Depresyondan Çıkmak İçin Hangi İlaç Kullanılır?

Depresyon için herkese uyan tek bir “en iyi ilaç” yoktur. İlk seçenek çoğu zaman sertralin ya da essitalopram gibi serotonin geri alım inhibitörleridir; uykusuzluk, ağrı ya da yorgunluk gibi öne çıkan belirtilere göre başka gruplar seçilebilir. İlaçların etkisi birkaç haftada başlar ve iyileşmeden sonra da en az altı ay sürdürülür. Seçimi, ülkemizdeki kılavuzlarla da uyumlu biçimde psikiyatrist yapar.^[6]

Depresyonda ilaç ne zaman gerekir?

Hafif depresyonda çoğu zaman önce psikoterapi, düzenli hareket ve uyku düzenlemesi denenir. Orta ve ağır depresyonda, günlük işlerin sürdürülemediği, uyku ve iştahın belirgin bozulduğu ya da daha önce tekrarlayan atakların olduğu durumlarda antidepresan ilaç önerilir; çoğu zaman psikoterapiyle birlikte kullanılır.^[1] Karar sizinle birlikte verilir.

İlaç ile terapinin karşılaştırması için ilaç mı terapi mi yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi antidepresan grupları kullanılır?

Yetişkin depresyonunda kullanılan antidepresanların tamamının plaseboya göre etkili olduğu, ancak etki ve yan etki profillerinin birbirinden farklı olduğu geniş bir analizde gösterilmiştir.^[2] Bu yüzden seçim, ilacın etkinliğinden çok kişinin belirtilerine ve yan etkilere duyarlılığına göre yapılır. Aşağıdaki tablo sık kullanılan grupları özetler.

Psikiyatrist ilacı neye göre seçer?

İlaç seçiminde belirtilerin türü, daha önce kullanılan ilaçlara verilen yanıt, eşlik eden hastalıklar, kullanılan diğer ilaçlarla etkileşim ve kişinin hangi yan etkilerden daha çok kaçınmak istediği birlikte değerlendirilir.^[4] Ailede bir ilaca iyi yanıt vermiş biri olması da yol gösterici olabilir. Bu bilgileri hekiminize vermeniz seçimi kolaylaştırır.

• Daha önce kullandığınız antidepresanlar, etkileri ve yan etkileri
• Kalp hastalığı, epilepsi, karaciğer ya da böbrek hastalığı
• Gebelik, emzirme ya da yakın zamanda gebelik planı
• Kullandığınız bütün ilaçlar ve bitkisel ürünler; sarı kantaron serotonin etkili ilaçlarla birlikte tehlikeli olabilir
• Alkol kullanımı

İlaç ne zaman etki eder, ne kadar kullanılır?

Antidepresanların etkisi bir anda başlamaz. Uyku ve iştah gibi bazı belirtilerde ilk düzelme bir iki hafta içinde görülebilir; ruh hâlinde belirgin iyileşme çoğu zaman dört ila sekiz hafta sürer. Yeterli doz ve sürede yanıt alınamazsa doz ayarı ya da ilaç değişikliği yapılır; bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez.

İyileşme sağlandıktan sonra ilaç en az altı ay daha sürdürülür; tekrarlayan ataklarda bu süre iki yıl ve daha uzun olabilir.^[1] İlaç birden kesilmez, hekimle planlanarak azaltılır. Bırakma süreci için nüks önleme yazımıza bakabilirsiniz.

İlk ilaç işe yaramazsa ne olur?

İlk denenen ilaçla iyileşmeyen kişi sayısı az değildir ve bu durum olağandır. Çok basamaklı büyük bir çalışmada, ilk ilaca yanıt vermeyen hastaların önemli bir kısmının sonraki basamaklarda iyileştiği gösterilmiştir.^[3] Bu nedenle umutsuzluğa kapılmadan, sabırla ve hekimle birlikte adım adım ilerlemek önemlidir.

1. Dozun yeterli olup olmadığı ve ilacın düzenli kullanılıp kullanılmadığı gözden geçirilir.
2. Başka bir antidepresana geçilir.
3. Mevcut ilaca lityum ya da bazı antipsikotikler gibi güçlendirici bir ilaç eklenir.
4. Psikoterapi eklenir ya da yoğunlaştırılır.
5. Dirençli depresyonda elektrokonvülsif tedavi ya da transkraniyal manyetik uyarım gibi yöntemler değerlendirilir.

Hangi durumlarda hekime hemen haber verilmeli?

Antidepresanlar doğru kullanıldığında genellikle güvenli ilaçlardır, ancak bazı durumlar kontrol tarihi beklenmeden hekime bildirilmelidir. Özellikle 25 yaş altındaki kişilerde tedavinin ilk haftalarında intihar düşüncelerinin artabileceği gösterildiği için bu dönemde yakın izlem önerilir.^[5] Aşağıdaki belirtilerden biri ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden hekiminize ulaşın.

• Kendinize zarar verme ya da ölüm düşüncelerinin ortaya çıkması veya artması
• Uyku ihtiyacının birden azalması, aşırı enerji ve konuşkanlık
• Yüksek ateş, titreme, kas kasılmaları ve bilinç bulanıklığı
• Yoğun iç huzursuzluk ve yerinde duramama
• Yaşlılarda baş dönmesi, sersemlik ve bilinç değişikliği

Acil durumda 112’yi arayın. Tedaviye yanıtınızı gözden geçirmek için İlacım İşe Yarıyor mu? Tedavi Yanıtı Testi fikir verebilir; test tanı koymaz.

Sık Sorulan Sorular

En güçlü antidepresan hangisidir?

Herkes için en güçlü tek bir antidepresan yoktur. Bir kişide çok iyi sonuç veren ilaç, bir başkasında yan etki nedeniyle kullanılamayabilir. En iyi ilaç, sizin belirtilerinize uyan, yan etkilerini tolere edebildiğiniz ve düzenli kullanabildiğiniz ilaçtır.

Antidepresanlar kilo aldırır mı?

Bazı antidepresanlar, özellikle mirtazapin ve bazı trisiklikler, kilo artışına daha sık yol açar. Diğerlerinde bu etki daha azdır ya da yoktur. Kilo konusunda kaygınız varsa ilaç seçimi sırasında bunu hekiminize söyleyin.

Antidepresanla birlikte alkol alınabilir mi?

Alkol depresyonu kötüleştirir, uykuyu bozar ve bazı ilaçların yan etkilerini artırır. Tedavi süresince alkolden uzak durmak ya da çok sınırlı tutmak önerilir; bu konuyu hekiminizle konuşun.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. İlaç seçimi ve doz kararı yalnızca hekim tarafından verilir. Depresyonun belirtileri için depresyon rehberimize bakabilirsiniz.