Lustral (Sertralin) Nedir, Ne İçin Kullanılır? 50 mg, Yan Etkileri ve Kullanım Rehberi

Yazan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi Son güncelleme: 20 Eylül 2026 Nasıl hazırlıyoruz?
🎧 Makaleyi sesli dinleyin -- dk okuma süresi

Kısaca

Lustral, etken maddesi sertralin olan bir SSRI antidepresandır; depresyon, OKB, panik bozukluğu, TSSB, sosyal fobi ve PMDD'de kullanılır. Günde tek doz alınır; ilk haftaların bulantısı çoğunlukla geçer, düzelme 2–4 haftada başlar, tam etki 4–8 haftada değerlendirilir. Bağımlılık yapmaz; hekimle kademeli bırakılır.

Lustral, etken maddesi sertralin olan, Türkiye'de uzun yıllardır kullanılan bir antidepresandır. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) grubundandır; bu grup, beyindeki serotonin adlı haberci maddenin sinir hücreleri arasındaki boşlukta daha uzun süre kalmasını sağlar. Depresyon dışında obsesif kompulsif bozukluk (OKB), panik bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), sosyal fobi ve adet öncesi disforik bozuklukta (PMDD) onaylıdır.[1]

Lustral (Sertralin) Nedir, Ne İçin Kullanılır? 50 mg, Yan Etkileri ve Kullanım Rehberi

Türkiye'de Lustral 50 mg çentikli film tablet ve Lustral Special 100 mg film kaplı tablet olarak bulunur.[2] Normal (beyaz) reçeteyle verilir; yeşil ya da kırmızı reçeteye tabi değildir. Bağımlılık yapan bir ilaç değildir; ancak aniden kesildiğinde geçici kesilme belirtileri görülebilir.

Bu sayfa, Türkiye'de onaylı Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) ve Kullanma Talimatı'na (KT) dayanır: 50 mg ve 100 mg dozları, yan etkilerin sıklığı ve ne zaman geçtiği, bırakma planı ve "kullananlar ne yaşıyor" sorusu. Prospektüsün yerine geçmez; doz kararı hekiminize aittir.

Bir bakışta LustralBilgi
Etken maddeSertralin (sertralin hidroklorür)
İlaç grubuSSRI (seçici serotonin geri alım inhibitörü) antidepresan
Reçete türüNormal (beyaz) reçete
Türkiye'deki formlar ve dozlarLustral 50 mg çentikli film tablet (14, 28, 56 ve 84'lük kutular); Lustral Special 100 mg film kaplı tablet (14, 28 ve 56'lık). Şurup ya da damla formu yoktur.
Başlıca kullanım alanlarıDepresyon, OKB (yetişkin ve 6 yaşından büyük çocuk/ergen), panik bozukluğu, TSSB, sosyal fobi, PMDD
Etkisinin başlamasıİlk değişimler 1–2 hafta, belirgin düzelme 2–4 hafta, tam etki 4–8 hafta (OKB'de 12 haftaya kadar)
Aynı etken maddeli ilaçlarSelectra, Lustec, Misol, Olinar, Serotop, As-sertral (eşdeğer sertralin); yurt dışında Zoloft

Lustral nedir, ne işe yarar?

Serotonin; duygudurum, uyku, iştah ve kaygının düzenlenmesinde rol alan bir sinir ileticisidir. Sertralin, sinir hücresinin salgıladığı serotonini hemen geri almasını engeller; hücreler arası iletişim haftalar içinde yeniden düzenlenir. Depresyonu yalnızca "serotonin eksikliği" ile açıklamak bugün yeterli görülmez; ilaç yine de bu sistem üzerinden etki eder.

Lustral bir sakinleştirici ya da uyku ilacı değildir; alındığı anda rahatlatmaz. Etkisi düzenli kullanımla haftalar içinde ortaya çıkar; bu nedenle "ihtiyaç oldukça" değil, her gün alınır.

Lustral ne için kullanılır? Onaylı kullanım alanları

Türkiye KÜB'üne göre Lustral aşağıdaki durumlarda onaylıdır:[1]

  • Depresyon (majör depresif bozukluk): Eşlik eden kaygı belirtileri dahil; yanıt sonrası sürdürülmesi yeni dönemleri önler.
  • Obsesif kompulsif bozukluk (OKB): Yetişkinlerde ve 6 yaşından büyük çocuk/ergenlerde. Takıntılı düşünceler (obsesyon) ve tekrarlayıcı davranışlar (kompulsiyon) hedeflenir; genellikle daha yüksek doz ve daha uzun süre gerekir.
  • Panik bozukluğu: Agorafobi (kalabalık ya da açık alanlardan kaçınma) eşlik etsin ya da etmesin.
  • Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB): Olayı yeniden yaşama, kabuslar, aşırı irkilme ve kaçınma belirtilerinde.
  • Sosyal fobi (sosyal anksiyete bozukluğu): Topluluk önünde konuşma, yemek yeme, tanışma gibi durumlardaki yoğun kaygıda.
  • Adet öncesi disforik bozukluk (PMDD): Adet öncesi belirgin çökkünlük, öfke ve gerginlikte; sürekli ya da yalnız döngünün ikinci yarısında (luteal faz) kullanılabilir.

Yaygın kaygı bozukluğu, yeme bozuklukları ya da uyku sorunları Türkiye KÜB'ünde onaylı alan değildir; hekiminiz klinik gerekçeyle yine de Lustral'i seçebilir. Çocuklarda OKB dışında onaylı kullanım yoktur.[1]

Lustral 50 mg ve 100 mg dozları: prospektüse göre nasıl kullanılır?

Lustral günde tek doz, sabah ya da akşam, aç ya da tok alınır.[1] Doz, tanıya ve yanıta göre hekim tarafından belirlenir; kendi başınıza değiştirmeyin. Doz değişiklikleri arasında en az bir hafta bulunmalıdır; sertralinin yarılanma ömrü yaklaşık 24 saattir ve kan düzeyi bir haftada dengeye oturur.[1]

Kullanım alanıBaşlangıç dozuOlağan doz aralığıEn yüksek doz
Depresyon50 mg/gün50–200 mg; yanıta göre en az 1 hafta arayla 50 mg'lık basamaklar200 mg/gün
OKB (yetişkin)50 mg/gün50–200 mg; OKB'de yüksek doza daha sık ihtiyaç duyulur200 mg/gün
OKB (13–17 yaş)50 mg/gün50–200 mg; vücut ağırlığı dikkate alınır200 mg/gün
OKB (6–12 yaş)25 mg/gün; 1 hafta sonra 50 mg50–200 mg; 50 mg'lık basamaklar200 mg/gün
Panik bozukluğu25 mg/gün; 1 hafta sonra 50 mg50–200 mg200 mg/gün
TSSB25 mg/gün; 1 hafta sonra 50 mg50–200 mg200 mg/gün
Sosyal fobi25 mg/gün; 1 hafta sonra 50 mg50–200 mg200 mg/gün
PMDD50 mg/gün (sürekli ya da yalnız luteal fazda)Döngü başına 50 mg'lık artışlarSürekli kullanımda 150 mg; yalnız luteal fazda 100 mg

Tablo Türkiye KÜB'üne dayanır; ABD etiketi de aynı basamakları verir.[1][3] Panik bozukluğu, TSSB ve sosyal fobide ilk hafta 25 mg ile başlanmasının nedeni, KÜB'ün ifadesiyle tedavinin erken dönemindeki beklenmedik yan etkilerin sıklığını azaltmaktır; 50 mg'lık tablet bu amaçla çentiklidir.[1] Yeterli yanıt alınamazsa hekim dozu 50 mg'lık basamaklarla 200 mg'a kadar çıkarabilir.

Lustral 50 mg ne işe yarar, 100 mg ne zaman gerekir?

50 mg, tüm yetişkin kullanım alanlarında olağan başlangıç dozudur ve pek çok kişi tedaviyi bu dozla sürdürür. 100 mg (Lustral Special) farklı bir ilaç değildir; aynı etken maddenin iki katı miktarıdır ve 50 mg'a kısmi yanıt alındığında hekim kararıyla geçilen basamaktır.[1] OKB'de 100–200 mg aralığına daha sık ihtiyaç duyulur.[5]

Sabah mı akşam mı, dozu unutursanız ne olur?

KÜB, ilacın sabah ya da akşam alınabileceğini, uyku hali yapıyorsa yatmadan önce alınmasını söyler.[1] Uykusuzlukta sabah, bulantıda yemekle almak sık verilen pratik önerilerdir. Unutulan doz atlanır, sonraki doz normal saatinde alınır, çift doz alınmaz.[2] Depresyonda belirtiler geçtikten sonra tedaviye en az 6 ay devam edilir; PMDD'de üç döngüden uzun kullanım periyodik olarak yeniden değerlendirilir.[1][4]

Lustral ne zaman etki eder?

KÜB'e göre ilk terapötik etki 7 gün içinde görülebilir; ancak özellikle OKB'de yanıt daha uzun sürer.[1] Klinik uygulamada belirgin düzelme çoğu kişide 2–4 haftada başlar, yanıt 4–8 haftada değerlendirilir.[4] Düzelme belirli bir sırayla gelir: önce uyku ve bedensel gerginlik, sonra enerji ve işlevsellik, en son ruh hâli ve keyif alma.

DönemBeklenenSık yaşanan yanılgı
İlk günlerYan etkiler başlar (bulantı, huzursuzluk, uyku değişimi); düzelme yok"İlaç bana ters geldi" diye bırakmak
1–2. haftaYan etkiler azalmaya başlar; uyku ve bedensel gerginlikte ilk değişimlerRuh hâli düzelmediği için etkisiz sanmak
2–4. haftaEnerji ve günlük işlevsellik artar; panik atakların sıklığı azalmaya başlarDoz artırılmadan kendi başına ilaç eklemek
4–8. haftaRuh hâlinde belirgin düzelme; yanıt bu noktada değerlendirilirİyi hissedince ilacı kesmek
8–12. haftaİlgi ve keyif alma geri gelir; OKB'de tam yanıt için gereken süreErken bırakıp geri dönüş yaşamak
SonrasıDepresyonda belirtiler geçtikten sonra en az 6 ay idame"İyileştim, artık gerek yok" demek

Pek çok kişi "uyuyorum ama hâlâ mutsuzum" diyerek ikinci haftada ilacı bırakır; oysa bu, tedavinin beklenen seyridir. İlk günlerde kaygının geçici artması da bilinen bir özelliktir ve genellikle bir–iki haftada geçer. 6–8 haftanın sonunda düzelme yoksa doz ya da ilaç değişikliği hekiminizle konuşulur.[4]

Lustral yan etkileri

KÜB'e göre en sık görülen yan etki bulantıdır.[1] Yan etkilerin büyük bölümü ilk 1–2 haftada ortaya çıkar, doza bağlıdır ve uyum sağlandıkça azalır. Sıklıklar, Türkiye KÜB'ündeki plasebo kontrollü çalışmalara (2.542 sertralin, 2.145 plasebo hastası) ve pazarlama sonrası verilere dayanır.[1]

SıklıkYan etkiler
Çok yaygın (10 kişide 1'den fazla)Bulantı, ishal, ağız kuruluğu, uykusuzluk, uyku hali, sersemlik, baş ağrısı, yorgunluk, erkeklerde boşalma (ejakülasyon) bozukluğu
Yaygın (100 kişide 1–10)İştah değişimi, kaygı, huzursuzluk, kabus görme, cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu, adet düzensizliği, titreme, karıncalanma, dikkat dağınıklığı, görme bozukluğu, kulak çınlaması, çarpıntı, sıcak basması, esneme, karın ağrısı, kusma, kabızlık, hazımsızlık, döküntü, aşırı terleme, eklem–kas–sırt ağrısı, halsizlik, kilo artışı
Yaygın olmayan (1.000 kişide 1–10)İntihar düşüncesi/davranışı, halüsinasyon, saldırganlık, bayılma, nöbet, migren, hızlı kalp atışı, kan basıncında yükselme, anormal kanama (mide–bağırsak kanaması gibi), burun kanaması, nefes darlığı, ürtiker, kaşıntı, saç dökülmesi, kas krampları, idrar yapma sorunları, kilo kaybı, karaciğer enzimlerinde yükselme, kadında cinsel işlev bozukluğu, vajinal kanama
Seyrek (10.000 kişide 1–10)Hiponatremi (kanda sodyum düşüklüğü), serotonin sendromu bulguları, akatizi, QT uzaması ve ritim bozukluğu, pankreatit, hepatit ve karaciğer yetmezliği, ciddi deri reaksiyonları (Stevens-Johnson sendromu), anafilaktoid reaksiyon, glokom, kan hücrelerinde azalma, erken boşalma, süt gelmesi, priapizm, rabdomiyoliz, ilaca bağlılık/çekilme sendromu
Sıklığı bilinmiyorDoğum sonrası kanama, makülopati, mikroskobik kolit

İlk 2 haftada genellikle geçen yan etkiler

Bulantı en sık başlangıç etkisidir; yemekle almak hafifletir, çoğunlukla bir haftada azalır. Baş ağrısı, sersemlik ve ishal ilk günlerde sık görülür ve kısa sürede geriler. Uykusuzluk ya da uyku hali kişiye göre değişir; alım saatini değiştirmek çoğu zaman yeterlidir.[1]

Huzursuzluk ve kaygı artışı ilk günlerde olabilir; beklenen bir durumdur ama yoğunsa bildirilmelidir. Yerinde duramama hissiyle giden akatizi genellikle ilk haftalarda çıkar; bu durumda doz artırmak zararlı olabilir.[1] Ağız kuruluğu ve terleme rahatsız edicidir ama tehlikeli değildir.

Yan etkileri kısa notlarla kaydedip kontrol randevusunda anlatın; çoğu doz ya da alım saati değişikliğiyle çözülür. Ayrıntı için antidepresanların ilk haftası yazımıza bakabilirsiniz.

Cinsel yan etkiler

Boşalma (ejakülasyon) bozukluğu erkeklerde çok yaygın banttadır; sosyal anksiyete bozukluğu çalışmalarında sertralin alanların %14'ünde, plasebo alanların hiçbirinde görülmüştür.[1] Cinsel istekte azalma ve sertleşme sorunu yaygın, kadında cinsel işlev bozukluğu yaygın olmayan banttadır; bu etkiler doza bağlıdır ve çoğu kişide düzelir. KÜB, ilaç kesildikten sonra da süren uzun süreli cinsel işlev bozukluğu bildirimleri olduğunu belirtir.[1] Yaşam kalitenizi bozuyorsa saklamayın; doz ayarı ya da ilaç değişikliği hekiminizle konuşulabilir.

Acil başvurmayı gerektiren yan etkiler

  • Serotonin sendromu: Yüksek ateş, kas sertliği, titreme, terleme, çarpıntı, huzursuzluk ve bilinç bulanıklığının bir arada görülmesi; triptan, tramadol, fentanil, sarı kantaron gibi serotonerjik ilaçlarla risk artar. Seyrektir ama hayatı tehdit edebilir.[1]
  • İntihar düşüncesi ya da davranış değişikliği: Özellikle 25 yaş altında, ilk haftalarda ve doz değişimlerinde (aşağıda ayrıntılı).
  • Anormal kanama: Dışkıda siyahlık, kusmukta kan, geçmeyen burun kanaması, kolay morarma; kan sulandırıcı, aspirin ya da NSAİİ kullananlarda risk artar.[1]
  • Hiponatremi: Baş ağrısı, dikkat toplayamama, kafa karışıklığı, güçsüzlük ve düşmeye yol açan dengesizlik; yaşlılarda ve idrar söktürücü kullananlarda daha sıktır.[1]
  • Mani belirtileri: Uyku ihtiyacının azalması, aşırı enerji, taşkın davranış; bu durumda tedavi kesilir.[1]
  • Nöbet, bayılma, şiddetli çarpıntı ya da yaygın döküntü, yüz–dudak şişmesi, nefes darlığı gibi alerjik belirtiler.

Lustral 50 mg yan etkileri ile 100 mg yan etkileri farklı mı?

Aynı yan etkilerdir; fark, sıklık ve şiddettedir. KÜB, istenmeyen etkilerin genellikle doza bağlı olduğunu belirtir; bu yüzden doz kademeli artırılır ve idamede en düşük etkili dozda tutulur.[1] 100 mg'a geçişte birkaç gün bulantı ya da uyku değişimi yaşanabilir; bu da genellikle geçicidir.

Kimler kullanmamalı, nelere dikkat edilmeli?

Kesinlikle kullanılmaması gereken durumlar

  • Sertraline ya da tabletin yardımcı maddelerinden birine karşı bilinen aşırı duyarlılık.[1]
  • MAO inhibitörü (selejilin, moklobemid gibi; antibiyotik linezolid ve metilen mavisi dahil) kullananlar: serotonin sendromu riski nedeniyle birlikte kullanılmaz. Geri dönüşsüz MAO inhibitörü kesildikten sonra 14 gün geçmeden Lustral'e başlanmaz; Lustral kesildikten en az 7 gün sonra MAO inhibitörüne geçilebilir.[1]
  • Pimozid (bir antipsikotik) kullananlar: birlikte kullanım kontrendikedir.[1]

Dikkat gerektiren durumlar

25 yaş altı ve intihar düşüncesi: Antidepresanların plasebo kontrollü çalışmalarının birleştirilmiş analizinde 25 yaşın altındaki hastalarda intihar davranışı riskinde artış görülmüştür.[1] Risk tedavinin başlangıcında, ilk aylarda ve doz değişimi ya da kesme dönemlerinde en yüksektir. Huzursuzluk, aşırı hareketlilik gibi beklenmedik davranış değişiklikleri ya da kendine zarar verme düşüncesi çıkarsa hasta ve yakınları derhal tıbbi yardım istemelidir.[1] Depresyonun kendisi de intihar riski taşır; iyileşene kadar yakın izlem gerekir.

Mani/hipomani öyküsü: Bipolar bozukluğu olanlarda antidepresan mani tetikleyebilir; öykü varsa yakın takip gerekir, mani gelişirse ilaç kesilir.[1] Epilepsi: Kontrolsüz epilepside kullanımdan kaçınılır; kontrol altındaysa dikkatle izlenir, nöbet olursa tedavi kesilir.[1]

Kanama eğilimi: Kanama bozukluğu öyküsü olanlarda ve antikoagülan, aspirin, NSAİİ, atipik antipsikotik ya da trisiklik antidepresan kullananlarda dikkatli kullanılır; SSRI'lar doğum sonrası kanama riskini de artırabilir.[1] Yaşlılar: Doz aralığı gençlerle aynıdır; ancak hiponatremi riski daha yüksek olduğundan doz belirlenirken dikkatli olunur ve 50 yaş üstünde SSRI kullanımıyla kemik kırığı artışı bildirilmiştir.[1]

Diğer: Diyabette kan şekeri dalgalanabilir, şeker ilacı dozu ayarlanabilir. Kalp hastalığı, düşük potasyum/magnezyum, ailede QT uzaması öyküsü ya da QT uzatan ilaç kullanımı varsa dikkat gerekir; kapalı açılı glokomda göz içi basıncı artabilir. Ağır karaciğer hastalığında kullanılmaz, hafif–orta bozuklukta daha düşük doz gerekir, böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekmez.[1] Sertralin, idrarda benzodiazepin tarama testinde yanlış pozitif sonuç verebilir; test yaptırıyorsanız ilacı bildirin.[1]

Çocuklarda ve ergenlerde kullanımı

Lustral 18 yaş altında yalnızca 6–17 yaş OKB'de onaylıdır; çocuk ve ergen depresyonunda onay yoktur.[1] Antidepresan alan çocuk ve ergenlerde intiharla ilgili davranış ve düşmanlık (saldırganlık, öfke) plaseboya göre daha sık görülmüştür; tedavi verilirse yakın izlem şarttır.[1] Başlangıç dozu 6–12 yaşta 25 mg, 13–17 yaşta 50 mg'dır; artışlar en az bir hafta arayla, vücut ağırlığı dikkate alınarak yapılır.[1] Uzun kullanımda büyüme ve ergenlik gelişimi izlenir; ilaç psikoterapiyle birlikte planlanır.

Etkileşimler, alkol ve araç kullanımı

Kullandığınız her ilacı, bitkisel ürünü ve takviyeyi hekiminize ve eczacınıza söyleyin. Aşağıdaki liste KÜB'e dayanır; tam liste değildir.[1]

İlaç / maddeNe olur, ne yapılır
MAO inhibitörleri (selejilin, moklobemid, linezolid, metilen mavisi)Serotonin sendromu; birlikte kullanılmaz, 14 gün / 7 gün ara verilir
PimozidKontrendike; pimozid kan düzeyi yaklaşık %35 artar
Serotonerjik ilaçlar: triptanlar (migren ilaçları), tramadol, fentanil, dekstrometorfan, amfetaminler, diğer antidepresanlar, lityumSerotonin sendromu riski; mümkünse kaçınılır, gerekiyorsa hekim izler
Sarı kantaron (St. John's Wort), triptofanSerotonerjik etki artar; sarı kantaron sertralin düzeyini de düşürebilir; birlikte kullanılmaz
Kan sulandırıcılar (varfarin), aspirin, NSAİİ ağrı kesicilerKanama riski artar; varfarinde INR izlenir
QT aralığını uzatan ilaçlar (bazı antipsikotikler ve antibiyotikler)Ritim bozukluğu riski; EKG izlemi gerekebilir
Fenitoin, karbamazepin, fenobarbital, rifampisinSertralin düzeyini düşürebilir; fenitoin düzeyi izlenir
Güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin vb.), greyfurt suyu, omeprazol/lansoprazol, fluoksetinSertralin kan düzeyi artar (günde üç bardak greyfurt suyuyla yaklaşık iki kat); greyfurt suyundan kaçınılır
Trisiklik antidepresanlar, tipik antipsikotikler, propafenon, flekainidSertralin bu ilaçların kan düzeyini yükseltebilir (CYP2D6)
Alkol ve merkezi sinir sistemini baskılayan ilaçlarBirlikte kullanım tavsiye edilmez

Alkol: KÜB, sertralinle birlikte alkol kullanımını tavsiye etmez.[1] Alkol uykuyu bozar, çökkünlüğü derinleştirir, doz aşımında ölüm riskini artırır ve tedavi yanıtını olumsuz etkiler.

Araç ve makine kullanımı: Çalışmalarda sertralinin psikomotor performansı bozmadığı gösterilmiştir; ancak sersemlik ya da uyku hali yapabileceğinden, özellikle ilk haftalarda ilacın sizi nasıl etkilediğini görmeden araç kullanmayın.[1]

Gebelik ve emzirme

KÜB'de gebelik kategorisi C'dir; Lustral gerekli olmadıkça gebelikte kullanılmaz ve annenin tedaviden beklenen yararı öngörülen risklerden fazla olduğunda hekim kararıyla sürdürülür.[1] Gebelerde kontrollü çalışma yoktur; ancak önemli miktarda veri, sertralinin doğumsal anomalilere yol açtığına dair kanıt ortaya koyamamıştır.[1] Hamile olduğunuzu öğrenince ilacı kendi başınıza kesmeyin; kesilme belirtileri ve depresyonun geri dönmesi de risk taşır, kararı hekiminizle verin.

Üçüncü üç ayda kullanım sürdüyse yenidoğanda huzursuzluk, titreme, beslenme güçlüğü ve solunum sıkıntısı gibi geçici belirtiler görülebilir; çoğunlukla ilk 24 saatte ortaya çıkar ve bebek izlenir.[1] Gebeliğin ileri döneminde SSRI kullanımı yenidoğanda dirençli pulmoner hipertansiyon riskini artırabilir: her 1.000 gebelikte yaklaşık 5, genel toplumda 1–2.[1] Doğumdan önceki ay SSRI kullanımı doğum sonrası kanama riskini iki katından az artırır.[1]

Emzirme: Sertralin anne sütüne az miktarda geçer; bebeklerin kanında ölçülen düzeyler çoğunlukla ihmal edilebilir ya da saptanamayacak kadar düşüktür ve bugüne kadar emzirilen bebeklerde yan etki bildirilmemiştir.[1] Yine de risk tümüyle dışlanamaz; KÜB, yarar riskten fazla değilse emziren annelerde kullanımı önermez ve karar hekime aittir.[1] Çocuk doğurma potansiyeli olan kadınların tedavi sırasında uygun bir doğum kontrol yöntemi kullanması önerilir.[1]

Lustral nasıl bırakılır?

Bırakma kararı hekimle verilir; KÜB tedavinin aniden kesilmemesini ister.[1] KÜB, dozun en az 1–2 hafta boyunca kademeli azaltılmasını, hastanın ihtiyacına göre bu sürenin birkaç hafta ya da aya yayılmasını önerir.[1] Azaltma sırasında dayanılmaz belirtiler çıkarsa önceki doza dönülüp daha yavaş azaltılabilir.[1]

Kesilme belirtileri: Baş dönmesi, elektrik çarpması ya da karıncalanma hissi, uyku bozukluğu ve canlı rüyalar, huzursuzluk ve kaygı, bulantı ya da kusma, titreme ve baş ağrısı en sık bildirilenlerdir.[1] Klinik çalışmalarda ilacı bırakanların %23'ünde, devam edenlerin %12'sinde kesilme tepkisi görülmüştür.[1] Belirtiler genellikle kesilmeden sonraki ilk günlerde başlar, hafif–orta şiddettedir ve 2 hafta içinde geçer; bazı kişilerde 2–3 ay ya da daha uzun sürebilir.[1]

Kesilme belirtileri bağımlılık değildir; bedenin ilaca uyum sağlamış olmasının geçici sonucudur. Hastalık belirtilerinin geri dönüşü ise farklıdır: kesilme belirtileri erken başlar ve kısa sürer, hastalık belirtileri daha geç döner ve kalıcıdır. Ayrımı hekiminiz yapar; azaltma sürecinde takip randevusu gerekir.

Zamanlama önemlidir. Sınav, taşınma, kayıp gibi yoğun bir dönemde bırakmayı denemek başarı şansını düşürür. İyi hissetmek tedavinin bittiği anlamına gelmez; depresyonda belirtiler geçtikten sonra en az 6 ay devam etmek nüksü önler.[1][4] Azaltma planı için antidepresanı bırakma süreci yazımıza bakın.

Doz aşımı ve acil durumlar

Yüksek dozda, özellikle alkol ya da başka ilaçlarla birlikte alındığında ölüm vakaları bildirilmiştir; bu nedenle her doz aşımı ciddiye alınır ve hastanede izlem gerektirir.[1] Belirtiler uyku hali, bulantı–kusma, hızlı kalp atışı, titreme, huzursuzluk ve sersemliktir; daha seyrek olarak koma ve kalp ritim bozukluğu (QT uzaması) görülebilir, bu yüzden EKG takibi önerilir.[1]

Kazara ya da bilerek fazla ilaç alındığında 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'ten de yönlendirme alabilirsiniz. Kişiyi kusturmayın; ilaç kutusunu yanınıza alın, miktarı, saati ve birlikte alınan alkol ya da ilaçları söyleyin.[1] Özel bir panzehir yoktur; tedavi destekleyicidir, gerekirse aktif kömür verilir.[1] Kendinize zarar verme düşünceniz varsa beklemeyin; 112 bu durumlar için vardır.

‘Lustral hayatımı değiştirdi’ diyenler ne yaşıyor, ilaç gerçekte ne yapar?

Forumlarda sık görülen bir cümle "Lustral hayatımı değiştirdi"dir; tam tersini yazanlar da vardır. İki deneyim de gerçektir ama tek başına ilacın etkisini göstermez. Kontrollü çalışmalarda sertralin, depresyon ve kaygı bozukluklarında plaseboya göre anlamlı ama mütevazı bir üstünlük sağlar; her kullanıcıda aynı yanıtı vermez ve bazı kişiler yan etkiler nedeniyle bırakır.[4][6]

"Hayatım değişti" diyenlerin anlattığı şey çoğunlukla şudur: 4–8 haftadan sonra sürekli çalışan iç sesin sakinleşmesi, sabah kalkmanın işkence olmaktan çıkması, felaket gibi görünen sorunların çözülebilir ayrıntılara dönüşmesi. Bu, ilacın "mutluluk vermesi" değil, depresyon ve kaygının baskıladığı işlevlerin geri gelmesidir; Lustral kişiliği değiştirmez, yapay bir neşe yaratmaz.

Olumsuz deneyimlerin büyük bölümü iki nedene dayanır: ilk iki haftanın yan etkilerinde bırakmak ve etkiyi beklemeden "işe yaramadı" demek. İlacın işe yarayıp yaramadığına yeterli dozda ve yeterli sürede (6–8 hafta, OKB'de 12 hafta) hekimle karar verilir.[4][5] Kullananların yorumları, 100–200 mg deneyimleri ve Selectra farkı gibi konuları Lustral kullananların deneyimleri sayfasında ayrıntılı ele aldık.

Lustral hakkında diğer yazılarımız

Lustral ile Prozac farkını Lustral mı Prozac mı yazısında karşılaştırdık; bağımlılık sorusu için antidepresanlar bağımlılık yapar mı, kilo için psikiyatri ilaçları kilo aldırır mı yazılarına bakabilirsiniz. Lustral'in kullanıldığı tablolar için depresyon, OKB, panik bozukluğu, TSSB ve sosyal fobi rehberlerimiz var. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa acil durum rehberimizi okuyun ve 112'yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Lustral 50 mg ne işe yarar?

50 mg, depresyon, OKB, panik bozukluğu, TSSB, sosyal fobi ve PMDD'de yetişkinler için olağan başlangıç dozudur; panik, TSSB ve sosyal fobide ilk hafta yarım tablet (25 mg) ile başlanır.[1] Pek çok kişi tedaviyi 50 mg ile sürdürür. Hekim yanıta göre dozu artırabilir; siz kendi başınıza değiştirmeyin.

Lustral 100 mg ne işe yarar, 50 mg'dan farkı nedir?

100 mg (Lustral Special), aynı etken maddenin daha yüksek dozudur; 50 mg ile kısmi yanıt alınan depresyon, OKB ya da panik bozukluğunda hekim kararıyla geçilir.[1] Farklı bir ilaç değildir, "daha ağır" bir tedavi anlamına da gelmez. OKB'de 100–200 mg aralığı daha sık gerekir.

Lustral 50 mg nedir, Lustral Special ile aynı ilaç mı?

Evet. İkisi de sertralin içerir; Lustral 50 mg çentikli tablettir ve ikiye bölünebilir, Lustral Special ise 100 mg film kaplı tablettir.[2] İki 50 mg tablet ile bir 100 mg tablet aynı dozdur; hangisinin reçete edileceğine hekiminiz karar verir.

Lustral 50 mg prospektüs bilgileri nereden okunur, bu sayfa prospektüs yerine geçer mi?

Hayır. Bu sayfa TİTCK onaylı KÜB ve Kullanma Talimatı'nı sadeleştirir; resmi prospektüs kutunun içindeki Kullanma Talimatı'dır ve TİTCK'nın KÜB/KT sorgu sayfasından okunabilir.[2] Çelişki olursa prospektüs ve hekiminiz geçerlidir.

Lustral kilo aldırır mı?

KÜB'de kilo artışı "yaygın", kilo kaybı "yaygın olmayan" banttadır.[1] Sertralin, bazı antidepresanlara kıyasla kiloya daha nötr kabul edilir; uzun kullanımda hafif artış olabilir.[6] Depresyon düzelince iştahın açılması da kiloyu etkiler; dengeli beslenme ve hareketle çoğunlukla kontrol edilebilir.

Lustral uyku yapar mı, sabah mı akşam mı alınmalı?

Hem uykusuzluk hem uyku hali "çok yaygın" banttadır; hangisinin görüleceği kişiye göre değişir.[1] KÜB, uyku hali yapıyorsa yatmadan önce alınmasını önerir; uykusuzluk yapıyorsa sabah tercih edilir. Saati değiştirmeden önce hekiminize danışın.

Lustral bağımlılık yapar mı?

Sertralin, benzodiazepinler gibi aşerme ya da doz artırma isteği yaratmaz. Aniden kesildiğinde görülen baş dönmesi, elektriklenme hissi ve huzursuzluk kesilme belirtisidir, bağımlılık değildir.[1] KÜB "ilaca bağlılık/çekilme sendromu"nu seyrek bantta listeler; kademeli azaltma bu sorunu büyük ölçüde önler.

Lustral ile alkol alınır mı?

KÜB, sertralinle birlikte alkol kullanımını tavsiye etmez.[1] Alkol uyku ve ruh hâlini bozarak tedavi yanıtını zayıflatır, sersemliği artırır ve doz aşımında ölüm riskini yükseltir.

Lustral ile Zoloft ve Selectra aynı ilaç mı?

Üçünün de etken maddesi sertralindir. Zoloft yurt dışındaki marka adı, Selectra Türkiye'deki eşdeğer ürünlerden biridir. Aynı doz aynı etkiyi verir; ürün değişiminde hekim ya da eczacınızı bilgilendirin.

Lustral ne kadar süre kullanılır, ömür boyu mu?

Hayır. Depresyonda belirtiler geçtikten sonra en az 6 ay sürdürülür; tekrarlayan dönemlerde süre uzayabilir.[1][4] OKB ve panik bozukluğunda süre düzenli kontrollerle belirlenir; ilaç hekimle planlanan kademeli azaltmayla bırakılır.

Uyarı: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. İlaç kullanımıyla ilgili her karar için hekiminize danışın.

Kaynaklar ve ileri okuma

Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki resmi ürün bilgileri, tanı sınıflandırmaları ve tedavi kılavuzları temel alınmıştır. İlaç kullanımıyla ilgili her karar için hekiminize danışın.

  1. Kısa Ürün Bilgisi (KÜB): LUSTRAL 50 mg çentikli film tablet (sertralin) (İlk ruhsat 02.12.1999, ruhsat yenileme 06.04.2005; belgede 'KÜB'ün yenilenme tarihi' alanı boş, TİTCK'nın 2021 KÜB/KT arşivinden alındı. Endikasyon, doz, kontrendikasyon, uyarılar, etkileşim, gebelik/emzirme, yan etki sıklıkları, kesilme belirtileri ve doz aşımı bu belgeden; 17 Eylül 2026 denetiminde belge yeniden çekilip bölüm 4.1–4.9 satır satır karşılaştırıldı.) — T.C. Sağlık Bakanlığı TİTCK onaylı; ruhsat sahibi Pfizer İlaçları Ltd. Şti. (2021 (TİTCK arşiv kopyası))
  2. Kullanma Talimatı (KT): LUSTRAL 50 mg çentikli film tablet ve LUSTRAL SPECIAL 100 mg film kaplı tablet (50 mg KT: tablet tanımı (tek yüzü çentikli, bölünebilir), 14/28/56/84 tabletlik blister, unutulan doz (dozu atla, çift doz alma), ani kesilme belirtileri, alkol ve greyfurt uyarısı; 17 Eylül 2026 denetiminde yeniden çekildi. Lustral Special 100 mg KT'nin 14/28/56 ambalaj bilgisi taslak turundaki okumaya dayanır, bu denetimde yeniden çekilmedi. Onay tarihi alanı belgelerde boş.) — T.C. Sağlık Bakanlığı TİTCK onaylı; ruhsat sahibi Pfizer İlaçları Ltd. Şti. (2021 (TİTCK arşiv kopyası))
  3. ZOLOFT (sertraline hydrochloride) Prescribing Information (Endikasyon ve doz basamaklarının (25/50 mg başlangıç, en yüksek 200 mg; PMDD 150/100 mg) Türkiye KÜB'üyle uyumunun çapraz kontrolü; birincil kaynak KÜB'dür.) — U.S. Food and Drug Administration (FDA) (2023)
  4. Depression in adults: treatment and management (NG222) (Yanıtın 4–8 haftada değerlendirilmesi, remisyon sonrası en az 6 ay sürdürme, kademeli azaltma ve antidepresanların plaseboya göre etki büyüklüğü.) — National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2022)
  5. Obsessive-compulsive disorder and body dysmorphic disorder: treatment (CG31) (OKB'de SSRI yanıtının yeterli dozda 12 haftaya kadar beklenmesi.) — National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2005)
  6. The Maudsley Prescribing Guidelines in Psychiatry, 14. baskı (Sertralinin kilo üzerindeki görece nötr profili, cinsel yan etkiler ve kesilme belirtilerinin yönetimi.) — Taylor DM, Barnes TRE, Young AH; Wiley-Blackwell (2021)

Yorumlar

1 yorum

Bu yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşabilirsiniz. Kişisel sağlık bilgilerinizi ve telefon numaranızı yazmayın.

  1. Suat Cakir

    Bagimliliktan kurtulmak kolay değil ama imkansiz da değil. Bu makaledeki basari hikayeleri motive edici.

Yorum yazın

En az 10 karakter 0 / 2000

Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Acil bir durumdaysanız yorum yazmak yerine hemen 112'yi arayın.

Bu yazı nasıl hazırlandı?

Bu yazı Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi tarafından; resmi ürün bilgileri, tanı sınıflandırmaları ve güncel tedavi kılavuzları esas alınarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için sizi muayene eden hekime başvurun.

Son güncelleme: 20.09.2026 Yayın ilkelerimiz Sorumluluk reddi

Tıbbi sorumluluk reddi. Bu yazı yalnız bilgilendirme amaçlıdır; profesyonel tıbbi tavsiye, tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili sorularınız için bir sağlık profesyoneline başvurun.

Acil durumda: Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.