Çocuk için destek ararken davranışın altında kalan ihtiyacı anlamaya çalışın
Çocuklar yaşadıkları güçlüğü her zaman doğrudan anlatmaz; oyun, uyku, öfke, okul ilişkisi veya günlük düzende değişimler ipucu verebilir. Çocuk psikoloğu profili seçerken yaş grubu, çalışma alanı ve aile katılımı hakkında bilgi alın.
Çocuğu etiketlemek yerine örnek verin
“İnatçı” veya “başarısız” demek yerine, ne olduğu, ne zaman başladığı ve sonrasında neler yaşandığı anlatılabilir. Çocuğun güçlü yönlerini de paylaşın.
Ev ve okul gözlemlerini ayırın
Öğretmenin fark ettiği durum ile evde gördüğünüz durum aynı olmayabilir. Kim neyi, hangi koşulda gözlemlediğini ayırmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Ergenin kendi sözlerine alan açın
Ergenin yaşadığı güçlüğü kendi cümleleriyle anlatabilmesi önemlidir. Gizlilik ve aileye geri bildirim sınırlarını ilk görüşmede uzmanla konuşun.
Aile katılımının biçimini öğrenin
İlk görüşmeye kimin katılacağı, ebeveynle ayrı görüşme yapılıp yapılmayacağı ve geri bildirimin nasıl verileceği çocuğun yaşına ve başvuru konusuna göre değişebilir.
Yöntem değil uygunluk karşılaştırın
Test veya yöntem adını tek başına karar ölçütü yapmayın. Uzmanın başvuru nedeninizle çalışma deneyimi, süreç açıklaması ve görüşme düzeni daha anlamlı bilgiler sağlar.
Aile için hazırlık: gözlemi paylaşmak, çocuğu tanımlamamak
Çocuğun yaşadığı güçlüğü “hep böyle” diye özetlemek yerine, ne zaman arttığını, hangi durumlarda azaldığını ve yetişkinlerin nasıl karşılık verdiğini anlatın. Bu yaklaşım, davranışın altında kalan ihtiyacı anlamayı kolaylaştırır.
Ailenin ve çocuğun süreçten beklentisi farklı olabilir. Ebeveyn için önemli olan bir konu, çocuk tarafından aynı biçimde görülmeyebilir. Bu farkın görüşmede konuşulmasına alan açmak, ortak bir hedef kurulmasına yardım eder.
Evde yapılması önerilen bir adım günlük düzeninize uymuyorsa bunu saklamayın. Planın ailenin koşullarına göre yeniden ele alınabilmesi, sürecin gerçekçi kalmasını sağlar.
Çocuğun yararı ile yetişkin beklentisini dengeleyin
Ailenin hızlı bir çözüm istemesi anlaşılırdır; ancak çocukla çalışmada güven, katılım ve yaşa uygun tempo önem taşır. Uzmanla konuşurken yalnız hangi davranışın değişmesini istediğinizi değil, çocuğun kendini daha güvende hissetmesi için nelerin önemli olduğunu da paylaşın.
Sıkça sorulan sorular
Çocuk psikoloğu ile çocuk psikiyatristi nasıl ayrılır?
Çocuk ve ergen psikiyatristi tıp eğitimi almış uzman hekimdir. Psikologlar eğitimleri ve çalışma alanlarına göre değerlendirme ve psikoterapi sunabilir. İlaç değerlendirmesi için çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun.
Çocuğum görüşmeye isteksizse ne yapmalıyım?
Görüşmeyi ceza ya da sorgu gibi anlatmamak önemlidir. Randevuyu çocuğa nasıl açıklayacağınızı uzmana sorabilirsiniz.
Okuldan belge getirmem gerekir mi?
Her başvuru için belge gerekmez. Varsa gözlem veya önceki değerlendirmenin gerekli olup olmadığını uzmana danışın.
Kardeşler aynı görüşmeye katılır mı?
Bu, başvuru nedenine ve uzmanın çalışma biçimine göre değişir. Önceden netleştirin.
Ebeveynin her seansta bulunması gerekir mi?
Çocuğun yaşı ve ihtiyacına göre değişebilir. Katılım ve geri bildirim biçimini ilk iletişimde öğrenin.
Talep gönderince görüşme kesinleşir mi?
Hayır. Gün, saat, görüşme biçimi ve ücret teyit edilene kadar randevu kesinleşmez.
Mersin’de çocuk psikoloğu seansları ne kadar sürer?
Küçük bir çocuğun dikkatini uzun süre aynı etkinlikte tutması zor olduğundan seanslar onun temposuna göre kısaltılabilir; ergenlerle yapılan görüşmeler ise yetişkin seanslarına yakın uzunlukta olabilir. Mersin’deki uzmanların takvimlerinde seans süresi görülür, emin olamadığınızda randevu talebiyle birlikte sorabilirsiniz. Görüşmeler başlangıçta genellikle haftada bir yapılır; çocuk ilerledikçe ara uzar. Bazı uzmanlar seansın son birkaç dakikasını ebeveynle paylaşıma ayırır, bazıları ise ayrı ebeveyn görüşmeleri planlar.
Mersin’de ders motivasyonu düşük çocuk için destek alınabilir mi?
Evet. Çocuğunuz ders çalışmaktan kaçınıyor, ödevlerini bitiremiyor, okulla ilgili konularda sık öfkeleniyor ya da notlarında belirgin bir düşüş varsa bir çocuk psikoloğundan destek alabilirsiniz. Psikolog, motivasyon kaybının arkasında dikkat güçlüğü, öğrenme güçlüğü, kaygı ya da arkadaşlık sorunları gibi nedenler olup olmadığını araştırır. Gerekirse bir çocuk psikiyatristine yönlendirir. Ardından çocuğa uygun çalışma düzeni kurmasına, hedef belirlemesine ve başarı duygusunu yeniden yaşamasına yardımcı olur.
Kardeşler arası kıskançlık ve kavgalar için ne yapılmalı?
Kardeşler arasında zaman zaman kıskançlık ve tartışma olması doğaldır. Ancak kavgalar sık ve şiddetliyse, bir çocuk diğerine zarar veriyorsa ya da kıskançlık uzun süre içe kapanma ve okul sorunlarına yol açıyorsa destek almak yararlı olur. Ebeveyn olarak çocukları kıyaslamamak, her birine ayrı zaman ayırmak ve tartışmalarda taraf tutmak yerine adil kurallar belirlemek önemlidir. Mersin’deki çocuk psikologları aileye bu konuda somut yöntemler önerir ve gerekirse çocuklarla ayrı ayrı çalışır.