Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Borderline kişilik bozukluğu, Türkçe kaynaklarda sınırda kişilik bozukluğu adıyla da geçen; yoğun ve hızlı değişen duygular, terk edilme korkusu, fırtınalı ilişkiler, dürtüsel davranışlar ve istikrarsız benlik algısıyla seyreden bir ruhsal bozukluktur. Kişi çoğu zaman duygularının şiddeti karşısında çaresiz kalır. Doğru terapiyle belirtiler belirgin biçimde azalır ve iyileşme mümkündür.

Borderline tanısı sıklıkla yanlış anlaşılır; kişiye “dikkat çekmeye çalışan” ya da “manipülatif” gibi haksız etiketler yapıştırılabilir. Oysa bu davranışların arkasında çoğu zaman dayanılmaz bir duygusal acıyı yatıştırma çabası vardır. Bu rehberde belirtileri, nedenleri, tanı sürecini, etkili tedavileri ve hem kişinin kendisi hem de yakınları için uygulanabilir önerileri ele alıyoruz.

Borderline kişilik bozukluğu nedir?

Borderline kişilik bozukluğu, erken yetişkinlikte belirginleşen ve duygular, ilişkiler, benlik algısı ile dürtü kontrolünde yaygın bir istikrarsızlıkla tanımlanan bir kişilik bozukluğudur. Kişi olaylara çok yoğun duygusal tepkiler verir ve bu duyguların normale dönmesi uzun sürer. Belirtiler yalnızca zor dönemlerde değil, yaşamın pek çok alanında süreklilik gösterir.

“Sınırda” adı tarihseldir. Yirminci yüzyılın ortasında bazı psikiyatristler bu tabloyu nevroz ile psikoz arasındaki sınırda bir durum olarak görmüş, ad da buradan kalmıştır. Bugün bu bakış geçerliliğini yitirmiştir; borderline kişilik bozukluğu kendi tanı ölçütleri olan, iyi tanımlanmış bir klinik tablodur.

Genel toplumda görülme sıklığı yaklaşık yüzde 1 ile 3 arasında tahmin edilir. Ruh sağlığı hizmetlerine ayaktan başvuranlarda bu oran yüzde 10 civarına, psikiyatri servislerinde yatanlarda yüzde 20'ye kadar çıkar. Klinikte tanı alanların çoğu kadındır; ancak toplum taramalarında iki cinsiyette benzer sıklıkta görüldüğü, erkeklerde ise daha çok öfke ve madde kullanımıyla fark edildiği düşünülmektedir.

Borderline kişilik bozukluğunun belirtileri nelerdir?

Borderline kişilik bozukluğunun dokuz temel belirtisi terk edilme korkusu, dengesiz ve yoğun ilişkiler, istikrarsız benlik algısı, zarar verici dürtüsellik, kendine zarar verme ya da intihar davranışı, hızlı duygu dalgalanmaları, kronik boşluk hissi, yoğun öfke ve stres altında geçici paranoya ya da kopukluk hissidir. Tanı için bunlardan en az beşi gerekir.

Bu belirtilerin çoğu tek tek pek çok insanda zaman zaman görülebilir. Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için belirtilerin erken yetişkinlikten beri süregelen, farklı ortamlarda tekrarlayan ve kişinin yaşamında belirgin sıkıntı yaratan bir örüntü oluşturması gerekir.

Terk edilme korkusu neden bu kadar yoğun yaşanır?

Borderline kişilik bozukluğu olan kişiler, sevdikleri birinin kısa süreli uzaklığını bile kalıcı bir kayıp gibi yaşayabilir. Bu korku gerçek bir ayrılık olmadan da tetiklenir: iptal edilen bir buluşma ya da değişen bir ses tonu yeterli olabilir. Kişi terk edilmemek için yoğun çaba harcar, ancak bu çaba ilişkileri yıpratarak korkulan sonucu yakınlaştırabilir.

Boşluk hissi ve kimlik karmaşası nasıl bir deneyimdir?

Kronik boşluk hissi, kişinin kendini içten içe eksik, anlamsız ya da donuk hissetmesidir ve borderline kişilik bozukluğunun en acı veren belirtilerinden biridir. Buna eşlik eden kimlik karmaşasında kişi görüşlerini ve hedeflerini çevresindeki insanlara göre sık sık değiştirebilir. Bu deneyimi içimdeki boşluk hissi neden geçmiyor yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Kendine zarar verme davranışı ne anlama gelir?

Kendine zarar verme çoğu zaman ölmek istemekten çok, dayanılmaz bir duygusal gerilimi hızla yatıştırma çabasıdır. Ne var ki bu rahatlama kısa sürer ve ardından utanç, suçluluk ve yeni bir gerilim döngüsü gelir. Uzun süreli izlem çalışmaları, borderline tanılı kişilerde intiharla ölüm oranının genel topluma göre belirgin biçimde yüksek olduğunu gösteriyor.

Kendine zarar verme ya da intihar düşüncesi her zaman ciddiye alınmalıdır. Acil bir durumda beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Borderline kişilik bozukluğu neden olur?

Borderline kişilik bozukluğunun tek bir nedeni yoktur; kalıtsal olarak yüksek duygusal hassasiyet ile çocukluktaki zorlu yaşantıların etkileşimi sonucu geliştiği düşünülür. İkiz çalışmaları kalıtımın payının yüzde 40 ile 60 arasında olduğunu gösteriyor. İhmal, istismar, erken kayıplar ve duyguların sürekli yok sayıldığı bir aile ortamı riski artırır.

• Biyolojik yatkınlık: Duygusal uyaranlara hızlı ve güçlü tepki veren, sakinleşmesi uzun süren bir mizaç.
• Beyin işleyişi: Görüntüleme çalışmaları, duygusal tepkiyi başlatan bölgeler (örneğin amigdala) ile bu tepkiyi frenleyen ön beyin bölgeleri arasındaki dengenin farklı işlediğini gösteriyor.
• Çocukluk yaşantıları: Fiziksel, duygusal ya da cinsel istismar, ihmal ve bakım verenden erken ayrılma borderline tanılı kişilerde daha sık bildirilir.
• Geçersiz kılan çevre: Çocuğun duygularının küçümsendiği, cezalandırıldığı ya da görmezden alındığı ortamlar, duyguları düzenlemeyi öğrenmeyi zorlaştırır.

Travma öyküsü olmayan kişilerde de borderline kişilik bozukluğu gelişebilir; zor bir çocukluk geçiren herkeste de bu bozukluk ortaya çıkmaz. Diyalektik davranış terapisinin temelindeki biyososyal model de yatkınlık ile yaşantıların birbirini nasıl beslediğini anlatır. Bu nedenle ebeveynleri ya da kişinin kendisini suçlamak yerine bu etkileşimi anlamak iyileşme için çok daha yararlıdır.

Borderline kişilik bozukluğu nasıl teşhis edilir?

Borderline kişilik bozukluğu tanısını psikiyatrist ayrıntılı klinik görüşmeyle koyar; tanıyı gösteren bir kan testi ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Belirtilerin ne zamandır sürdüğü, ilişkilerde ve iş yaşamında nasıl bir örüntü oluşturduğu değerlendirilir. Tanı çoğunlukla genç yetişkinlikte konur, ancak belirtileri en az bir yıldır süren ergenlerde de konabilir.

1. Klinik görüşme: Duygu dalgalanmaları, ilişkiler, benlik algısı, dürtüsel davranışlar ve kendine zarar verme öyküsü ayrıntılı sorulur.
2. Yapılandırılmış değerlendirme: Uzman, tanıyı desteklemek için yapılandırılmış görüşme formlarından ve tarama ölçeklerinden yararlanabilir.
3. Eşlik eden durumların taranması: Depresyon, kaygı bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu, madde kullanımı, yeme bozuklukları ve DEHB sık birlikte görülür.
4. Ayırıcı tanı: Bipolar bozukluk, kompleks travma sonrası stres bozukluğu ve diğer kişilik bozukluklarıyla ayrım yapılır.
5. Tanının paylaşılması: Tanının açıkça ve damgalamadan anlatılması, kişinin belirtilerini anlamlandırmasına ve tedaviye katılmasına yardım eder.

Tanı almak pek çok kişi için rahatlatıcıdır; yıllardır yaşanan karmaşanın bir adı ve tedavisi olduğunu gösterir. Belirtilerin size ne kadar uyduğunu merak ediyorsanız borderline kişilik testi bir ön fikir verebilir; sonuç tanı yerine geçmez. Diğer kişilik bozukluklarıyla ortak ve ayrışan yönleri kişilik bozuklukları rehberimizde özetledik.

Borderline kişilik bozukluğu ergenlerde nasıl anlaşılır?

Ergenlikte duygusal iniş çıkışlar olağandır; borderline kişilik bozukluğunu düşündüren, bu dalgalanmaların çok yoğun, süregen ve yaşamı bozucu olmasıdır. Tekrarlayan kendine zarar verme, yoğun terk edilme korkusu, sık değişen yakın ilişkiler ve kimlik karmaşası en az bir yıldır sürüyorsa bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmak gerekir.

Geçmişte kişiliğin henüz gelişmekte olduğu gerekçesiyle ergenlere bu tanının konmasından kaçınılıyordu. Bugün ise erken tanı ve müdahalenin belirtilerin yerleşmesini önleyebildiği biliniyor; ergenlere uyarlanmış diyalektik davranış terapisi aileyi de sürece dahil eder.

Ergenlikte kendine zarar verme her zaman borderline kişilik bozukluğu anlamına gelmez; depresyon, kaygı, akran zorbalığı ya da aile içi sorunların da işareti olabilir. Önemli olan davranışı cezalandırmak ya da görmezden almak yerine gencin yaşadığı zorluğu anlamaya çalışmak ve profesyonel destek almaktır.

Borderline kişilik bozukluğuna hangi sorunlar eşlik eder?

Borderline kişilik bozukluğu olan kişilerin büyük çoğunluğunda en az bir başka ruhsal sorun daha bulunur. En sık depresyon, kaygı bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu, alkol ve madde kullanımı, yeme bozuklukları ve DEHB görülür. Eşlik eden bu sorunlar tedavi edilmediğinde borderline belirtileri de ağırlaşır; bu nedenle ikisi birlikte ele alınır.

Borderline kişilik bozukluğu olan kişilerde kronik ağrı, uyku sorunları ve sık acil servis başvuruları da daha sık görülür. Tedavi ekibinin ruhsal ve bedensel sağlığı birlikte izlemesi, bakımın farklı hekimler arasında dağılmasını önler. Depresyonu depresyon nedir yazımızda, travma sonrası stres bozukluğunu ise TSSB rehberimizde ele aldık.

Borderline kişilik bozukluğu ile bipolar bozukluk arasındaki fark nedir?

Borderline kişilik bozukluğunda duygular çok hızlı değişir; bu değişimler saatler içinde başlayıp biter ve genellikle bir ilişki olayıyla tetiklenir. Bipolar bozuklukta ise duygudurum günlerce ya da haftalarca süren dönemler hâlinde değişir, uyku ihtiyacı ve enerji de belirgin biçimde etkilenir. İki durum birlikte de görülebildiği için ayrımı deneyimli bir psikiyatrist yapmalıdır.

Bipolar bozukluğun belirtilerini ve seyrini bipolar bozukluk nedir yazımızda anlattık. Borderline, bipolar bozukluk ve kompleks travma sonrası stres bozukluğunun klinikte nasıl ayrıldığını ise ayırıcı tanı rehberimizde bulabilirsiniz.

Borderline kişilik bozukluğu nasıl tedavi edilir?

Borderline kişilik bozukluğunun temel tedavisi, bu bozukluk için özel olarak geliştirilmiş yapılandırılmış psikoterapilerdir. Diyalektik davranış terapisi, mentalizasyon temelli terapi ve şema terapi etkinliği en çok araştırılan yöntemlerdir. İlaçlar bozukluğun kendisini iyileştirmez; eşlik eden depresyon, kaygı ya da uyku sorunları için ve kısa süreli olarak kullanılabilir.

Hangi psikoterapi yöntemleri etkilidir?

Etkinliği araştırmalarla desteklenen terapilerin ortak noktası; açık bir çerçeve, düzenli seanslar, kriz anları için önceden belirlenmiş bir plan ve duyguları düzenlemeyi hedefleyen çalışmadır. Aşağıdaki tablo en sık uygulanan yöntemleri özetliyor.

Cochrane derlemesi, yapılandırılmış psikoterapilerin olağan bakıma göre borderline belirtilerini, kendine zarar vermeyi ve işlevsellik kaybını azalttığını gösteriyor. Hangi yöntemin seçildiğinden çok, terapinin düzenli, tutarlı ve yeterince uzun sürdürülmesi önemlidir. Terapiste güven duymak ve bırakma isteğinin seansta konuşulabilmesi iyileşmenin en güçlü belirleyicileri arasındadır.

Diyalektik davranış terapisinde hangi beceriler öğretilir?

Diyalektik davranış terapisi kabul ile değişimi aynı anda hedefler: kişi duygularını olduğu gibi kabul etmeyi öğrenirken zarar verici davranışlarını değiştirmek için somut beceriler kazanır. Beceriler dört ana başlıkta toplanır ve haftalık gruplarda ev ödevleriyle pekiştirilir.

• Farkındalık: Düşünce ve duyguları yargılamadan fark etmek; duygusal zihin ile mantıklı zihin arasında dengeli bir “bilge zihin” bulmak.
• Sıkıntıya dayanma: Değiştirilemeyen zor bir anı, durumu daha da kötüleştirecek bir davranışa başvurmadan atlatmak.
• Duygu düzenleme: Duyguları adlandırmak, onları besleyen düşünce ve davranışları fark etmek ve olumlu yaşantıları çoğaltmak.
• Kişilerarası etkililik: İhtiyacını açıkça dile getirmek, hayır diyebilmek ve ilişkiyi ya da özsaygıyı kaybetmeden sınır koymak.

Terapistin kişinin duygularını geçerli kılması ile değişim için net beklentiler koyması arasındaki denge bu yöntemin kalbidir. Seanslarda sıkça davranış zinciri analizi yapılır: kendine zarar verme gibi bir olaydan önce hangi düşünce, duygu ve olayların birbirini izlediği adım adım incelenir ve zincirin kırılabileceği noktalar belirlenir.

Borderline kişilik bozukluğunda ilaç kullanılır mı?

Borderline kişilik bozukluğunu doğrudan iyileştirdiği kanıtlanmış ve bu tanı için onay almış bir ilaç yoktur. Uluslararası kılavuzlar ilaçları temel tedavi olarak önermez. Ancak eşlik eden depresyon, kaygı bozukluğu, DEHB ya da bipolar bozukluk varsa bunların ilaçla tedavisi gerekir.

Kriz dönemlerinde kısa süreli ilaç desteği verilebilir. Bağımlılık yapabilen ve dürtüselliği artırabilen sakinleştiricilerden genellikle kaçınılır. Gerekçesiz biçimde üst üste eklenen ilaçlar yan etki yükünü artırır; bu nedenle ilaç kararları psikiyatristle düzenli olarak gözden geçirilmelidir.

Hastane yatışı ne zaman gerekir?

Borderline kişilik bozukluğunda uzun hastane yatışları genellikle önerilmez; iyileşme en çok ayaktan sürdürülen düzenli terapiyle sağlanır. Yakın intihar riski, ciddi kendine zarar verme, psikotik belirtiler ya da ağır madde kullanımı gibi durumlarda ise kısa süreli yatış güvenliği sağlamak için gerekebilir.

Borderline kişilik bozukluğu iyileşir mi?

Evet, borderline kişilik bozukluğu sanıldığının aksine iyi seyirli bir bozukluktur. Uzun süreli izlem çalışmalarında kişilerin büyük çoğunluğunda belirtilerin yıllar içinde belirgin biçimde azaldığı ve pek çoğunun artık tanı ölçütlerini karşılamadığı gösterilmiştir. Dürtüsel davranışlar genellikle ilk düzelen belirtilerdir; boşluk hissi ve yalnız kalma korkusu daha uzun sürebilir.

On yıl süren bir izlem çalışmasında borderline tanılı kişilerin yüzde 90'dan fazlası en az iki yıl süren belirti gerilemesine ulaştı. Yaklaşık yarısı ise hem belirtiler hem de iş ve sosyal yaşam açısından tam iyileşme ölçütlerini karşıladı. Bu veriler, borderline tanısının “ömür boyu değişmez” bir etiket olmadığını açıkça gösteriyor.

Belirtiler gerilediğinde yeniden alevlenme görece seyrek görülür. Yine de düzenli çalışmak, anlamlı ilişkiler kurmak ve günlük yapıyı korumak zaman alabilir; terapide bu hedefler için somut adımlar planlanır.

İyileşmeyi hangi etkenler kolaylaştırır?

İzlem çalışmaları bazı etkenlerin iyileşmeyi hızlandırdığını gösteriyor. İş ya da eğitim deneyiminin olması, çocuklukta ağır istismar öyküsünün bulunmaması, eşlik eden madde kullanımının olmaması ve destekleyici ilişkiler olumlu seyirle ilişkilidir. Bu etkenlerin eksik olması iyileşmenin imkânsız olduğu anlamına gelmez; yalnızca sürecin daha fazla destek gerektirebileceğini gösterir.

• Düzenli terapiye bağlı kalmak ve kriz dönemlerinde bile seansları sürdürmek
• Alkol ve madde kullanımını bırakmak
• Bir işte, okulda ya da gönüllü bir etkinlikte düzenli sorumluluk almak
• Güvenilir ve sabırlı en az bir yakın ilişkiye sahip olmak
• Eşlik eden depresyon, travma ya da DEHB gibi sorunları tedavi ettirmek

Borderline kişilik bozukluğu olan kişi kendine nasıl yardım edebilir?

Borderline kişilik bozukluğu olan kişi, terapide öğrendiği becerileri günlük yaşamda düzenli uygulayarak duygusal fırtınaların şiddetini azaltabilir. Duyguyu adlandırmak, dürtüyle eylem arasına zaman koymak, bedeni sakinleştirmek ve önceden hazırlanmış bir kriz planını izlemek en işe yarayan adımlardır. Uyku, beslenme ve madde kullanımına dikkat etmek de duygusal dayanıklılığı artırır.

Yoğun bir duygu dalgası geldiğinde aşağıdaki sırayı izlemek, dürtüsel bir eylemden önce zaman kazandırır:

1. Durun ve adlandırın: “Şu an öfkeliyim ve terk edilmiş hissediyorum” gibi duyguyu yüksek sesle ya da yazarak tanımlayın.
2. Bedeni yatıştırın: Yüzünüze soğuk su çarpmak, birkaç dakika tempolu yürümek ya da nefesinizi yavaşlatmak gerilimi hızla düşürür.
3. Kararı erteleyin: Mesaj göndermek, ilişkiyi bitirmek ya da kendinize zarar vermek gibi eylemleri en az yarım saat bekletin.
4. Kanıtlara bakın: “Beni gerçekten terk mi etti, yoksa yalnızca meşgul mü?” diye kendinize sorun.
5. Kriz planınızı açın: Arayabileceğiniz kişiler, sizi sakinleştiren etkinlikler ve acil numaralar önceden yazılı olsun.

Alkol ve madde kullanımı duygusal dalgalanmaları ve dürtüselliği belirgin biçimde artırır. Düzensiz uyku da duygu düzenlemeyi zorlaştırır. Bu nedenle günlük bir yapı kurmak, düzenli hareket etmek ve tetikleyicileri bir günlükte izlemek terapinin etkisini güçlendirir.

Borderline kişilik bozukluğu olan bir yakına nasıl destek olunur?

Borderline kişilik bozukluğu olan bir yakına destek olurken en etkili yaklaşım, duygularını geçerli kabul edip davranışlarına net ve tutarlı sınırlar koymaktır. Suçlamadan konuşmak, kriz anında sakin kalmak ve tedaviye devam etmesini cesaretlendirmek ilişkiyi korur. Kendi ruh sağlığınızı ihmal etmemek de sürdürülebilir bir destek için şarttır.

• “Abartıyorsun” yerine “Bunun sana çok ağır geldiğini görüyorum” gibi duyguyu tanıyan cümleler kurun; duyguyu onaylamak davranışı onaylamak anlamına gelmez.
• Sınırlarınızı sakin bir anda, kısa ve açık biçimde konuşun ve tutarlı biçimde uygulayın.
• Öfke patlaması sırasında tartışmayı büyütmek yerine konuşmayı daha sakin bir zamana erteleyin.
• Kendine zarar verme sözlerini tehdit ya da “dikkat çekme” diye geçiştirmeyin; profesyonel yardım isteyin.
• Aileler için düzenlenen psikoeğitim ve beceri gruplarına katılmayı düşünün.

Sağlıklı sınırların nasıl konacağını borderline kişilik bozukluğu olan birine sınır koymak yazımızda adım adım anlattık.

Borderline kişilik bozukluğu hakkında hangi inanışlar yanlıştır?

Borderline kişilik bozukluğu hakkında en yaygın yanlış inanışlar, bu kişilerin bilerek manipülatif davrandığı, bozukluğun iyileşmediği ve yalnızca kadınlarda görüldüğüdür. Oysa davranışların arkasında çoğunlukla dayanılmaz duygusal acı vardır, belirtiler tedaviyle belirgin biçimde azalır ve erkeklerde de sık görülür. Bu yanlış inanışlar tanı ve tedaviyi geciktirir.

• “Borderline olanlar insanları bilerek kullanır.” Çoğu davranış planlı bir oyun değil, terk edilme korkusu ve yoğun duygularla baş etme çabasıdır.
• “Borderline iyileşmez.” İzlem çalışmaları, belirtilerin çoğu kişide yıllar içinde belirgin biçimde azaldığını gösteriyor.
• “Yalnızca kadınlarda görülür.” Erkeklerde de görülür; ancak öfke, kavga ya da madde kullanımı öne çıktığı için gözden kaçabilir.
• “Kendine zarar veren kişi dikkat çekmek istiyordur.” Kendine zarar verme gerçek bir acının işaretidir ve her zaman ciddiye alınmalıdır.
• “Kişilik değişmez, terapi boşuna.” Yapılandırılmış terapiler duygu düzenleme ve ilişki becerilerini öğrenilebilir kılar.

Sık Sorulan Sorular

Borderline kişilik bozukluğu kaç yaşında başlar?

Belirtiler çoğunlukla ergenlikte ya da genç yetişkinlikte belirginleşir. Erken fark edilip desteklenen gençlerde sonraki yılların yükü azalabilir; bu nedenle ergenlikte süregen kendine zarar verme ve yoğun duygu dalgalanmaları bir uzmanla konuşulmalıdır.

Borderline kişilik bozukluğu kalıtsal mı?

Kalıtımın payı önemlidir ancak tek başına belirleyici değildir. Ailede borderline kişilik bozukluğu bulunması riski artırır; bozukluğun gelişip gelişmemesinde çocukluk yaşantıları ve çevresel destek de rol oynar.

Borderline kişilik bozukluğu olan biri sağlıklı bir ilişki yürütebilir mi?

Evet. Terapide duygu düzenleme ve ilişki becerileri geliştikçe pek çok kişi uzun süreli ve dengeli ilişkiler kurar. Partnerin de bozukluğu tanıması ve açık iletişim ilişkiyi güçlendirir.

Borderline ile narsistik kişilik bozukluğu aynı şey mi?

Hayır. İkisi de kişilik bozukluğudur ve bazen birlikte görülebilir; ancak borderline kişilik bozukluğunda terk edilme korkusu ve kişinin kendine yönelen acısı öndeyken narsistik kişilik bozukluğunda büyüklenmecilik ve hayranlık ihtiyacı belirgindir. Ayrıntılar için narsist ne demek yazımıza göz atabilirsiniz.

Borderline atağını neler tetikler?

En sık tetikleyiciler reddedilme ya da terk edilme algısı, eleştiri, yalnız kalma, ayrılıklar ve stresli yaşam değişiklikleridir. Uykusuzluk, alkol ve bedensel yorgunluk da duygusal hassasiyeti artırabilir. Kişisel tetikleyicileri bir günlükte izlemek, krizleri büyümeden fark etmeyi ve kriz planını zamanında devreye sokmayı sağlar.

Borderline kişilik bozukluğu olan kişiler ilişkilerini neden aniden bitirebilir?

Terk edilme korkusu dayanılmaz boyuta ulaştığında kişi, terk edilmeden önce ilişkiyi kendisi bitirerek acıyı kontrol altına almaya çalışabilir. Bu karar çoğu zaman duygusal fırtınanın en yüksek anında verilir ve ardından yoğun pişmanlık gelir. Terapide bu döngü fark edildikçe kararlar daha sakin anlara ertelenebilir.

Borderline kişilik bozukluğu olan biri çalışabilir mi?

Evet. Pek çok kişi düzenli bir işte çalışır ve iş yaşamı iyileşmeyi destekleyen önemli bir yapı sağlar. Duygusal yükün arttığı dönemlerde çalışma temposunu dengelemek, iş yerindeki çatışmaları terapide ele almak ve kriz planını iş ortamına uyarlamak işe devamı kolaylaştırır.

Borderline kişilik bozukluğu ile DEHB birlikte görülür mü?

Evet, iki durum sık birlikte görülür ve dürtüsellik gibi ortak özellikler taşır. Reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık her ikisinde de öne çıkabilir; bu konuyu reddedilme duyarlılığı disforisi yazımızda ele aldık.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Kendinizde ya da bir yakınınızda bu belirtileri fark ediyorsanız bir psikiyatriste başvurun; kendine zarar verme riski varsa 112'yi arayın.