F84 Tanı Kodu: Yaygın gelişimsel bozukluklar
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Pervasive developmental disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F84, sosyal iletişim ve etkileşimdeki farklılıklar ile sınırlı, tekrarlayıcı ilgi ve davranışlarla belirgin gelişim bozukluklarını kapsar. Otizm ve Asperger sendromu bu gruptadır; günümüzde çoğunlukla otizm spektrum bozukluğu adıyla birlikte ele alınır.
F84 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F84.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F84.0 | Çocukluk otizmiChildhood autismÜç yaşından önce başlayan; sosyal etkileşim, iletişim ve tekrarlayıcı davranış alanlarının üçünde de belirgin farklılıklarla tanımlanan tablodur. |
| F84.1 | Atipik otizmAtypical autismBaşlangıç yaşı ya da belirtilerin dağılımı açısından çocukluk otizminin tüm ölçütlerini karşılamayan otizm tablolarıdır. |
| F84.2 | Rett sendromuRett syndromeÇoğunlukla kızlarda görülen; olağan erken gelişimin ardından konuşma ve el becerilerinin kaybı, el ovuşturma hareketleri ve baş büyümesinde yavaşlamayla giden bir tablodur. |
| F84.3 | Çocukluk çağının diğer dezintegratif bozukluğuOther childhood disintegrative disorderEn az iki yaşına kadar olağan gelişen bir çocuğun dil, sosyal ve oyun becerilerini birkaç ay içinde belirgin biçimde kaybetmesidir. |
| F84.4 | Mental gerilik ve stereotipik hareketlerle bağlantılı overaktif bozuklukOveractive disorder associated with mental retardation and stereotyped movementsAğır zihinsel yetersizliğe belirgin aşırı hareketlilik, dikkat sorunları ve tekrarlayıcı hareketlerin eşlik ettiği, tanımı tartışmalı bir tablodur. |
| F84.5 | Asperger sendromuAsperger syndromeDil ve zeka gelişiminde belirgin gecikme olmadan sosyal etkileşimde zorluk ve sınırlı, yoğun ilgi alanlarıyla belirgin tablodur. |
| F84.8 | Diğer yaygın gelişimsel bozukluklarOther pervasive developmental disordersYukarıdaki başlıklara uymayan diğer yaygın gelişimsel bozukluklar için kullanılır. |
| F84.9 | Yaygın gelişimsel bozukluk, tanımlanmamışPervasive developmental disorder, unspecifiedYaygın gelişimsel bozukluk olduğu belirtilen ancak türü yazılmamış durumlardır. |
F84 ne demek?
Yaygın gelişimsel bozukluklar, çocuğun sosyal ilişki kurma, iletişim ve davranış esnekliği alanlarını birlikte etkileyen, erken çocukluktan itibaren fark edilen durumlardır. ICD-10 bu grubu çocukluk otizmi, atipik otizm, Asperger sendromu, Rett sendromu ve diğer dezintegratif bozukluklar gibi alt başlıklara ayırır. Yeni sınıflamalarda (ICD-11 ve DSM-5) bu başlıkların çoğu tek bir 'otizm spektrum bozukluğu' tanısı altında birleştirilmiştir; ancak Türkiye'de raporlarda ICD-10 kodları kullanılmaya devam etmektedir.
Belirtiler çocuktan çocuğa çok farklı olabilir. Bazı çocuklar geç konuşur ya da hiç konuşmaz; bazıları konuşur ama karşılıklı sohbet kurmakta zorlanır. Göz teması, ismine dönme ve ilgisini paylaşmak için bir şeyi gösterme gibi sosyal davranışlar azdır. Tekrarlayıcı hareketler, belirli nesnelere ya da konulara yoğun ilgi, rutin değiştiğinde huzursuzluk ve seslere, dokunmaya ya da ışığa aşırı duyarlılık sık görülür. Asperger sendromunda dil ve zeka gelişimi genellikle yerindedir, ancak sosyal ilişkilerde belirgin zorluk vardır.
Otizmin kesin bir tıbbi testi yoktur; tanı, deneyimli bir çocuk ve ergen psikiyatristinin gözlemi, gelişim öyküsü ve yapılandırılmış değerlendirme araçlarıyla konur. Erken ve yoğun özel eğitim, davranışsal yaklaşımlar, dil-konuşma ve duyusal destek temel müdahalelerdir. Eşlik eden uyku, dikkat ya da davranış sorunları için psikiyatrik tedavi planlanabilir. Erken tanı ve düzenli destek, çocuğun gelişimine en büyük katkıyı sağlar.
Sık görülen belirtiler
- Göz teması kurmada ve ismine dönmede azalma
- Konuşmada gecikme ya da karşılıklı sohbet kuramama
- İlgisini paylaşmak için göstermeme, işaret etmeme
- Tekrarlayıcı hareketler ve sabit ilgi alanları
- Rutin değiştiğinde yoğun huzursuzluk
- Seslere, dokunmaya ya da ışığa aşırı duyarlılık
- Akranlarıyla oyun kurmakta zorlanma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F84.0 ile F84.5 arasındaki fark nedir?
F84.0 çocukluk otizmini, F84.5 Asperger sendromunu gösterir. Asperger sendromunda dil ve zeka gelişiminde belirgin gecikme yoktur; sosyal etkileşim güçlüğü ve sınırlı ilgi alanları ön plandadır. Yeni sınıflamalarda ikisi de otizm spektrum bozukluğu içinde ele alınır.
Otizm tanısını kim koyar?
Otizm tanısı; çocuğu gözlemleyen, aileden ayrıntılı gelişim öyküsü alan ve gerekli değerlendirme araçlarını kullanan çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından konur. Tek bir kan ya da görüntüleme testiyle tanı konmaz.
Yetişkinlikte otizm tanısı konabilir mi?
Evet. Özellikle belirtileri daha hafif olan ya da çocuklukta fark edilmemiş kişilerde tanı yetişkinlikte konabilir. Bu durumda değerlendirmeyi erişkin psikiyatristi yapar.