F80 Tanı Kodu: Konuşma ve dilin özel gelişimsel bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Specific developmental disorders of speech and language
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F80, çocuğun genel zekası, işitmesi ve diğer gelişim alanları yerinde olduğu hâlde konuşma seslerini çıkarmada, kendini ifade etmede ya da söyleneni anlamada yaşıtlarından belirgin biçimde geride kalmasını tanımlar.
F80 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F80.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F80.0 | Özel konuşma artikülasyon bozukluğuSpecific speech articulation disorderÇocuğun yaşına göre beklenen konuşma seslerini doğru çıkaramamasıdır; dil anlama ve ifade becerileri ise genellikle yaşına uygundur. |
| F80.1 | Ekspresif dil bozukluğuExpressive language disorderÇocuğun söyleneni anlaması yaşına uygunken kendini sözlü olarak ifade etme becerisinin belirgin biçimde geride kalmasıdır. |
| F80.2 | Reseptif dil bozukluğuReceptive language disorderÇocuğun söylenen sözleri anlama becerisinin yaşının belirgin biçimde altında olmasıdır; bu durumda ifade dili de çoğu zaman etkilenir. |
| F80.3 | Epilepsinin eşlik ettiği kazanılmış afazi [Landau-Kleffner]Acquired aphasia with epilepsy [Landau-Kleffner]Dil gelişimi daha önce olağan olan bir çocuğun, genel zekası korunduğu hâlde dil anlama ve konuşma becerilerini kaybetmesidir; beyin dalgalarında (EEG) değişiklikler ve çoğu zaman epilepsi nöbetleri eşlik eder. |
| F80.8 | Konuşma ve dilin diğer gelişimsel bozukluklarıOther developmental disorders of speech and languageYukarıdaki başlıklara uymayan diğer konuşma ve dil gelişim sorunları için kullanılır; peltek konuşma bu kapsamda sayılır. |
| F80.9 | Konuşma ve dilin gelişimsel bozukluğu, tanımlanmamışDevelopmental disorder of speech and language, unspecifiedKonuşma ve dil gelişiminde bozukluk olduğu belirtilen ancak türü ayrıca yazılmamış durumlardır. |
F80 ne demek?
Dil ve konuşma gelişimi çocuktan çocuğa farklı hızda ilerler; bazı çocuklar erken, bazıları biraz daha geç konuşur. F80 kodu ise bu farkın olağan sınırları aştığı ve işitme kaybı, zihinsel yetersizlik, otizm ya da nörolojik bir hastalıkla açıklanamadığı durumlar için kullanılır. Yani sorun özellikle dil ve konuşma alanında yoğunlaşmıştır ve gelişimin erken dönemlerinden itibaren bellidir.
Bu gruptaki güçlükler farklı biçimlerde görülebilir: bazı çocuklar sesleri doğru çıkaramaz ve konuşmaları zor anlaşılır; bazıları söyleneni anlar ama düşüncelerini kelimelere ve cümlelere dökmekte zorlanır; bazılarında ise asıl sorun söyleneni anlamaktadır. Anlama güçlüğü olan çocuklar zaman zaman 'dinlemiyor' ya da 'inatçı' diye yanlış değerlendirilir. Dil güçlüğü okul başarısını, arkadaş ilişkilerini ve çocuğun özgüvenini de etkileyebilir; bazı çocuklarda duygusal ve davranışsal sorunlar eşlik eder.
Değerlendirmede önce işitme kontrol edilir, ardından dil ve konuşmanın farklı yönleri ile genel gelişim ayrıntılı olarak incelenir. Dil ve konuşma terapisi tedavinin temelidir; ailenin günlük yaşamda çocuğun dilini destekleyecek yolları öğrenmesi de önemlidir. Eşlik eden dikkat, kaygı ya da davranış sorunları varsa çocuk ve ergen psikiyatristi bunları değerlendirir. Erken başlanan destek genellikle daha iyi sonuç verir.
Sık görülen belirtiler
- Yaşıtlarına göre geç konuşmaya başlama
- Bazı sesleri çıkaramama ya da yanlış çıkarma
- Kelime dağarcığının sınırlı kalması
- Cümle kurmakta zorlanma
- Söyleneni anlamakta ve yönergeleri izlemekte güçlük
- Konuşması anlaşılmadığında öfkelenme ya da içe kapanma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Çocuğumun raporunda F80 yazıyor, ne anlama gelir?
F80, çocuğunuzun konuşma ya da dil gelişiminin genel gelişimine göre beklenenden belirgin biçimde geride olduğunu gösterir. Noktadan sonraki rakam, sorunun ses çıkarmada mı, kendini ifade etmede mi yoksa anlamada mı olduğunu belirtir.
Konuşma gecikmesi kendiliğinden geçer mi?
Bazı çocuklar zamanla yaşıtlarını yakalar, ancak hangisinin yakalayacağını önceden bilmek zordur. Bu nedenle beklemek yerine erken değerlendirme ve gerekirse dil ve konuşma terapisi önerilir.
Konuşma gecikmesi otizm belirtisi olabilir mi?
Olabilir, ama her konuşma gecikmesi otizm anlamına gelmez. Göz teması, ortak dikkat, oyun ve sosyal ilgi gibi alanlar da değerlendirilerek ayrım yapılır; bu değerlendirmeyi çocuk ve ergen psikiyatristi yapar.