F01 Tanı Kodu: Vasküler bunama
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Vascular dementia
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F01, beyne giden kan akımındaki sorunların (küçük ya da büyük inmeler, damar hastalığı) bellek ve düşünme becerilerinde kalıcı kayba yol açtığını gösterir.
F01 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F01.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F01.0 | Akut başlangıçlı vasküler bunamaVascular dementia of acute onsetArt arda geçirilen inmelerin ya da seyrek olarak tek bir büyük inmenin ardından hızla ortaya çıkan demans tablosu. |
| F01.1 | Multipl enfarktlı bunamaMulti-infarct dementiaZaman içinde tekrarlayan çok sayıda küçük inmenin birikerek oluşturduğu demans; belirtiler çoğunlukla basamak basamak artar. |
| F01.2 | Subkortikal vasküler bunamaSubcortical vascular dementiaBeynin derin bölgelerindeki küçük damarların hasarına bağlı demans. Yavaşlama, yürüme güçlüğü ve dikkat sorunları öne çıkabilir; yüksek tansiyon öyküsü sıktır. |
| F01.3 | Karma kortikal ve subkortikal vasküler bunamaMixed cortical and subcortical vascular dementiaHem beyin kabuğunu (korteks) hem de beynin derin yapılarını etkileyen damar hasarının birlikte bulunduğu demans tablosu. |
| F01.8 | Vasküler bunamalar, diğerOther vascular dementiaYukarıdaki alt türlere uymayan, başka biçimde tanımlanmış damar kaynaklı demanslar için kullanılır. |
| F01.9 | Vasküler bunama, tanımlanmamışVascular dementia, unspecifiedDamar kaynaklı olduğu belirlenmiş, ancak alt türü kayda geçirilmemiş demans. |
F01 ne demek?
Vasküler demans, beyni besleyen damarlarda meydana gelen tıkanma ya da kanamaların beyin dokusunda hasar bırakması sonucu gelişir. Tek bir büyük inmeden sonra ortaya çıkabileceği gibi, kişinin fark etmediği çok sayıda küçük inmenin zamanla birikmesiyle de oluşabilir. Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterol, sigara ve kalp ritim bozuklukları bu tabloyla yakından ilişkilidir.
Alzheimer hastalığından farklı olarak belirtiler bazen basamak basamak kötüleşir: bir süre sabit kalan tablo, yeni bir damar olayından sonra birden ağırlaşabilir. Unutkanlığın yanında düşünmede yavaşlama, karar vermede ve plan yapmada güçlük, yürüme bozukluğu, idrar kaçırma ve ani duygu değişimleri görülebilir. Bellek kimi zaman diğer becerilere göre daha iyi korunur.
Günlük yaşamda kişi eskiden kolayca yaptığı işlerde takılır, yavaşlar ve çabuk yorulur. Ağlama ya da gülme krizleri, depresyon ve ilgisizlik aileler tarafından sıkça fark edilen değişikliklerdendir.
Tedavinin temel amacı yeni damar hasarını önlemektir; bu nedenle tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün düzenli izlenmesi büyük önem taşır. Eşlik eden depresyon, uyku ve davranış sorunları psikiyatri tarafından ayrıca ele alınır. Nöroloji ve psikiyatri uzmanlarının birlikte izlemesi, hem hastanın hem bakım verenin yükünü hafifletir.
Sık görülen belirtiler
- Düşünmede ve işleri yapmakta belirgin yavaşlama
- Plan yapma, karar verme ve sıralı işleri yürütmede güçlük
- İnme sonrası ya da basamak basamak kötüleşen unutkanlık
- Yürümede dengesizlik, küçük adımlarla yürüme
- Ani ağlama ya da gülme, çabuk duygulanma
- İlgisizlik ve içe kapanma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumlar beyni etkileyen bedensel bir nedenle bağlantılı olabildiği için psikiyatri değerlendirmesinin yanında nöroloji muayenesi de gerekebilir. Ruhsal belirtiler için psikiyatri uzmanlarımıza ulaşabilirsiniz.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F01 kodu inme geçirdiğim anlamına mı gelir?
F01, beyin damarlarındaki sorunların düşünme becerilerini etkilediğini gösterir. Bu hasar belirgin bir inmeyle olabileceği gibi, fark edilmeden geçirilmiş çok sayıda küçük damar tıkanıklığıyla da oluşabilir. Hangisinin söz konusu olduğunu beyin görüntülemesi ve muayene bulguları gösterir.
Vasküler demansın ilerlemesi durdurulabilir mi?
Kaybedilen becerileri geri getirmek çoğu zaman mümkün olmasa da yeni damar hasarını önlemek ilerlemeyi yavaşlatabilir. Tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün kontrol altında tutulması, sigaranın bırakılması ve düzenli izlem bu açıdan en önemli adımlardır.