F72 Tanı Kodu: Ağır zeka geriliği
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Severe mental retardation
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F72, zihinsel gelişimin ağır düzeyde geride kaldığını gösterir. Bu düzeyde kişiler günlük yaşamın büyük bölümünde sürekli desteğe ihtiyaç duyar.
F72 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F72.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F72.0 | Ağır zeka geriliği, davranış bozukluğu hiç yok veya minimumSevere mental retardation with the statement of no, or minimal, impairment of behaviourAğır düzeyde zihinsel yetersizliğe davranış sorunlarının eşlik etmediğini ya da çok az eşlik ettiğini gösterir. |
| F72.1 | Ağır zeka geriliği, davranışta ilgi veya tedavi gerektirecek derecede anlamlı bozulmaSevere mental retardation : significant impairment of behaviour requiring attention or treatmentAğır düzeyde zihinsel yetersizliğe, özel ilgi ya da tedavi gerektiren belirgin davranış sorunlarının eşlik ettiğini belirtir. |
| F72.8 | Ağır zeka geriliği, diğer davranış bozulmalarıSevere mental retardation : other impairments of behaviourAğır düzeyde zihinsel yetersizliğe, diğer başlıklara uymayan davranış bozulmalarının eşlik ettiği durumlar içindir. |
| F72.9 | Ağır zeka geriliği, davranışta bozulmadan söz edilmeksizinSevere mental retardation without mention of impairment of behaviourAğır düzeyde zihinsel yetersizlik olduğu belirtilmiş, davranışla ilgili bir bilgi eklenmemiştir. |
F72 ne demek?
Ağır düzeyde zihinsel yetersizlik, ICD-10'a göre yaklaşık 20–34 arası zeka puanına karşılık gelir; yetişkinlikte zihinsel yaşın kabaca 3 ile 6 yaş arasında olduğu kabul edilir. Bu düzeyde gelişimsel gecikmeler genellikle yaşamın ilk yıllarında, hatta bebeklikte belirgindir. Çoğu zaman altta genetik bir sendrom ya da doğum öncesi veya doğum sırasındaki bir sorun gibi tanımlanabilir bir neden bulunur; hareket becerilerini etkileyen nörolojik sorunlar da eşlik edebilir.
Bu düzeydeki çocuklar birkaç kelime ya da basit ifadelerle iletişim kurmayı öğrenebilir; bazıları işaret, resim ya da destekleyici iletişim araçlarıyla kendini daha iyi ifade eder. Basit öz bakım becerileri uzun ve sabırlı bir eğitimle kısmen kazanılabilir. Tehlikeleri fark etme ve kendini koruma becerisi sınırlı olduğu için güvenli bir ortam ve yakın gözetim önemlidir. Bazı kişilerde kendine zarar verme, huzursuzluk ya da uyku sorunları gibi davranışsal güçlükler görülebilir.
Destek, kişinin yaşam kalitesini artırmayı, iletişimini güçlendirmeyi ve ailesinin yükünü hafifletmeyi amaçlar. Özel eğitim, fizyoterapi, ergoterapi ve iletişim desteği birlikte yürütülür. Davranış sorunları ya da uyku güçlükleri için çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirme yapar; bakım veren aile üyelerinin de düzenli destek ve dinlenme olanağına ihtiyacı vardır.
Sık görülen belirtiler
- Bebeklikten itibaren belirgin gelişim gecikmesi
- Çok sınırlı konuşma ya da sözel olmayan iletişim
- Öz bakımda sürekli yardıma ihtiyaç duyma
- Hareket ve denge sorunları
- Tehlikeleri fark etmekte güçlük
- Huzursuzluk, uyku sorunu ya da kendine zarar verme davranışları
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Ağır zeka geriliği tanısı nasıl konur?
Tanı; gelişim öyküsü, psikometrik değerlendirme ve günlük yaşam becerilerinin gözlemiyle konur. Altta yatan bir neden olup olmadığını anlamak için bazen genetik ve nörolojik incelemeler de istenir. Süreci çocuk ve ergen psikiyatristi yürütür.
Ailelere ne gibi destek sağlanabilir?
Aile eğitimi, bakım verenlere yönelik psikolojik destek ve kişinin ihtiyaçlarına uygun özel eğitim programları temel desteklerdir. Bakım veren ebeveynlerin kendi uykusuna, sağlığına ve dinlenmesine zaman ayırması uzun vadede hem kendileri hem çocukları için önemlidir.