F73 Tanı Kodu: Çok ağır zeka geriliği
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Profound mental retardation
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F73, zihinsel gelişimin çok ağır düzeyde etkilendiğini gösterir. Bu düzeyde kişiler iletişim, hareket ve bakım konularında yaşam boyu yoğun ve sürekli desteğe ihtiyaç duyar.
F73 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F73.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F73.0 | Çok ağır zeka geriliği, davranış bozukluğu hiç yok veya minimumProfound mental retardation with the statement of no, or minimal, impairment of behaviourÇok ağır düzeyde zihinsel yetersizlikte davranış sorunlarının bulunmadığını ya da çok sınırlı olduğunu gösterir. |
| F73.1 | Çok ağır zeka geriliği, davranışta ilgi veya tedavi gerektirecek derecede anlamlı bozulmaProfound mental retardation : significant impairment of behaviour requiring attention or treatmentÇok ağır düzeyde zihinsel yetersizliğe, bakım ya da tedavi gerektiren belirgin davranış sorunlarının eşlik ettiğini belirtir. |
| F73.8 | Çok ağır zeka geriliği, diğer davranış bozulmalarıProfound mental retardation : other impairments of behaviourÇok ağır düzeyde zihinsel yetersizliğe diğer davranış bozulmalarının eşlik ettiği durumlar için kullanılır. |
| F73.9 | Çok ağır zeka geriliği, davranışta bozulmadan söz edilmeksizinProfound mental retardation without mention of impairment of behaviourÇok ağır düzeyde zihinsel yetersizlik kayda geçirilmiş, davranış durumu ayrıca belirtilmemiştir. |
F73 ne demek?
Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizlik, ICD-10'a göre zeka puanının yaklaşık 20'nin altında olduğu ve yetişkinlikte zihinsel yaşın 3 yaşın altında kaldığı düzeydir. Bu düzeyde gelişim bebeklikten itibaren belirgin biçimde etkilenir ve çoğunlukla altta ağır bir nörolojik ya da genetik neden bulunur. Hareket kısıtlılığı, epilepsi, görme ve işitme sorunları gibi eşlik eden sağlık durumları sıktır.
Kişinin anlama ve kendini ifade etme becerisi oldukça sınırlıdır; iletişim çoğu zaman yüz ifadesi, ses, dokunma ve basit jestlerle kurulur. Beslenme, hareket ve temizlik gibi temel ihtiyaçlarda sürekli yardım gerekir. Buna karşın kişiler sevdikleri insanları tanıyabilir, rahatlık ve sıkıntılarını kendi yollarıyla gösterebilir; bu ipuçlarını tanımak bakımın kalitesini belirgin biçimde artırır. Bazı kişilerde kendine zarar verme ya da tekrarlayıcı hareketler görülebilir.
Bakımın amacı, kişinin konforunu, güvenliğini ve çevresiyle bağını en iyi düzeyde tutmaktır. Fizyoterapi, beslenme desteği, düzenli sağlık takibi ve kişiye uygun duyusal etkinlikler bu sürecin parçalarıdır. Huzursuzluk, uyku sorunları ya da kendine zarar verme gibi davranışlar için çocuk ve ergen psikiyatristinden destek alınabilir. Bakım yükünü taşıyan ailenin de sosyal ve psikolojik desteğe ihtiyacı vardır.
Sık görülen belirtiler
- Bebeklikten itibaren ağır gelişim gecikmesi
- Konuşma yerine ses, jest ve yüz ifadesiyle iletişim
- Hareket kısıtlılığı ya da yürüyememe
- Beslenme ve temizlikte tam bakıma ihtiyaç duyma
- Tekrarlayıcı hareketler ya da kendine zarar verme davranışları
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F73 ile F72 arasındaki fark nedir?
İki kod da ağır düzeyde zihinsel yetersizliği gösterir; fark, etkilenmenin derecesindedir. F73 en ağır düzeyi tanımlar ve bu düzeyde kişilerin hemen her alanda sürekli bakıma ihtiyacı vardır.
Çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bir çocuk için psikiyatrist ne yapar?
Çocuk ve ergen psikiyatristi; huzursuzluk, uyku sorunları ve kendine zarar verme gibi davranışsal güçlükleri değerlendirir ve bunlara yönelik tedavi planı yapar. Aileye bakım sürecinde rehberlik eder ve diğer uzmanlarla birlikte çalışır.