F40 Tanı Kodu: Fobik anksiyete bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Phobic anxiety disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F40, belirli durumlar, yerler ya da nesneler karşısında yaşanan, gerçek tehlikeyle orantısız yoğun korkuyu ve bu durumlardan kaçınmayı gösterir. Agorafobi, sosyal fobi ve özgül fobiler bu gruptadır.
F40 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F40.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F40.0 | AgorafobiAgoraphobiaKalabalık yerler, toplu taşıma, köprüler ya da evden uzakta yalnız olmak gibi kaçmanın veya yardım almanın zor olacağı durumlardan korkma ve kaçınma; panik atakları eşlik edebilir. |
| F40.1 | Sosyal fobilerSocial phobiasBaşkalarının önünde konuşma, yemek yeme ya da dikkat çekme gibi durumlarda olumsuz değerlendirilme korkusu; yüz kızarması, el titremesi ve bulantı eşlik edebilir. |
| F40.2 | Özgül (izole) fobilerSpecific (isolated) phobiasBelirli bir hayvan, yükseklik, kapalı alan, kan, iğne, uçak yolculuğu ya da diş tedavisi gibi tek bir nesne veya durumla sınırlı yoğun korku. |
| F40.8 | Fobik anksiyete bozuklukları, diğerOther phobic anxiety disordersYukarıdaki türlere uymayan diğer fobik kaygı bozuklukları. |
| F40.9 | Fobik anksiyete bozukluğu, tanımlanmamışPhobic anxiety disorder, unspecifiedFobik kaygı bozukluğu olduğu belirlenmiş, ancak türünün kayda geçirilmediği durum. |
F40 ne demek?
Fobi, aslında tehlikeli olmayan ya da çok az tehlike taşıyan bir durum veya nesne karşısında duyulan yoğun ve mantık dışı korkudur. Kişi çoğu zaman korkusunun abartılı olduğunu bilir ama bu bilgi korkuyu durdurmaya yetmez. Korkulan durumla karşılaşmak ya da yalnızca bunu düşünmek bile çarpıntı, terleme, titreme, nefes daralması ve kaçma isteğine yol açabilir.
F40 grubu üç ana türü kapsar. Agorafobide (F40.0) kalabalık yerlerde, toplu taşımada, evden uzakta ya da kaçmanın zor olduğu ortamlarda bulunmaktan korkulur; ağır durumlarda kişi evden yalnız çıkamaz hâle gelir. Sosyal fobide (F40.1) başkalarının önünde konuşmak, yemek yemek ya da dikkat çekmek, rezil olma ve olumsuz değerlendirilme korkusuna yol açar. Özgül fobilerde (F40.2) ise korku belirli bir nesne ya da durumla sınırlıdır: hayvanlar, yükseklik, kapalı alan, kan, iğne, uçak yolculuğu ya da diş tedavisi gibi.
Fobilerin günlük hayata etkisi kaçınma davranışının boyutuna bağlıdır. Kişi korktuğu durumdan uzak durdukça rahatlar, ancak bu kaçınma zamanla korkuyu güçlendirir ve yaşam alanını daraltır: iş fırsatları kaçırılır, yolculuklar ertelenir, sosyal ilişkiler azalır.
Fobiler tedaviye iyi yanıt veren ruhsal sorunlardandır. Korkulan duruma kademeli ve kontrollü biçimde yaklaşmayı öğreten maruz bırakma çalışmaları ve bilişsel davranışçı terapi temel yöntemlerdir. Özellikle agorafobi ve sosyal fobide gerektiğinde psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi de eklenebilir.
Sık görülen belirtiler
- Belirli bir nesne ya da durum karşısında yoğun ve orantısız korku
- Korkulan durumu düşünmekle bile başlayan kaygı
- Karşılaşınca çarpıntı, terleme, titreme, nefes daralması
- Korkulan yer, durum ya da nesneden sürekli kaçınma
- Kalabalık, toplu taşıma ya da evden uzakta bulunmaktan korkma
- Başkalarının önünde konuşurken ya da yemek yerken rezil olma korkusu
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumlarda değerlendirme ve gerekirse ilaç tedavisi için psikiyatrist, konuşma terapisi (psikoterapi) için psikolog ile çalışılabilir. Çoğu zaman ikisi birlikte yürütülür.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F40.1 sosyal fobi ne demek?
F40.1, başkaları tarafından izlenme ve olumsuz değerlendirilme korkusunun topluluk önünde konuşma, yemek yeme ya da tanımadığı insanlarla tanışma gibi durumlarda yoğun kaygıya ve kaçınmaya yol açtığını gösterir. Utangaçlıktan farkı, günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlamasıdır.
Agorafobi ile panik bozukluk aynı şey mi?
Aynı değildir ama sıkça birlikte görülür. Agorafobi, kaçmanın zor olabileceği yerlerde bulunma korkusudur; panik bozukluk ise beklenmedik panik ataklarla belirgindir. ICD-10'da panik atakların eşlik ettiği agorafobi de F40.0 ile kodlanır.
Fobiler tedaviyle geçer mi?
Fobiler tedaviye iyi yanıt veren sorunlardandır. Korkulan duruma kademeli ve güvenli biçimde yaklaşmayı öğreten terapi yöntemleriyle pek çok kişi kaçındığı durumlarla yeniden baş edebilir hâle gelir.