F43 Tanı Kodu: Ağır strese reaksiyon ve uyum bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Reaction to severe stress, and adjustment disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F43, ağır bir stres, travmatik bir olay ya da önemli bir yaşam değişikliği sonrasında ortaya çıkan ruhsal tepkileri gösterir: akut stres tepkisi, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve uyum bozuklukları bu gruptadır.
F43 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F43.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F43.0 | Akut stres tepkisiAcute stress reactionÇok ağır bir olayın hemen ardından başlayan şaşkınlık, sersemlik, kaygı, öfke ya da kopukluk hâli; genellikle saatler ya da birkaç gün içinde yatışır. |
| F43.1 | Travma sonrası stres bozukluğuPost-traumatic stress disorderAğır bir travmatik olaydan haftalar ya da aylar sonra ortaya çıkan; olayı istemeden yeniden yaşama, kâbuslar, kaçınma, duygusal uyuşukluk ve sürekli tetikte olma ile giden bozukluk. |
| F43.2 | Uyum bozukluklarıAdjustment disordersBoşanma, kayıp, göç, işsizlik ya da ağır hastalık gibi önemli bir yaşam değişikliği sonrasında gelişen ve günlük işleri aksatan üzüntü, kaygı ya da davranış sorunları; beklenenden ağır seyreden yas tepkileri de bu kapsamda değerlendirilebilir. |
| F43.8 | Ağır strese karşı diğer tepkilerOther reactions to severe stressAğır strese verilen ama yukarıdaki türlere uymayan diğer tepkiler. |
| F43.9 | Ağır strese karşı tepki, tanımlanmamışReaction to severe stress, unspecifiedAğır strese tepki olduğu belirlenmiş, ancak türünün kayda geçirilmediği durum. |
F43 ne demek?
F43 grubundaki bozuklukların ortak noktası, belirtilerin açık bir tetikleyiciye bağlı olmasıdır. Bu tetikleyici; kaza, deprem, saldırı, savaş ya da ani bir kayıp gibi olağan dışı ağır bir olay olabileceği gibi, boşanma, işten çıkarılma, taşınma, göç ya da ağır bir hastalık tanısı gibi hayatı derinden değiştiren bir durum da olabilir.
Akut stres tepkisi (F43.0), çok ağır bir olayın hemen ardından başlayan ve genellikle saatler ya da birkaç gün içinde yatışan şaşkınlık, sersemlik, kaygı ve kopukluk hâlidir. Travma sonrası stres bozukluğunda (F43.1) olayın üzerinden haftalar ya da aylar geçse de kişi olayı istemeden tekrar tekrar yaşar, kâbuslar görür, olayı hatırlatan her şeyden kaçınır ve sürekli tetikte olur. Uyum bozukluğunda (F43.2) ise önemli bir yaşam değişikliğinin ardından gelen üzüntü, kaygı, öfke ya da davranış sorunları, kişinin beklenenden daha fazla zorlanmasına ve günlük işlerini aksatmasına yol açar.
Bu tepkiler bir zayıflık belirtisi değildir; ağır stres herkesin baş etme kapasitesini zorlayabilir. Yine de belirtiler uzadığında uyku, iş, ilişkiler ve bedensel sağlık olumsuz etkilenir.
Tedavide travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve EMDR gibi yöntemler öne çıkar; gerekli durumlarda psikiyatrist ilaç tedavisini de plana ekler. Uyum bozukluğunda kısa süreli psikoterapi ve sosyal destek çoğu zaman yeterli olabilir.
Sık görülen belirtiler
- Olayı istemeden tekrar tekrar hatırlama, kâbuslar
- Olayı hatırlatan yer, kişi ve durumlardan kaçınma
- Sürekli tetikte olma, irkilme, uyku sorunları
- Olayın ardından duygusal kopukluk ya da uyuşukluk hissi
- Yaşam değişikliği sonrası uzun süren üzüntü, kaygı ya da öfke
- Günlük işleri ve sorumlulukları sürdürmekte güçlük
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumlarda değerlendirme ve gerekirse ilaç tedavisi için psikiyatrist, konuşma terapisi (psikoterapi) için psikolog ile çalışılabilir. Çoğu zaman ikisi birlikte yürütülür.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F43.2 uyum bozukluğu ne kadar sürer?
Uyum bozukluğu genellikle stres kaynağından sonraki bir ay içinde başlar ve çoğu zaman altı ay içinde düzelir. Uzun süren depresif tepki gibi bazı türleri daha uzun sürebilir; belirtiler uzuyorsa değerlendirme yenilenmelidir.
F43.1 travma sonrası stres bozukluğu ne zaman başlar?
Belirtiler çoğunlukla travmatik olaydan sonraki haftalar ya da birkaç ay içinde ortaya çıkar. Olayı istemeden yeniden yaşama, kaçınma ve sürekli tetikte olma temel belirtilerdir.
Deprem gibi bir olaydan sonra yaşadığım korku normal mi?
Ağır bir olayın ardından ilk günlerde yoğun korku, uykusuzluk ve şaşkınlık yaşamak beklenen bir tepkidir ve çoğu kişide zamanla azalır. Belirtiler haftalar geçmesine rağmen sürüyor ya da günlük yaşamı zorlaştırıyorsa destek almak yararlıdır.