F44 Tanı Kodu: Disosiyatif [konversiyon] bozukluklar
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Dissociative [conversion] disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F44, bellek, kimlik, algı ya da beden hareketleri arasındaki olağan bütünlüğün, çoğunlukla ağır stresle ilişkili biçimde kısmen ya da tamamen koptuğu durumları gösterir. Bedensel nedeni bulunamayan bayılma, felç ya da nöbet benzeri belirtiler de bu gruptadır.
F44 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F44.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F44.0 | Disosiyatif amneziDissociative amnesiaGenellikle yakın zamanda yaşanmış travmatik ya da stresli olaylarla ilgili, sıradan unutkanlıkla açıklanamayacak ölçüde önemli bilgilerin hatırlanamaması. |
| F44.1 | Disosiyatif fügDissociative fugueDisosiyatif amneziye ek olarak evden ya da işten beklenmedik biçimde ayrılıp amaçlıymış gibi görünen bir yolculuğa çıkma; kişi bu dönemi sonradan hatırlamayabilir. |
| F44.2 | Disosiyatif stuporDissociative stuporBelirgin bir bedensel neden olmadan dış uyaranlara tepkinin çok azaldığı ya da kaybolduğu, hareketsiz kalma ve konuşamama hâli. |
| F44.3 | Trans ve tutulma bozukluklarıTrance and possession disordersKişinin kimlik duygusunu ve çevre farkındalığını geçici olarak yitirdiği, başka bir varlık ya da güç tarafından ele geçirilmiş gibi davrandığı istemsiz durumlar; kişinin inancı ya da kültürüyle uyumlu törenler bu kapsamda değildir. |
| F44.4 | Disosiyatif motor bozukluklarıDissociative motor disordersBedensel bir hastalıkla açıklanamayan kol ya da bacakta güçsüzlük, felç, yürüme bozukluğu ya da sesin kısılıp konuşamama. |
| F44.5 | Disosiyatif konvulziyonlarDissociative convulsionsSara (epilepsi) nöbetine benzeyen ama beyin elektriğindeki değişiklikle açıklanmayan nöbetler; dil ısırma, ciddi yaralanma ve idrar kaçırma genellikle görülmez. |
| F44.6 | Disosiyatif anestezi ve duygu kaybıDissociative anaesthesia and sensory lossBedensel bir nedenle açıklanamayan cilt hissizliği, görme ya da işitme kaybı gibi duyu kayıpları. Türkçe adda “duygu kaybı” diye geçse de kastedilen duyuların kaybıdır. |
| F44.7 | Karışık disosiyatif [konversiyon] bozukluklarıMixed dissociative [conversion] disordersDisosiyatif bozuklukların birkaç türünün (örneğin bellek kaybı ile hareket belirtilerinin) bir arada görüldüğü tablo. |
| F44.8 | Disosiyatif [konversiyon] bozuklukları, diğerOther dissociative [conversion] disordersGanser sendromu, çoklu kişilik (disosiyatif kimlik) bozukluğu ve strese bağlı geçici bilinç bulanıklığı (psikojenik alacakaranlık hâli) gibi diğer türler. |
| F44.9 | Disosiyatif [konversiyon] bozukluk, tanımlanmamışDissociative [conversion] disorder, unspecifiedDisosiyatif bozukluk olduğu belirlenmiş, ancak türünün kayda geçirilmediği durum. |
F44 ne demek?
Disosiyasyon, zihnin normalde birlikte işleyen bellek, kimlik, farkındalık ve beden kontrolü gibi işlevlerinin geçici olarak birbirinden kopmasıdır. Disosiyatif (konversiyon) bozukluklarda bu kopukluk, bedensel bir hastalıkla açıklanamayan belirtilere yol açar. Belirtiler çoğu zaman çözümsüz bir çatışma, ağır stres ya da travmatik bir yaşantıyla zaman içinde ilişkilidir.
Belirtiler çok çeşitlidir. Kişi önemli bir olayı ya da belli bir dönemi hatırlayamayabilir (disosiyatif amnezi), evden ayrılıp bir süre kim olduğunu bilmeden dolaşabilir (füg), tepkisiz ve hareketsiz kalabilir. Bazı kişilerde kolda ya da bacakta güçsüzlük, yürüyememe, konuşamama, görme kaybı ya da hissizlik gibi nörolojik hastalığa benzeyen belirtiler; bazılarında ise sara nöbetini andıran ama beyin elektriğiyle açıklanmayan nöbetler görülür. Halk arasında “bayılma” ya da “kriz” olarak anlatılan tabloların bir kısmı bu gruptadır.
Bu belirtiler kişinin bilerek yaptığı ya da “numara” olan şeyler değildir; kişi belirtilerini gerçekten yaşar. Bu nedenle suçlayıcı yaklaşım yerine anlayışlı bir tutum çok önemlidir. Tanıda nörolojik hastalıkların dışlanması gerekir.
Tedavide belirtilerin anlamını ve tetikleyicilerini ele alan psikoterapi temel yöntemdir; eşlik eden depresyon, kaygı ya da travma sonrası belirtiler de tedavi edilir. Fizik tedavi desteği, hareket belirtilerinde iyileşmeyi hızlandırabilir. Aile bilgilendirmesi, belirtilerin pekişmesini önlemede yardımcıdır.
Sık görülen belirtiler
- Önemli bir olayı ya da dönemi hatırlayamama
- Bedensel nedeni bulunamayan güçsüzlük, felç ya da yürüyememe
- Sara nöbetini andıran ama farklı özellikte nöbetler
- Ani konuşamama, görememe ya da hissizlik
- Kendinden geçip başka bir güç tarafından yönetiliyormuş gibi davranma
- Ağır stres sonrası tepkisiz ve hareketsiz kalma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumlarda değerlendirme ve gerekirse ilaç tedavisi için psikiyatrist, konuşma terapisi (psikoterapi) için psikolog ile çalışılabilir. Çoğu zaman ikisi birlikte yürütülür.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F44 kodu “numara yapıyorum” anlamına mı gelir?
Hayır. Disosiyatif belirtiler kişinin bilinçli kontrolü dışında gelişir ve gerçekten yaşanır. Bedensel bir hastalıkla açıklanamamaları, belirtilerin önemsiz ya da uydurma olduğu anlamına gelmez.
Konversiyon ne demek?
Konversiyon, ruhsal sıkıntının güçsüzlük, felç, nöbet ya da duyu kaybı gibi bedensel belirtilere “dönüştüğü” durumları anlatan eski bir terimdir. ICD-10'da bu tablolar disosiyatif bozukluklarla birlikte F44 başlığı altında sınıflanır.
Çoklu kişilik bozukluğu hangi kodla gösterilir?
ICD-10'da çoklu kişilik bozukluğu (bugün daha çok disosiyatif kimlik bozukluğu olarak anılır) F44.8 “diğer disosiyatif bozukluklar” başlığı altında kodlanır.