F42 Tanı Kodu: Obsesif-kompulsif bozukluk

F42 ne demek?

Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), halk arasında “takıntı” ya da “vesvese” olarak bilinen belirtilerin günlük hayatı belirgin biçimde etkileyecek düzeye ulaşmasıdır. Obsesyonlar; kişinin kendi düşüncesi olduğunu bildiği hâlde istemeden gelen, rahatsız edici ve kaygı yaratan düşünceler, imgeler ya da dürtülerdir. Mikrop ve kirlenme korkusu, bir yakına zarar verme endişesi, dinî konularda günah işlemiş olma kaygısı, düzen ve simetri ihtiyacı ile “bir şey eksik kaldı” hissi sık görülen örneklerdir.

Kompulsiyonlar ise bu kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir: tekrar tekrar el yıkama, kapıyı, ocağı ya da prizi defalarca kontrol etme, eşyaları belli bir düzene koyma, sayma, belirli sözleri içinden tekrarlama gibi. Kişi çoğu zaman bu davranışların abartılı olduğunu bilir, ama yapmadığında kaygı dayanılmaz hâle gelir.

OKB zaman alıcıdır; ritüeller günün saatlerini alabilir, işe ve okula geç kalmaya, aile içinde gerginliğe yol açabilir. Kişi çoğu zaman utandığı için belirtilerini uzun süre saklar ve yardım almayı geciktirir.

OKB tedavi edilebilir bir bozukluktur. En etkili psikoterapi yöntemlerinden biri, kişinin kaygı veren durumlarla kontrollü biçimde karşılaşıp ritüeli yapmamayı öğrendiği maruz bırakma ve tepki önleme çalışmasıdır. Belirtilerin şiddetine göre psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi de planlanabilir; ilaç ve terapinin birlikte kullanımı sık tercih edilen bir yaklaşımdır.