F45 Tanı Kodu: Somatoform bozukluklar
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Somatoform disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F45, yapılan muayene ve tetkiklerle açıklanamayan ya da bulgularla orantısız bedensel yakınmaları ve bu yakınmalara bağlı yoğun kaygıyı gösterir. Hastalık kaygısı (hipokondri) ve açıklanamayan süreğen ağrılar da bu gruptadır.
F45 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F45.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F45.0 | Somatizasyon bozukluğuSomatization disorderEn az iki yıl boyunca, bedensel bir nedenle açıklanamayan çok sayıda ve sık değişen bedensel yakınma; kişi tekrar tekrar tetkik ister ve normal sonuçlarla rahatlamaz. |
| F45.1 | Ayrışmamış somatoform bozuklukUndifferentiated somatoform disorderBedensel yakınmaların çok sayıda ve süregen olduğu, ancak somatizasyon bozukluğunun tüm özelliklerini taşımadığı tablo. |
| F45.2 | Hipokondriak bozuklukHypochondriacal disorderCiddi bir hastalığa yakalanmış olduğuna dair yoğun ve süregen kaygı ya da inanç; olağan bedensel duyumlar hastalık belirtisi olarak yorumlanır. Beden görünümüyle ilgili aşırı uğraş (dismorfofobi) da bu kapsamdadır. |
| F45.3 | Somatoform otonom işlev bozukluğuSomatoform autonomic dysfunctionKalp, mide-bağırsak, solunum ya da idrar yolları gibi sinir sisteminin kendiliğinden yönettiği organlara yoğunlaşan, bedensel nedeni bulunamayan yakınmalar; “kalp nevrozu” ya da strese bağlı hazımsızlık ve bağırsak yakınmaları bu kapsamdadır. |
| F45.4 | İnatçı somatoform ağrı bozukluğuPersistent somatoform pain disorderBedensel bir nedenle tam açıklanamayan, duygusal sorunlar ya da stresle bağlantılı, süreğen ve sıkıntı veren ağrı; psikojenik baş ya da sırt ağrısı bu kapsamdadır. |
| F45.8 | Somatoform bozukluklar, diğerOther somatoform disordersDiğer somatoform bozukluklar; örneğin psikojenik kaşıntı, diş gıcırdatma ya da “boğazda yumru” hissi gibi strese bağlı bedensel yakınmalar. |
| F45.9 | Somatoform bozukluk, tanımlanmamışSomatoform disorder, unspecifiedSomatoform bozukluk olduğu belirlenmiş, ancak türünün kayda geçirilmediği durum; “psikosomatik bozukluk” ifadesi de bu kapsamda kodlanabilir. |
F45 ne demek?
Somatoform bozukluklarda kişi gerçekten bedensel belirtiler yaşar: ağrı, çarpıntı, mide-bağırsak yakınmaları, halsizlik, uyuşma ya da nefes darlığı gibi. Ancak yapılan muayene ve tetkikler bu belirtileri açıklayan bir hastalık göstermez ya da bulunan bulgular yakınmaların şiddetini açıklamaya yetmez. Kişi çoğu zaman farklı uzmanlara defalarca başvurur, tetkikler tekrarlanır ve “bir şeyin gözden kaçtığı” düşüncesi sürer.
Bu grupta birkaç farklı tablo yer alır. Somatizasyon bozukluğunda (F45.0) çok sayıda ve değişen bedensel yakınma yıllarca sürer. Hipokondriak bozuklukta (F45.2) asıl sorun belirtiler değil, ciddi bir hastalığa yakalanmış olma korkusu ya da inancıdır; normal tahlil sonuçları kişiyi ancak kısa süreliğine rahatlatır. Somatoform otonom işlev bozukluğunda (F45.3) yakınmalar kalp, mide, solunum gibi tek bir sisteme yoğunlaşır. İnatçı somatoform ağrı bozukluğunda (F45.4) ise duygusal zorlanmalarla ilişkili, bedensel nedenle tam açıklanamayan süreğen bir ağrı ön plandadır.
Bu belirtiler hayal ürünü değildir; beden ve ruh arasındaki güçlü bağın bir yansımasıdır. Stres, bastırılmış duygular, kaygı ve depresyon bedensel duyumları artırabilir; bedensel duyumlara odaklanmak da kaygıyı büyütebilir.
Tedavide amaç, gereksiz tetkik döngüsünü kırarak kişinin yaşam kalitesini artırmaktır. Düzenli ve güvene dayalı bir hekim ilişkisi, bilişsel davranışçı terapi ve eşlik eden kaygı ya da depresyonun tedavisi temel yaklaşımlardır.
Sık görülen belirtiler
- Tetkiklerle açıklanamayan ağrı, çarpıntı ya da mide yakınmaları
- Yıllar içinde yeri ve türü değişen çok sayıda bedensel şikâyet
- Ciddi bir hastalığa yakalanmış olma korkusu
- Normal tahlil sonuçlarına rağmen içinin rahatlamaması
- Sık sık farklı uzmanlara başvurma, tetkik isteme
- Stresli dönemlerde artan süreğen ağrı
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumlarda değerlendirme ve gerekirse ilaç tedavisi için psikiyatrist, konuşma terapisi (psikoterapi) için psikolog ile çalışılabilir. Çoğu zaman ikisi birlikte yürütülür.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F45 kodu şikâyetlerimin uydurma olduğunu mu gösterir?
Hayır. F45, belirtilerin gerçek olduğunu ama bedensel bir hastalıkla açıklanamadığını ya da bulgularla orantısız olduğunu gösterir. Beden ve ruh arasındaki etkileşim bu belirtilerde önemli rol oynar ve tedaviye yanıt verir.
F45.2 hipokondriak bozukluk ne demek?
Hipokondriak bozuklukta kişi, doktor değerlendirmelerine ve normal tahlil sonuçlarına rağmen ciddi bir hastalığı olduğuna dair yoğun ve süregen bir kaygı yaşar. Halk arasında “hastalık hastalığı” ya da “evham” olarak da bilinir.
Psikosomatik hastalık ile somatoform bozukluk aynı şey mi?
Yakın kavramlardır. “Psikosomatik” günlük dilde ruhsal etkenlerin bedensel belirtilere yol açtığı geniş bir alanı anlatır; somatoform bozukluk ise ICD-10'da bu tabloların belirli ölçütlerle tanımlanmış tanı grubudur.