F91 Tanı Kodu: Davranış bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Conduct disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F91, çocuk ya da ergende başkalarının haklarını ve toplumsal kuralları tekrar tekrar çiğneyen, yaşına uygun olmayan saldırgan ya da karşı gelen davranışların süregen biçimde görüldüğünü belirtir. Tıpta davranım bozukluğu olarak da bilinir.
F91 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F91.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F91.0 | Aile çevresiyle sınırlı davranış bozukluğuConduct disorder confined to the family contextSaldırgan ya da kurallara aykırı davranışların neredeyse yalnızca ev ortamında, aile üyelerine yönelik olarak görüldüğü tablodur. |
| F91.1 | Sosyalleşmemiş davranış bozukluğuUnsocialized conduct disorderKurallara aykırı ve saldırgan davranışlara akranlarla ilişkilerin de belirgin biçimde bozulmasının eşlik ettiği tablodur; çocuk genellikle yalnız kalır. |
| F91.2 | Sosyalleşmiş davranış bozukluğuSocialized conduct disorderKurallara aykırı davranışların, çocuğun iyi ilişki içinde olduğu bir akran grubu içinde, çoğu zaman grupla birlikte sergilendiği tablodur. |
| F91.3 | Karşı koyma bozukluğuOppositional defiant disorderGenellikle küçük yaşlarda görülen; belirgin karşı gelme, sık öfke, kurallara uymama ve başkalarını kızdırma davranışlarıyla giden, ancak ağır saldırganlık ya da suç niteliğinde davranışların bulunmadığı tablodur. |
| F91.8 | Diğer davranış bozukluklarıOther conduct disordersYukarıdaki başlıklara uymayan diğer davranış bozuklukları için kullanılır. |
| F91.9 | Davranış bozukluğu, tanımlanmamışConduct disorder, unspecifiedDavranış bozukluğu olduğu belirtilen ancak türü yazılmamış durumlardır. |
F91 ne demek?
Her çocuk zaman zaman kurallara karşı gelir, öfkelenir ya da yaramazlık yapar. F91 kodu ise bu davranışların yaşına göre beklenenin çok ötesine geçtiği, aylar boyunca sürdüğü ve çocuğun ailesini, okulunu ve arkadaş ilişkilerini ciddi biçimde etkilediği durumlar için kullanılır. Kavgaya sık girme, hayvanlara ya da insanlara zarar verme, eşyaları kasten bozma, yalan söyleme, çalma, okuldan kaçma ve evden kaçma bu davranışlara örnektir.
Daha küçük çocuklarda tablo çoğu zaman karşı gelme biçiminde görülür: sık öfke nöbetleri, yetişkinlerle sürekli tartışma, kurallara bilerek uymama, başkalarını kızdırma ve kendi hatası için başkalarını suçlama. ICD-10 bu tabloyu 'karşı koyma bozukluğu' adıyla ayrı bir alt kodda toplar. Davranışların yalnızca ev içinde görüldüğü, akranlarla ilişkinin de bozulduğu ya da davranışların bir akran grubu içinde sergilendiği tablolar da farklı alt kodlarla gösterilir.
Bu davranışlar 'kötü çocuk' göstergesi değildir; çoğu zaman altında dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, aile içi çatışma, ihmal, travma ya da tutarsız disiplin gibi etkenler bulunur. Tedavide ebeveyn eğitimi en etkili yöntemler arasındadır; çocukla yapılan bireysel çalışmalar ve okulla iş birliği de önemlidir. Çocuk ve ergen psikiyatristi eşlik eden sorunları değerlendirir ve gerekirse ek tedavi planlar. Erken müdahale, ergenlik ve yetişkinlikte ortaya çıkabilecek sorunların önlenmesine yardımcı olur.
Sık görülen belirtiler
- Sık ve yoğun öfke nöbetleri
- Yetişkinlerle sürekli tartışma ve kurallara uymama
- Kavgaya girme, başkalarına ya da hayvanlara zarar verme
- Eşyalara kasten zarar verme
- Sık yalan söyleme ve çalma
- Okuldan ya da evden kaçma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Karşı gelme bozukluğu hangi kodla yazılır?
ICD-10'da karşı gelme bozukluğu F91.3 'karşı koyma bozukluğu' olarak kodlanır. Genellikle küçük yaşlarda görülür ve ağır saldırganlık içermeyen, süregen karşı gelme davranışlarını tanımlar.
Davranış bozukluğu olan çocuk için ne yapılabilir?
Ebeveyn eğitimi, çocukla bireysel çalışmalar ve okulla iş birliği temel yaklaşımlardır. Dikkat eksikliği gibi eşlik eden sorunlar tedavi edildiğinde davranışlar da belirgin biçimde düzelebilir. Değerlendirmeyi çocuk ve ergen psikiyatristi yapar.