F95 Tanı Kodu: Tik bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Tic disorders
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F95, istemsiz, ani, hızlı ve tekrarlayan hareketler (motor tik) ya da seslerle (vokal tik) belirgin bozuklukları kapsar. Tourette sendromu bu grupta yer alır.
F95 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F95.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F95.0 | Geçici tik bozukluğuTransient tic disorderBir yıldan kısa süren, çoğunlukla göz kırpma ya da yüz buruşturma gibi basit tiklerle giden ve sıklıkla kendiliğinden azalan tik bozukluğudur. |
| F95.1 | Kronik motor veya vokal tik bozukluğuChronic motor or vocal tic disorderBir yıldan uzun süren, yalnızca motor ya da yalnızca vokal tiklerin görüldüğü tik bozukluğudur. |
| F95.2 | Kombine vokal ve birden fazla motor tik bozukluğu [de la Tourette]Combined vocal and multiple motor tic disorder [de la Tourette]Birden çok motor tik ile en az bir vokal tikin, her zaman aynı anda olmasa da, birlikte bulunduğu tablodur; Tourette sendromu olarak bilinir. |
| F95.8 | Diğer tik bozukluklarıOther tic disordersYukarıdaki başlıklara uymayan diğer tik bozuklukları için kullanılır. |
| F95.9 | Tik bozukluğu, tanımlanmamışTic disorder, unspecifiedTik bozukluğu olduğu belirtilen ancak türü yazılmamış durumlardır. |
F95 ne demek?
Tikler, kişinin istemeden yaptığı, ani, hızlı ve amaçsız görünen tekrarlayıcı hareketler ya da seslerdir. Göz kırpma, burun kırıştırma, omuz silkme ve baş sallama gibi hareketler motor tiklere; boğaz temizleme, burun çekme, öksürür gibi ses çıkarma ya da kelime tekrarlama gibi davranışlar ise vokal tiklere örnektir. Tikler genellikle çocuklukta başlar; stres, heyecan ya da yorgunlukla artarken ilgi çeken bir işe odaklanıldığında azalabilir.
ICD-10 tik bozukluklarını süresine ve türüne göre ayırır. Bir yıldan kısa süren tikler geçici tik bozukluğu olarak kabul edilir ve pek çok çocukta kendiliğinden azalır. Bir yıldan uzun süren motor ya da vokal tikler kronik tik bozukluğu olarak adlandırılır. Birden çok motor tik ile en az bir vokal tikin birlikte bulunduğu tabloya ise Tourette sendromu denir. Kişi tiki bir süre bastırabilir, ancak bunu yaparken artan bir iç gerginlik hisseder; bu nedenle 'yapma' diye uyarmak çoğu zaman işe yaramaz. Dikkat eksikliği ve takıntılar tik bozukluklarına sık eşlik eder.
Hafif tiklerde çoğu zaman aileye bilgi vermek ve çocuğun üzerindeki baskıyı azaltmak yeterlidir. Tikler günlük yaşamı, okul başarısını ya da sosyal ilişkileri etkiliyorsa davranışçı yöntemler ve gerektiğinde psikiyatrist tarafından planlanan ilaç tedavisi kullanılabilir. Çocuk ve ergen psikiyatristi eşlik eden dikkat ve kaygı sorunlarını da değerlendirir.
Sık görülen belirtiler
- Tekrarlayan göz kırpma, yüz buruşturma ya da omuz silkme
- Boğaz temizleme ve burun çekme gibi istemsiz sesler
- Tiklerin stres ve heyecanla artması
- Tiki bir süre bastırıp sonra rahatlama ihtiyacı duyma
- Kelime ya da ses tekrarlama
- Tikler nedeniyle utanma ve sosyal ortamlardan kaçınma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Tourette sendromu hangi kodla yazılır?
Tourette sendromu ICD-10'da F95.2 olarak kodlanır. Birden çok motor tik ile en az bir vokal tikin birlikte bulunduğu durumları tanımlar.
Çocuğumun tiki geçer mi?
Pek çok çocukta tikler zamanla azalır ya da kaybolur; özellikle bir yıldan kısa süren tiklerde bu sık görülür. Tikler uzun sürüyor ya da günlük yaşamı etkiliyorsa bir çocuk ve ergen psikiyatristiyle görüşmek yararlıdır.
Tiki olan çocuğu uyarmalı mıyım?
Genellikle hayır. Tikler istemsizdir ve sürekli uyarılmak çocuğun gerginliğini artırarak tikleri çoğaltabilir. Sakin ve destekleyici bir tutum çoğu zaman daha yararlıdır.