F94 Tanı Kodu: Başlangıcı çocukluk ve ergenliğe özgü sosyal fonksiyon bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Disorders of social functioning with onset specific to childhood and adolescence
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F94, çocuğun sosyal ilişki kurma ve iletişim biçiminde, yaygın bir gelişim bozukluğuyla açıklanamayan süregen sorunları kapsar. Seçici konuşmazlık ve bağlanma bozuklukları bu gruptadır.
F94 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F94.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F94.0 | Elektif mutizmElective mutismKonuşmayı bilen bir çocuğun belirli sosyal ortamlarda ya da belirli kişilerin yanında süregen biçimde konuşmamasıdır; genellikle yoğun sosyal kaygıyla ilişkilidir. Seçici konuşmazlık (selektif mutizm) olarak da bilinir. |
| F94.1 | Çocuklukta reaktif bağlanma bozukluğuReactive attachment disorder of childhoodBeş yaşından önce başlayan, çocuğun bakım verenlerine karşı aşırı çekingen, korkulu ve çelişkili tepkiler vermesiyle belirgin tablodur; çoğu zaman ağır ihmal ya da istismarla ilişkilidir. |
| F94.2 | Çocukluk çağının ketlenmemiş (disinhibe) bağlanma bozukluğuDisinhibited attachment disorder of childhoodÇocuğun tanımadığı kişilere karşı ayrım gözetmeden aşırı yakınlık ve ilgi arama davranışı göstermesidir. Bazı Türkçe listelerde 'ketlenmiş' olarak geçse de DSÖ tanımındaki karşılığı 'ketlenmemiş' bağlanmadır. |
| F94.8 | Diğer çocukluk çağı sosyal fonksiyon bozukluklarıOther childhood disorders of social functioningYukarıdaki başlıklara uymayan diğer çocukluk çağı sosyal işlev bozuklukları için kullanılır. |
| F94.9 | Çocukluk çağı sosyal fonksiyon bozukluğu, tanımlanmamışChildhood disorder of social functioning, unspecifiedÇocuklukta başlayan bir sosyal işlev bozukluğu belirtilen ancak türü yazılmamış durumlardır. |
F94 ne demek?
Bu grup, çocukluk ya da ergenlikte başlayan ve çocuğun sosyal işlevini etkileyen, ancak otizm gibi yaygın bir gelişim bozukluğuyla açıklanamayan durumları bir araya getirir. Bu tablolarda çevresel etkenler, özellikle erken dönemdeki bakım ilişkileri ve yaşanan olumsuz deneyimler, çoğu zaman önemli rol oynar.
Seçici konuşmazlıkta (elektif mutizm) çocuk, konuşmayı bildiği ve evde rahatça konuştuğu hâlde okul gibi belirli ortamlarda ya da belirli kişilerin yanında konuşmaz. Bu bir inat değil, çoğunlukla yoğun sosyal kaygının göstergesidir. Reaktif bağlanma bozukluğu, genellikle beş yaşından önce başlayan ve çocuğun bakım verenlerine karşı aşırı çekingen, korkulu ve tutarsız tepkiler vermesiyle belirgin bir tablodur; çoğu zaman ağır ihmal ya da istismarla ilişkilidir. Ketlenmemiş bağlanma bozukluğunda ise çocuk tanımadığı kişilere karşı ayrım gözetmeden aşırı yakın ve arkadaşça davranır; bu tablo özellikle bakım verenin sık değiştiği ya da kurum bakımında büyüyen çocuklarda görülebilir.
Tedavide çocuğun güvenli, tutarlı ve sıcak bir bakım ilişkisi kurabilmesi temel hedeftir. Seçici konuşmazlıkta kaygıyı azaltan ve adım adım ilerleyen davranışçı yöntemler ile okulla iş birliği yararlıdır. Bağlanma sorunlarında bakım verenlere yönelik rehberlik ve destek önceliklidir. Çocuk ve ergen psikiyatristi hem çocuğu hem de aile ortamını değerlendirerek uygun planı yapar.
Sık görülen belirtiler
- Evde konuştuğu hâlde okulda ya da yabancıların yanında konuşmama
- Bakım verenlerine karşı aşırı çekingen ve tutarsız tepkiler
- Rahatlatılmaya karşı direnç ya da duygusal donukluk
- Tanımadığı kişilere karşı ayrım gözetmeden yakınlık
- Akranlarla ilişki kurmakta güçlük
- Sürekli tetikte ve korkulu görünme
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu kodlar çoğunlukla çocukluk ya da ergenlikte başlayan durumları kapsar. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı, yetişkinler için psikiyatri uzmanı değerlendirme yapar.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Seçici konuşmazlık hangi kodla yazılır?
Seçici konuşmazlık (selektif mutizm), ICD-10'da F94.0 'elektif mutizm' olarak kodlanır. Çocuğun konuşmayı bildiği hâlde belirli ortamlarda konuşmamasını tanımlar.
Bağlanma bozukluğu düzelir mi?
Çocuğa güvenli, tutarlı ve sıcak bir bakım ortamı sağlandığında pek çok çocukta belirgin düzelme görülür. Bakım verenlere yönelik rehberlik bu sürecin en önemli parçasıdır.