Ledason, etken maddesi lurasidon olan yeni kuşak bir antipsikotik ilaçtır. Şizofrenide ve bipolar bozukluğun depresyon döneminde kullanılır; mani döneminde etkili olduğuna dair yeterli veri yoktur. Günde bir kez, mutlaka yemekle birlikte alınır ve normal reçeteyle satılır. Türkiye'de lurasidon içeren tek marka Ledason'dur.[1][3]
İÇİNDEKİLER
Bu yazıda Ledason'un ne işe yaradığını, neden mutlaka yemekle alınması gerektiğini, kilo ve uyku üzerindeki etkisini, hangi ilaçlarla birlikte kullanılmadığını ve gebelikte ne bilinmesi gerektiğini Türkiye'deki resmî ürün bilgisine dayanarak anlattık.
Ledason Ne İlacı, Etken Maddesi Nedir?
Ledason'un etken maddesi lurasidon hidroklorürdür. Lurasidon, beyindeki dopamin ve serotonin reseptörleri üzerinden etki eden yeni kuşak (atipik) antipsikotikler grubundadır. Türkiye'de Ledason 20, 40, 60 ve 80 mg'lık film kaplı tabletler hâlinde, 30 tabletlik kutularda bulunur. Tabletler bütün olarak, ağızdan ve bir öğünle birlikte alınır.[1][3]
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Etken madde | Lurasidon hidroklorür |
| İlaç grubu | Atipik antipsikotik |
| Reçete türü | Normal reçete |
| Formlar | 20, 40, 60 ve 80 mg film tablet, 30'luk kutu |
| Kullanım alanları | Şizofreni, bipolar bozuklukta depresyon dönemi |
| Nasıl alınır? | Günde bir kez, yemekle, her gün aynı saatte |
Ledason Ne İşe Yarar?
Ürün bilgisine göre Ledason üç durumda kullanılır: yetişkinlerde ve 13–17 yaş arasındaki ergenlerde şizofreni tedavisinde; yetişkinlerde ve 10–17 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerde bipolar I bozukluğun depresyon döneminde tek başına; yetişkinlerde ise aynı dönemde lityum ya da valproata ek olarak. Bipolar bozuklukta mani döneminin tedavisinde etkili olduğuna dair yeterli veri yoktur.[1]
Bipolar Depresyonda Ledason Neden Tercih Edilir?
Bipolar bozukluğun depresyon dönemi, tek başına antidepresan kullanımının çoğu zaman önerilmediği, tedavisi zor bir dönemdir. Lurasidonun bu dönemde tek başına kullanıldığında plaseboya göre belirtileri anlamlı ölçüde azalttığı kontrollü bir çalışmada gösterilmiştir.[5] Bu dönemin belirtilerini ve depresyondan farkını bipolar depresyon yazımızda, birlikte kullanılabilen ilaçları lityum ve Depakin yazılarımızda anlattık.
Ledason Nasıl Kullanılır, Dozu Nedir?
Ledason günde bir kez, her gün aynı saatte ve yemekle birlikte alınır. Bu bir öneri değil, ilacın etkisi için şarttır: ürün bilgisine göre yemekle alındığında kandaki en yüksek ilaç düzeyi aç karnına göre yaklaşık üç kat, toplam ilaç miktarı yaklaşık iki kat artar. Öğünün küçük ya da büyük olması bu farkı değiştirmez; önemli olan aç karnına alınmamasıdır.[1]
| Kullanım amacı | Başlangıç | Doz aralığı (en çok) |
|---|---|---|
| Şizofreni, yetişkin | 40 mg | 40–160 mg (160 mg) |
| Şizofreni, 13–17 yaş | 40 mg | 40–80 mg (80 mg) |
| Bipolar depresyon, yetişkin | 20 mg | 20–120 mg (120 mg) |
| Bipolar depresyon, 10–17 yaş | 20 mg | 20–80 mg (80 mg) |
Başlangıçta doz basamak basamak yükseltilmez; hekim yanıta göre artırabilir. Orta ya da ağır böbrek yetmezliğinde ve orta karaciğer yetmezliğinde başlangıç 20 mg, en yüksek doz 80 mg'dır; ağır karaciğer yetmezliğinde günlük doz 40 mg'ı geçmez. 65 yaş üzerinde yüksek dozlarda dikkatli olunur.[1] Size uygun dozu hekiminiz belirler.
Ledason Ne Zaman Etki Eder, Doz Unutulursa Ne Yapılır?
Düzenli kullanımda kandaki ilaç düzeyi yaklaşık bir hafta içinde dengeye ulaşır; belirtilerdeki düzelmenin hızı ise kişiden kişiye değişir.[1] Bir dozu unutursanız ertesi gün normal dozunuzu alın, unutulan dozu telafi etmek için çift doz almayın; iki ya da daha fazla doz unuttuysanız hekiminize danışın.[2]
Ledason'un Yan Etkileri Nelerdir?
Ürün bilgisine göre günde 120 mg kullanımda en sık görülen yan etkiler (her 10 kişiden 1'inden fazlası) yerinde duramama hâli (akatizi), bulantı ve uykusuzluktur. Uyku hâli, Parkinson benzeri belirtiler (titreme, katılık), baş dönmesi, kusma ve huzursuzluk da bildirilenler arasındadır.[1] İçten gelen ve oturmaya izin vermeyen huzursuzluğu akatizi yazımızda ayrıntılı anlattık; bu yan etki çoğu zaman doz ayarıyla düzelir.
| Alan | Bildirilen etkiler |
|---|---|
| Hareket | Akatizi, titreme, kas katılığı, istemsiz hareketler |
| Uyku ve ruh hâli | Uykusuzluk ya da uyku hâli, huzursuzluk, kaygı |
| Sindirim | Bulantı, kusma, hazımsızlık, ağız kuruluğu |
| Hormon | Prolaktin artışı: göğüste büyüme ya da süt gelmesi, adet düzensizliği, ereksiyon sorunu |
Ledason Kilo Aldırır mı?
Antipsikotiklerin çoğunda kilo artışı önemli bir sorundur; lurasidon bu açıdan daha avantajlı ilaçlardandır. Ürün bilgisindeki kısa süreli şizofreni çalışmalarında lurasidon kullananlarda ortalama kilo değişimi +0,43 kg, plasebo kullananlarda −0,02 kg oldu; aynı çalışmalarda karşılaştırma ilacı olarak kullanılan olanzapinde +4,15 kg, uzatılmış salımlı ketiapinde +2,09 kg artış görüldü.[1][4] Yine de kilo artışı yaşayan kişiler olabileceği için düzenli tartılmak ve kan şekeriyle yağlarının izlenmesi önerilir.
Ledason Uyku Yapar mı?
Yapabilir. Şizofreni çalışmalarında lurasidon kullananların %17'sinde, plasebo kullananların ise %7'sinde uyku hâli bildirildi; bipolar depresyonda bu oran dozla birlikte arttı. Bazı kişilerde ise tersine uykusuzluk görülür.[1] İlacın sizi nasıl etkilediğini görene kadar araç ve makine kullanmayın.
Ledason'u Kimler Kullanmamalı?
Ledason'a aşırı duyarlılığı olanlar ilacı kullanmaz. Ayrıca bazı ilaçlar lurasidonun kandaki düzeyini aşırı yükselttiği ya da düşürdüğü için birlikte kullanılmaz: klaritromisin gibi bazı antibiyotikler, ketokonazol, itrakonazol, vorikonazol ve posakonazol gibi mantar ilaçları, ritonavir gibi HIV ilaçları; karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital gibi epilepsi ilaçları, rifampisin ve sarı kantaron (St. John's Wort).[1]
Aşağıdaki durumlarda ise ancak dikkatle kullanılır:[1]
- Kalp hastalığı, ailede ritim bozukluğu (QT uzaması) öyküsü ya da düşük potasyum.
- Nöbet geçirme öyküsü.
- Diyabet ya da diyabet riski: kan şekeri izlenir.
- Ayağa kalkınca tansiyon düşmesi, baş dönmesi ve düşme riski, özellikle yaşlılarda.
- Daha önce ilaca bağlı beyaz kan hücresi düşüklüğü.
Demansa bağlı psikozu olan yaşlılarda antipsikotik kullanımı ölüm riskini artırır; Ledason bu kullanım için onaylı değildir.[1] Yüksek ateş, kas katılığı ve bilinç bulanıklığıyla seyreden nadir ama ciddi bir tablo (nöroleptik malign sendrom) gelişirse beklemeden acile başvurulmalıdır.
Ledason Hangi İlaçlarla Etkileşir, Greyfurt ve Alkol?
Ledason kullanırken greyfurt ve greyfurt suyundan kaçınılmalıdır; greyfurt, ilacı parçalayan enzimi baskılayarak lurasidonun kandaki düzeyini yükseltebilir. Greyfurt içeren karışık meyve suları da buna dahildir. Diltiazem, verapamil, eritromisin ve flukonazol gibi ilaçlarla birlikte kullanıldığında ise başlangıç dozu 20 mg, en yüksek doz 80 mg'dır.[1]
Alkol ve beyni etkileyen diğer ilaçlarla birlikte kullanımda dikkat gerekir. Antidepresanlar gibi serotonin düzeyini artıran ilaçlarla birlikte kullanımda nadir ama ciddi bir tablo olan serotonin sendromu riski artabilir.[1] Kullandığınız bütün ilaçları ve bitkisel ürünleri hekiminize söyleyin.
Ledason İntihar Düşüncesi ya da Mani Yapar mı?
Ürün bilgisinde, depresyon tedavisinde kullanılan ilaçların kısa süreli çalışmalarda çocuk ve genç yetişkinlerde intihar düşüncesi ve davranışı riskini artırdığı uyarısı yer alır. Bu nedenle tedavinin ilk haftalarında ve doz değişikliklerinde kişinin kendisi, ailesi ve hekimi ruh hâlindeki değişiklikleri yakından izlemelidir.[1]
Bipolar depresyon çalışmalarında mani ya da hipomaniye geçiş hem lurasidon hem plasebo grubunda %1'in altında görüldü.[1] Uykusuzlukla birlikte aşırı enerji, hızlı konuşma ya da kendine zarar verme düşünceleri fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.
Gebelikte ve Emzirirken Ledason Kullanılır mı?
Ledason'un gebelik kategorisi B'dir; gebelik döneminde ancak gerekliyse kullanılır. Gebeliğin son üç ayında antipsikotiğe maruz kalan yenidoğanlarda doğumdan sonra titreme, kas gerginliği, uyku hâli, beslenme ve solunum güçlüğü gibi belirtiler görülebilir; bu bebekler doğumdan sonra bir süre yakından izlenir. Bazı bebeklerde belirtiler saatler ya da günler içinde geçer, bazılarında hastanede daha uzun izlem gerekir.[1]
Emzirme döneminde kullanıma, tedavinin yararı ile bebeğe olası risk birlikte değerlendirilerek karar verilir. Lurasidon doğum kontrol haplarının etkisini azaltmaz.[1] Gebelik planlıyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmadan hekiminizle konuşun.
Ledason ile Seroquel ve Olanzapin Arasındaki Fark Nedir?
Üçü de atipik antipsikotiktir, ancak yan etki profilleri farklıdır. Lurasidonun kilo ve metabolik etkileri, ürün bilgisindeki karşılaştırmalarda olanzapin ve uzatılmış salımlı ketiapinden belirgin biçimde düşük çıkmıştır; buna karşılık akatizi daha sık görülebilir ve ilacın mutlaka yemekle alınması gerekir.[1][4] Diğer ilaçları Seroquel ve olanzapin yazılarımızda, tüm listeyi psikiyatri ilaçları rehberimizde bulabilirsiniz. Hangisinin uygun olduğuna hekim karar verir.
Ledason Doz Aşımında Ne Olur?
Ürün bilgisine göre lurasidon doz aşımından sonra bilinç bulanıklığı, nöbet, baş ve boyunda kasılma ve tansiyon düşmesi görülebilir. Lurasidonun bilinen bir panzehiri yoktur; doz aşımında hastanede destek tedavisi uygulanır ve kalp ritmi sürekli izlenir.[1] Fazla ilaç alındığından şüpheleniyorsanız beklemeden 112'yi arayın ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ne 114'ten ulaşın.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Ledason'a başladıktan sonra yerinde duramama, belirgin uyku hâli, kas katılığı ya da ruh hâlinde ani değişiklik fark ederseniz ilacı kesmeden hekiminize başvurun. Bu yan etkilerin çoğu doz ayarı ya da ek bir ilaçla düzeltilebilir. Ürün bilgisine göre ilaç doktor söylemedikçe bırakılmaz; bırakıldığında belirtiler geri dönebilir.[2]
Tedavi edilen durumu daha iyi anlamak için bipolar bozukluk tarama testi ve şizofreni testi bir başlangıç olabilir; bu testler tanı koymaz, hekime neyi anlatacağınızı netleştirir. Şizofreni ve bipolar bozukluk konusunda deneyimli hekimleri yetişkin psikiyatrisi sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ledason yeşil reçeteli mi?
Hayır. Ledason normal reçeteyle satılır.[3]
Ledason aç karnına içilir mi?
Hayır. Ledason yemekle birlikte alınmalıdır; aç karnına alındığında emilimi belirgin biçimde azalır.[1]
Ledason sabah mı akşam mı alınır?
Ürün bilgisi belirli bir saat vermez; günde bir kez, her gün aynı saatte ve yemekle alınır. Uyku hâli yapıyorsa hekiminiz akşam yemeğiyle almanızı önerebilir.[1]
Ledason ile alkol kullanılır mı?
Önerilmez. Alkol, lurasidonun uyku hâli ve baş dönmesi gibi etkilerini artırabilir.[1]
Ledason bağımlılık yapar mı?
Ürün bilgisine göre lurasidon kontrollü bir madde değildir. Yine de ilaç hekimin önerdiği biçimde bırakılmalıdır.[1][2]
Ledason çocuklarda kullanılır mı?
Ürün bilgisine göre şizofrenide 13–17 yaş arasındaki ergenlerde, bipolar depresyonda ise 10–17 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerde kullanılabilir; bu yaş gruplarında en yüksek doz 80 mg'dır. Tedaviye çocuk ve ergen psikiyatristi karar verir.[1]
Ledason'un muadili var mı?
Türkiye'de lurasidon içeren tek marka Ledason'dur. Güncel ürün listesini ilaç muadil bulucumuzda görebilirsiniz.[3]
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; Ledason'a başlamak, dozunu değiştirmek ya da bırakmak için hekiminizle konuşun. Kutudaki kullanma talimatını okuyun; ürün bilgisi zamanla güncellenebilir.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.