Tegretol (Karbamazepin) Nedir, Ne İşe Yarar? Yan Etkileri

Tegretol, etken maddesi karbamazepin olan ve uzun yıllardır kullanılan bir sara (epilepsi) ilacıdır. Psikiyatride bipolar bozuklukta, nörolojide ise yüzde şimşek gibi çakan trigeminal nevralji ağrısında da reçete edilir. Bu yazıda Tegretol'ün ne işe yaradığını, dozlarını, yan etkilerini, kan takibini ve gebelik uyarılarını onaylı ürün belgelerine dayanarak anlatıyoruz.

Tegretol Nedir?

Tegretol, karbamazepin içeren ve antiepileptik denilen sara ilaçları grubunda yer alan, reçeteyle satılan bir ilaçtır. Kısa ürün bilgisine göre aşırı uyarılmış sinir zarlarını dengeler ve sinir hücrelerinin art arda boşalmasını frenler. Türkiye'de ruhsat sahibi Novartis'tir ve ilacın ilk ruhsatı 1977 yılında alınmıştır.

TİTCK'nin 18 Eylül 2026 tarihli ruhsatlı ürünler listesinde Tegretol'ün dört formu askıda olmayan ürünler arasında yer alır: 200 mg tablet, 200 mg ve 400 mg değiştirilmiş salımlı tablet ile 100 mg/5 ml oral süspansiyon.^[4] Listede bulunmak, ürünün her eczanede stokta olduğu anlamına gelmez.

Tegretol beyinde nasıl etki eder?

Kısa ürün bilgisine göre etki mekanizması tam bilinmese de asıl etkinin, sinir hücrelerindeki sodyum kanallarını bloke ederek nöbeti başlatan tekrarlayıcı boşalmaları azaltmak olduğu düşünülür. Duygudurumu dengeleyen etkisinin ise dopamin ve noradrenalin döngüsünü yavaşlatmasıyla ilişkili olabileceği düşünülür. Psikiyatri ilaçlarının beyindeki genel etkileri için nörotransmitter rehberimize bakabilirsiniz.

Tegretol CR ile normal Tegretol arasındaki fark nedir?

CR, etken maddeyi vücutta daha yavaş ve dengeli salan değiştirilmiş salımlı tablettir. Kullanma talimatına göre bu tablet çiğnenmeden bir içecekle yutulur, gerekirse çentiğinden ikiye bölünebilir.^[3] Kısa ürün bilgisi, farklı karbamazepin ürünlerinin vücuda geçiş oranının değişebildiğini ve ani nöbet ya da yan etki riskine karşı form değiştirmekten kaçınmanın mantıklı olabileceğini belirtir. Normal tabletten CR'ye ya da başka bir markaya geçişi mutlaka hekiminizle konuşun.

Tegretol Ne İşe Yarar?

Kullanma talimatına göre Tegretol üç durumda kullanılır: belirli sara nöbeti tiplerinde, bipolar bozukluğun taşkınlık (mani) dönemlerinde ve yüzün bir yarısında şiddetli ağrı atakları yapan trigeminal nevraljide. Aynı belgeye göre vücudun başka yerlerindeki ağrı ve sancılar için kullanılmamalıdır.^[1] Hangi amaçla ve hangi dozda kullanılacağına hekim karar verir.

Tegretol bipolar bozuklukta nasıl kullanılır?

Kısa ürün bilgisi bu kullanımı, lityuma yanıt vermeyen hastalarda atakları önleme olarak tanımlar: günde 400 mg ile başlanır, doz belirtiler kontrol altına alınana kadar bölünmüş dozlarla artırılır ve olağan doz günde 400–600 mg'dır.^[2] İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti de karbamazepini, başka ilaçlar işe yaramadığında bipolar bozuklukta kullanılan bir seçenek olarak tanımlar. Hastalığın belirtileri ve diğer ilaçlar için bipolar bozukluk, Lithuril (lityum), Lamictal (lamotrijin) ve Depakin (valproat) yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ruh halinizdeki inişli çıkışlı dönemleri gözden geçirmek için bipolar bozukluk tarama testini ya da dengesiz ruh hali testini yapabilirsiniz. Test sonucu tanı yerine geçmez; yalnızca bir uzmana başvurmanın gerekip gerekmediğini düşünmenize yardımcı olur.

Tegretol trigeminal nevraljide neden kullanılır?

Trigeminal nevralji, yüzde birkaç saniye ile yaklaşık iki dakika arasında süren, elektrik çarpmasına benzeyen ani ağrı ataklarıyla seyreder; yüz yıkamak, yemek yemek ya da diş fırçalamak atakları tetikleyebilir. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti, bu hastalıkta genellikle önerilen ilk tedavinin karbamazepin olduğunu belirtir.^[6] Kısa ürün bilgisine göre günde 200–400 mg ile başlanır, ağrı geçene kadar doz azar azar artırılır ve çoğu hastada günde 3–4 kez 200 mg yeterli olur. Önerilen en yüksek doz günde 1200 mg'dır.^[2]

Tegretol ağrı kesici mi?

Hayır. Tegretol sıradan bir ağrı kesici değildir; ağrıda yalnızca trigeminal nevraljide onaylıdır. Baş, bel ya da diş ağrısında kendi başınıza kullanmayın.

Tegretol Nasıl Kullanılır?

Kullanma talimatına göre hekim Tegretol'e genellikle düşük bir dozla başlar ve dozu kişiye uygun düzeye kadar kademeli olarak artırır. Tabletler yemekle, yemekten sonra ya da öğün aralarında bir içecekle yutulur ve çoğunlukla günde iki ya da üç kez alınır. Gerekirse tablet çentiğinden ikiye bölünebilir.^[1]

Kısa ürün bilgisine göre epilepside başlangıç çoğunlukla günde bir ya da iki kez 100–200 mg'dır ve bazı hastalarda günlük doz 1600–2000 mg'a kadar çıkabilir. Kendi dozunuzu değiştirmeyin; artırma ve azaltma kararı hekiminize aittir.

Tegretol aç mı tok mu içilir?

Tegretol aç ya da tok alınabilir. Kısa ürün bilgisine göre besinler, ilacın emilim hızını ve emilen miktarı önemli ölçüde değiştirmez. Önemli olan, her gün aynı saatlerde ve hekimin belirlediği sayıda doz almaktır.

Tegretol kaç günde etki eder?

Kısa ürün bilgisine göre karbamazepinin kandaki düzeyi, doza ve tedavi süresine bağlı olarak yaklaşık 1–2 haftada dengeye ulaşır. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi de ilacın tam yararının hissedilmesinin birkaç hafta ya da daha uzun sürebileceğini belirtir. Bu yüzden ilk günlerde fark hissetmeseniz de dozu kendiniz artırmayın.

Tegretol dozunu unutursam ne yapmalıyım?

Kullanma talimatına göre unutulan doz hatırlanır hatırlanmaz alınır; ancak bir sonraki dozun saati yaklaşmışsa atlanır ve unutulan dozu telafi etmek için çift doz alınmaz. Genel kurallar için unutulan ilaç dozu rehberimize bakabilirsiniz.

Tegretol Kullanırken Hangi Kan Tahlilleri Yapılır?

Kısa ürün bilgisine göre tedaviye başlamadan önce trombosit sayısını da içeren tam kan sayımı yapılmalı ve tedavi boyunca belirli aralıklarla tekrarlanmalıdır.^[2] Karaciğer testleri özellikle karaciğer hastalığı öyküsü olanlarda ve yaşlılarda izlenir; böbrek işlevi için idrar tahlili ve kan üresi, risk taşıyanlarda da kandaki sodyum ölçülür. Takip sıklığını hekiminiz belirler.

Kısa ürün bilgisine göre GGT adlı karaciğer enziminin yükselmesi çoğunlukla ilacın karaciğer enzimlerini uyarmasından kaynaklanır ve tek başına ilacı bırakma nedeni değildir. Ayrıntı için psikiyatride istenen kan tahlilleri yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi belirtiler hemen hekime başvurmayı gerektirir?

Kısa ürün bilgisine göre ateş, boğaz ağrısı, döküntü, ağız yaraları, kolay morarma ya da deride küçük kırmızı noktalar, kan hücrelerindeki düşüşün erken işareti olabilir ve beklemeden hekime danışılmalıdır.^[2] Deride ya da gözlerin beyazında sararma, ayak bileklerinde şişlik ve belirgin zihin karışıklığı da acil değerlendirme gerektirir. Nefes darlığı ya da yüzde ve boğazda şişme varsa 112'yi arayın.

Tegretol'ün Yan Etkileri Nelerdir?

Kullanma talimatına göre yan etkilerin büyük kısmı hafif ya da orta şiddettedir ve çoğunlukla birkaç gün içinde geçer. Çok yaygın olanlar arasında baş dönmesi, yorgunluk, dengesizlik, bulantı ve kusma vardır.^[1] Kısa ürün bilgisine göre bu etkiler özellikle tedavinin başında, başlangıç dozu yüksek olduğunda ve yaşlılarda daha belirgindir.

Tegretol kilo aldırır mı?

Kullanma talimatında kilo artışı, sıvı tutulumu ve şişlik yaygın yan etkiler arasında yer alır; yani 100 kullanıcıdan 1 ile 10'u arasında görülebilir. Kısa sürede belirgin kilo artışı ya da ayaklarda şişlik fark ederseniz hekiminize söyleyin. Psikiyatri ilaçları ile kilo ilişkisi için bu yazımıza göz atabilirsiniz.

Tegretol uyku yapar mı?

Evet, yapabilir. Kısa ürün bilgisine göre uyuklama hali, sersemlik ve dengesizlik çok yaygın yan etkilerdendir; bu etkiler çoğunlukla birkaç gün içinde ya da dozun geçici olarak azaltılmasıyla hafifler.

Tegretol hafızayı etkiler mi?

Kullanma talimatı hafıza kaybını sıklığı bilinmeyen yan etkiler arasında sayar; zihin karışıklığı da seyrek görülebilir. Unutkanlık ya da dalgınlık günlük işlerinizi etkiliyorsa dozu kendiniz değiştirmeden hekiminizle konuşun.

Tegretol kemikleri etkiler mi?

Uzun süre karbamazepin kullananlarda kemik yoğunluğunda azalma, kemik incelmesi (osteopeni, osteoporoz) ve kırıklar bildirilmiştir. Kullanma talimatı, uzun süredir sara ilacı kullanıyorsanız, geçmişte kemik erimesi yaşadıysanız ya da kortizon türü ilaç alıyorsanız bunu hekiminize söylemenizi ister. Kısa ürün bilgisine göre bu etkinin nedeni tam bilinmiyor; çok seyrek durumlarda kanda kalsiyum ve D vitamini düzeyi düşebilir.

Tegretol Ciddi Deri Reaksiyonu Yapar mı?

Nadiren de olsa yapabilir. Kısa ürün bilgisine göre Stevens-Johnson sendromu ve toksik epidermal nekroliz adı verilen, hayatı tehdit edebilen deri reaksiyonları ağırlıklı olarak beyaz ırktan oluşan toplumlarda her 10.000 yeni kullanıcının 1 ile 6'sında görülür ve çoğu tedavinin ilk birkaç ayında ortaya çıkar.^[2]

Aynı belgeye göre bazı Asya ülkelerinde bu risk yaklaşık 10 kat daha yüksektir. Han Çinlisi ve Tayland kökenli kişilerde HLA-B*1502 adlı genetik özellik bu reaksiyonla güçlü biçimde ilişkilidir; bu yüzden bu kökenden gelenlerde mümkünse tedaviden önce bu özellik için kan testi yapılır. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi de riskin kalıtsal yatkınlığı olan Asya kökenli kişilerde en yüksek olduğunu vurgular.^[8]

Döküntü çıkarsa ne yapmalıyım?

Kullanma talimatına göre deride döküntü, kabarma, soyulma ya da dudak, göz ve ağızda yaralar gelişirse ilacı almayı bırakıp hemen hekiminize başvurun.^[1] Bu ağır reaksiyonlardan önce çoğu zaman ateş, baş ağrısı ve vücut ağrısı gibi grip benzeri belirtiler görülür. Nefes almada güçlük ya da yüzde şişme varsa beklemeden 112'yi arayın.

Tegretol'e alerjim varsa okskarbazepin kullanabilir miyim?

Kullanma talimatına göre karbamazepine alerjisi olan birinin okskarbazepine de alerjik tepki gösterme olasılığı yaklaşık dörtte birdir. Fenitoin, primidon ve fenobarbital gibi başka sara ilaçlarıyla da çapraz aşırı duyarlılık görülebilir. Daha önce ilaca bağlı döküntü yaşadıysanız bunu yeni tedaviden önce mutlaka söyleyin.

Tegretol'ü Kimler Kullanmamalı?

Kullanma talimatına göre karbamazepine, okskarbazepine ya da amitriptilin gibi trisiklik antidepresanlara alerjisi olanlar, kalp sorunu, kemik iliği hastalığı öyküsü ya da porfiri adlı kan hastalığı olanlar Tegretol kullanmamalıdır.^[1] Son 14 gün içinde MAO inhibitörü türünde bir depresyon ilacı kullananlarda da tedavi başlanmaz.

• Kalpte iletim bozukluğu: Kısa ürün bilgisi, kalbin elektrik iletiminde blok (atriyoventriküler blok) olan hastaları kullanmaması gerekenler arasında sayar.
• Karma nöbet tipleri: Absans (dalma) nöbetini de içeren karma nöbetlerde nöbetler artabilir.
• Karaciğer ya da böbrek hastalığı: Başlangıçta ve tedavi boyunca testlerle yakın izlem gerekir.
• Sodyum düşüklüğü eğilimi: Böbrek hastalığı olanlar ve idrar söktürücü kullananlar risk altındadır.
• Göz tansiyonu (glokom) ya da idrar yapmada zorluk: İlacın hafif antikolinerjik etkisi bu yakınmaları artırabilir.
• Ruhsal hastalığı olanlar ve yaşlılar: Gizli bir psikoz ortaya çıkabilir; yaşlılarda zihin karışıklığı ve huzursuzluk görülebilir, baş dönmesi ve sersemlik düşmelere yol açabilir.

Tegretol intihar düşüncesi yapar mı?

Kısa ürün bilgisine göre çeşitli nedenlerle sara ilacı kullanan hastalarda yapılan bir meta-analiz, intihar düşüncesi ve davranışı riskinde küçük bir artış göstermiştir ve karbamazepin için daha yüksek bir risk dışlanamamaktadır.^[2] Tedavi sırasında kendinize zarar verme düşünceleri, yeni başlayan huzursuzluk ya da belirgin ruh hali değişikliği fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun. Acil bir tehlike varsa 112'yi arayın; destek yolları için kendine zarar verme ve intihar düşünceleri rehberimize bakabilirsiniz.

Tegretol Hamilelikte ve Emzirirken Kullanılır mı?

Hamilelikte Tegretol bebekte doğumsal kusur riskini artırır. Kullanma talimatına göre epilepsi nedeniyle Tegretol kullanan annelerin bebeklerinin 100'de ortalama 4–5'inde ciddi doğumsal kusur görülürken, epilepsisi olmayan annelerde bu oran 100'de 2–3'tür.^[1] Buna rağmen ilaç kendi kendine bırakılmaz; karar hekimle birlikte verilir.

Kısa ürün bilgisine göre karbamazepin, doğurganlık çağındaki kadınlarda ve gebelikte, diğer seçenekler dikkatle değerlendirildikten sonra yararın riskten ağır bastığına karar verilmedikçe kullanılmamalıdır; tedaviden önce gebelik testi de düşünülür.^[2] Aynı belgeye göre risk doza bağlı olabilir: günde 400 mg'ın altındaki dozlarda doğumsal kusur oranı daha düşüktür ve tedavi sürecekse tek ilaçla, etkili en düşük dozla sürdürülür. Birleşik Krallık ilaç düzenleme kurumunun yaklaşık 9.000 gebeliğe ait verileri içeren incelemesi de riskin doza bağlı olarak arttığını doğrulamış ve gebelik planlayan kadınlara gebelikten önce günde 5 mg folik asit önerilmesini istemiştir.^[7]

Kısa ürün bilgisi ayrıca bebekte doğumdan sonra kanama sorunu görülebileceği için gebeliğin son haftalarında anneye ve doğumdan sonra bebeğe K vitamini verilmesini önerir. Kullanma talimatı, anne karnında bu ilaca maruz kalan çocuklarda beyin gelişimiyle ilgili sorunların da göz ardı edilemeyeceğini belirtir.

Tegretol doğum kontrol hapının etkisini azaltır mı?

Evet. Kullanma talimatına göre Tegretol hap, bant, iğne ya da implant gibi hormonal yöntemlerin etkisini azaltabilir; bu nedenle doğurganlık çağındaki kadınlar tedavi süresince ve son dozdan sonra en az iki hafta etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanmalıdır.^[1] Kısa ürün bilgisi, rahim içi araç gibi etkili bir yöntemi ya da bariyer yöntemini de içeren iki tamamlayıcı yöntemin birlikte kullanılmasını önerir.

Tegretol kullanırken emzirebilir miyim?

Kısa ürün bilgisine göre karbamazepin, anne kanındaki düzeyinin yüzde 25–60'ı oranında süte geçer; bebek izlenmek koşuluyla emzirme sürdürülebilir. Bebekte her zamankinden fazla uyku hali, deri döküntüsü, deride ya da gözlerde sararma, koyu idrar ya da soluk dışkı fark ederseniz sağlık ekibine haber verin.^[5] Gebelikte psikiyatri ilaçlarıyla ilgili genel sorular için Uzmana Sor sayfamıza bakabilirsiniz.

Tegretol Hangi İlaçlarla Etkileşir?

Tegretol, karaciğerde CYP3A4 adlı enzimi güçlü biçimde uyardığı için birçok ilacın kandaki düzeyini düşürür. Bu enzimi baskılayan bazı antibiyotik, mantar ve depresyon ilaçları ise Tegretol düzeyini yükselterek baş dönmesi, çift görme ve dengesizliğe yol açabilir.^[2] Başladığınız her yeni ilacı hekiminize ve eczacınıza söyleyin.

Tabloda yalnızca sık örnekler var; tam liste kutudaki talimattadır. Ketiapin kullanıyorsanız Serex (ketiapin) yazımıza da göz atabilirsiniz.

Tegretol ile alkol alınır mı?

Kullanma talimatına göre Tegretol tedavisi sırasında alkol kullanılmamalıdır, çünkü alkol sizi her zamankinden daha fazla etkileyebilir. Kısa ürün bilgisi de karbamazepinin alkole dayanıklılığı azaltabileceğini belirterek tedavi boyunca alkolden uzak durulmasını önerir. Konuyla ilgili genel bilgi için ilaç kullanırken alkol sorusuna verdiğimiz yanıta bakabilirsiniz.

Tegretol greyfurt suyuyla içilir mi?

Hayır. Kullanma talimatına göre greyfurt yemek ya da greyfurt suyu içmek yan etki yaşama olasılığını artırabilir; portakal ya da elma suyunun böyle bir etkisi yoktur.

Tegretol Kullanırken Araç Kullanılır mı?

Dikkatli olmak gerekir. Kullanma talimatına göre Tegretol özellikle tedavinin başında ve doz değiştirildiğinde uyku hali, baş dönmesi, bulanık ya da çift görme ve kas koordinasyonunda bozulma yapabilir.^[1] Bu etkilerden birini yaşıyorsanız araç ya da makine kullanmayın. Nöbetleri tam kontrol altında olmayanlar için de direksiyon başına geçmek risklidir.

Tegretol Nasıl Bırakılır?

Tegretol birden kesilmez. Kısa ürün bilgisine göre ani bırakma nöbetleri tetikleyebileceği için doz kademeli olarak azaltılmalıdır; epilepsisi olan birinde ilacın hemen kesilmesi zorunluysa geçiş başka bir sara ilacının koruması altında yapılır.^[2] Kullanma talimatı da tedaviyi erken durdurmanın hastalığı kötüleştirebileceğini vurgular.

Trigeminal nevraljide ağrının aylarca ya da yıllarca geçtiği sessiz dönemler olabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'ne göre böyle bir dönemde bile ilaç, hekim aksini söylemedikçe günler ya da haftalar içinde yavaş yavaş azaltılarak bırakılır.^[6] Kısa ürün bilgisi de ağrı geçince dozun önce etkili en düşük düzeye indirilmesini, sonra ilacın kademeli olarak bırakılmasının denenmesini önerir.

Tegretol'ü bırakınca kendimi kötü hissedersem ne yapmalıyım?

Eski belirtilerin geri dönmesi, uykusuzluk, huzursuzluk ya da nöbet benzeri yakınmalar olursa hekiminize hemen haber verin; nöbet geçiren birini görürseniz 112'yi arayın. Eski doza kendi başınıza dönmeyin; planı hekiminizle gözden geçirin. Bu konudaki genel bir soruyu Uzmana Sor bölümümüzde yanıtladık.

Fazla Tegretol Alınırsa Ne Olur?

Fazla Tegretol ciddi zehirlenmeye yol açabilir. Kısa ürün bilgisine göre uyku hali, yön bulamama, huzursuzluk, halüsinasyon, bulanık görme, konuşma bozukluğu, dengesizlik, kasılma nöbeti, solunumun yavaşlaması, kalp hızlanması, tansiyon düşüklüğü ve kalp iletim bozukluğu görülebilir; ağır durumlarda koma gelişir.^[2] Özel bir panzehiri yoktur ve tedavi hastanede yapılır.

Aşırı doz şüphesinde vakit kaybetmeden 112'yi arayın; zehirlenme danışmanlığı için Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ne 114'ten ulaşabilirsiniz. Kullanma talimatına göre hastaneye giderken ilacın ambalajını yanınıza almanız, ne alındığının anlaşılmasını kolaylaştırır. İlacın emilimi gecikebildiği için belirtiler 2. ve 3. günde yeniden alevlenebilir; kişi kendini iyi hissetse bile tıbbi gözetimde kalmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Tegretol'ün muadili var mı?

Evet. TİTCK'nin 18 Eylül 2026 tarihli ruhsatlı ürünler listesinde karbamazepin içeren ve askıda olmayan Karazepin, Karbepen, Karberol, Kazepin, Temporol ve Karbasif gibi tabletler ile uzatılmış salımlı Karbalex yer alır. Ürünler arasında geçiş yalnızca hekim kararıyla yapılmalıdır.

Tegretol ne kadar süre kullanılır?

Süre hastalığa göre değişir; karbamazepin çoğunlukla uzun süre kullanılır ve ne zaman bırakılacağına hekim karar verir.

Tegretol vücuttan ne kadar sürede atılır?

Kısa ürün bilgisine göre düzenli kullanımda yarılanma ömrü yaklaşık 16–24 saattir; tek dozdan sonra ise yaklaşık 36 saattir. Kavramı ilaç yarı ömür hesaplayıcısıyla inceleyebilirsiniz.

Tegretol çocuklarda kullanılır mı?

Evet, hekim önerisiyle kullanılır. Kullanma talimatına göre 200 mg tablet 5 yaşından küçük çocuklarda önerilmez; daha büyük çocuklarda doz yaşa göre ayarlanır.

Tegretol tahlil sonuçlarını etkiler mi?

Etkileyebilir. Kısa ürün bilgisine göre bazı laboratuvar yöntemlerinde yanlış pozitif trisiklik antidepresan sonucuna yol açabilir; tahlilden önce ilacı kullandığınızı söyleyin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; Tegretol'e başlama, dozunu artırma ya da ilacı bırakma kararını sizi izleyen hekim verir. Aşırı doz, yaygın döküntü ya da nefes darlığında 112'yi, ilaç zehirlenmesiyle ilgili danışmanlık için 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni arayın.