Epilepsi İlaçları Nelerdir? Sara İlaçlarının İsimleri

Epilepsi ilaçları, beyindeki aşırı elektriksel boşalmayı dengeleyerek nöbetlerin tekrarlamasını önleyen ilaçlardır ve her gün düzenli kullanılır. Türkiye’de en sık kullanılanlar valproat (Depakin), levetirasetam (Keppra, Epixx), karbamazepin (Tegretol), okskarbazepin, lamotrijin (Lamictal) ve topiramattır (Topamax). Hangi ilacın seçileceği nöbet tipine, yaşa ve gebelik planına göre nöroloji uzmanınca belirlenir.

Bu yazıda sara ilaçlarının nasıl seçildiğini, Türkiye’de yaygın kullanılan ilaçların adlarını, yan etkilerini, ruh hâli üzerindeki etkilerini, gebelikte nelere dikkat edileceğini ve ilacın neden aniden kesilmemesi gerektiğini anlatıyoruz.

Epilepsi İlaçları Ne İşe Yarar?

Epilepsi ilaçları, yani antiepileptikler, sinir hücrelerinin aşırı ve düzensiz uyarılmasını azaltarak nöbet olasılığını düşürür. Epilepsiyi kökten iyileştirmezler, ancak düzenli kullanıldıklarında hastaların yaklaşık üçte ikisinde nöbetleri tamamen ya da büyük ölçüde kontrol altına alırlar. Kişilerin yaklaşık yarısında ilk denenen ilaç yeterli olur^[2].

İlk ilaçla nöbetler durmazsa hekim dozu ayarlar, başka bir ilaca geçer ya da ikinci bir ilaç ekler. İki ya da üç uygun ilaca rağmen nöbetler sürüyorsa ileri merkezlerde başka tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Epilepsi İlacı Nasıl Seçilir?

Sara ilacı seçilirken en önemli ölçüt nöbetin tipidir. Beynin bir bölgesinden başlayan odak başlangıçlı nöbetlerle beynin iki yanını birden tutan yaygın nöbetlerde etkili ilaçlar farklıdır; yanlış seçilen bir ilaç bazı nöbet tiplerini kötüleştirebilir. Yaş, kadınlarda gebelik planı, böbrek ve karaciğer işlevleri, kullanılan diğer ilaçlar ve ruhsal durum da seçimi etkiler^[1].

Örneğin yaygın nöbetlerde valproat güçlü bir seçenektir; ancak doğurganlık çağındaki kadınlarda bebek için riskli olduğundan çoğu zaman levetirasetam ya da lamotrijin tercih edilir^[3]. Odak başlangıçlı nöbetlerde ise lamotrijin, levetirasetam, karbamazepin ve okskarbazepin sık kullanılır.

Epilepsi İlaçlarının Etkisi Ne Zaman Başlar?

Sara ilaçlarının çoğuna düşük dozla başlanır ve doz birkaç hafta içinde basamak basamak artırılır; koruyucu etki, hedef doza ulaşıldığında tam olarak ortaya çıkar. Levetirasetamda bu süre kısadır. Lamotrijinde ise döküntü riskini azaltmak için doz çok yavaş artırılır ve hedef doza ulaşmak bir buçuk ayı bulabilir.

Bu süreçte bir nöbet günlüğü tutmanız, yani nöbetlerin tarihini, süresini ve öncesinde uykusuzluk ya da doz atlama gibi bir tetikleyici olup olmadığını yazmanız, hekiminizin ilacın işe yarayıp yaramadığını doğru değerlendirmesini sağlar.

Türkiye’de En Sık Kullanılan Epilepsi İlaçları Hangileridir?

Türkiye’de epilepside en sık yazılan ilaçlar levetirasetam, valproat, karbamazepin, okskarbazepin, lamotrijin ve topiramattır. Lakozamid, gabapentin, pregabalin, klonazepam ve klobazam da belirli durumlarda ya da ek tedavi olarak kullanılır. Aşağıdaki tablo yaygın ilaçları özetler; aynı etken madde farklı markalarla satılabilir ve hangisinin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Her ilacın ayrıntısını kendi sayfasında bulabilirsiniz: Keppra, Epixx, Depakin, Tegretol, Lamictal, Topamax, Neruda ve Genobaz.

Epilepsi İlaçlarının Yan Etkileri Nelerdir?

Sara ilaçlarının çoğunda başlangıçta uyku hâli, baş dönmesi, yorgunluk ve dengesizlik görülebilir; bu yakınmalar çoğu zaman doz yavaş artırıldığında azalır. Valproat kilo artışı, titreme ve saç dökülmesi; karbamazepin ve okskarbazepin kanda sodyum düşüklüğü; topiramat uyuşma, iştahsızlık ve kelime bulmada güçlük yapabilir. Lamotrijinde yeni çıkan döküntü hemen hekime gösterilmelidir.

Bazı ilaçlarda kan sayımı, karaciğer tahlilleri ya da kandaki ilaç düzeyi belirli aralıklarla kontrol edilir. Yeni bir ilaç, bitkisel ürün ya da takviyeye başlamadan önce hekiminize ve eczacınıza epilepsi ilacı kullandığınızı söylemelisiniz.

Epilepsi İlaçları Ruh Hâlini Etkiler mi?

Evet, bazı sara ilaçları ruh hâlini etkileyebilir. Levetirasetamda sinirlilik, öfke ve keyifsizlik, topiramatta unutkanlık ve çökkünlük daha sık bildirilir. Bütün antiepileptiklerin ürün bilgisinde, az sayıda kişide intihar düşüncesi görülebileceğine dair uyarı bulunur. Bu nedenle ilaca başladıktan sonra ruh hâlinizdeki değişiklikleri siz ya da yakınlarınız hekime bildirmelisiniz^[6].

Epilepsisi olan kişilerde depresyon ve kaygı zaten daha sık görülür. Bu belirtiler tedavi edilebilir; nöroloji ve psikiyatri uzmanının birlikte çalışması, ilaç seçiminde de en doğru sonucu verir.

Epilepsi İlaçları Gebelikte ve Doğum Kontrolünde Nasıl Kullanılır?

Doğurganlık çağındaki kadınlarda ilaç seçimi gebelik planıyla birlikte yapılır. Valproat gebelikte bebekte doğum kusuru ve gelişim sorunları riskini belirgin artırır; bu yüzden ancak başka seçenek kalmadığında ve etkili korunmayla kullanılır^[5]. Lamotrijin ve levetirasetam gebelikte risk açısından daha düşük bulunan ilaçlardandır^[4].

Karbamazepin, okskarbazepin ve fenitoin gibi bazı ilaçlar doğum kontrol haplarının etkisini azaltabilir; doğum kontrol hapları da lamotrijin düzeyini düşürebilir. Gebelik düşünüyorsanız ilacı kesmeden önce hekiminizle konuşun ve önerilen folik asidi kullanın.

Epilepsi İlacı Neden Aniden Kesilmemeli?

Sara ilacını birden kesmek ya da dozları sık atlamak, nöbetlerin geri dönmesine ve bazen uzun süren, tehlikeli nöbetlere yol açabilir. Nöbetler uzun süre durduğunda, genellikle en az iki yıl nöbetsiz geçtikten sonra hekim ilacı aylar içinde azaltmayı değerlendirebilir. Bu karar EEG ve nöbet geçmişinize bakılarak birlikte verilir^[1].

• İlacınızı her gün aynı saatlerde alın
• Uykusuzluk ve alkol nöbet olasılığını artırır
• Doz atlarsanız ne yapacağınızı önceden hekiminize sorun
• Seyahatte yanınızda yedek ilaç bulundurun

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?

İlk kez nöbet geçirdiyseniz, bilinç kaybı, kısa süreli dalıp gitme, açıklanamayan kasılmalar ya da uykuda dil ısırma yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir nöroloji uzmanına başvurmalısınız. Epilepsi ilacı kullanırken çökkünlük, öfke, kaygı ya da kendinize zarar verme düşünceleri başladıysa psikiyatri uzmanından da destek almalısınız; ilacı kendi başınıza kesmemelisiniz.

Ruhsal belirtileri izlemek için depresyon testi, anksiyete testi ve ilacım işe yarıyor mu testi fikir verebilir. Testler tanı koymaz. Psikiyatri uzmanlarımızdan randevu alabilirsiniz. Beş dakikadan uzun süren ya da ardı ardına gelen nöbette hemen 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Epilepsi ilaçları ömür boyu mu kullanılır?

Her zaman değil. Uzun süre nöbetsiz kalan bazı kişilerde ilaç hekim kontrolünde azaltılarak bırakılabilir.

Sara ilacı kullanırken alkol içilir mi?

Önerilmez. Alkol uyku hâlini artırır ve nöbet olasılığını yükseltir.

Epilepsi ilaçları unutkanlık yapar mı?

Bazıları, özellikle topiramat, dikkat ve kelime bulmayı etkileyebilir. Belirgin bir değişiklik fark ederseniz hekiminize söyleyin.

Epilepsi ilacı içerken araç kullanılır mı?

Nöbetler kontrol altında değilse araç kullanılmamalıdır. Sürüş için gereken nöbetsiz süre ve sağlık raporu şartlarını hekiminize ve ilgili kuruma danışın.

Epilepsi ilaçları kilo aldırır mı?

Bazıları aldırabilir. Valproat ve pregabalinde kilo artışı daha sık, topiramatta ise kilo kaybı görülebilir. Kilo değişikliğini kontrollerde hekiminizle konuşun.

Jenerik epilepsi ilacına geçilebilir mi?

Etken maddesi aynı olsa da bazı kişilerde marka değişikliği sonrası düzey farkı görülebilir. Değişikliği hekiminizin bilgisiyle yapın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; nöbet tipinizin belirlenmesi, ilaç seçimi ve doz değişikliği yalnızca sizi izleyen hekimin kararıyla yapılmalıdır.