Çift ve Aile Terapisi Bilgilendirme ve Onam Sözleşmesi

1. Bu belgenin amacı

Bu belge, çift ya da aile olarak başvurduğunuz terapi sürecinin nasıl yürütüleceğini, gizliliğin hangi kurallara bağlı olduğunu ve karşılıklı beklentileri açıklar. Bireysel terapiden farklı olarak burada birden fazla kişi aynı odada bulunur; bu durum gizlilik, bilgi paylaşımı ve karar alma konularında özel düzenlemeler gerektirir. Maddeleri okuyup anladığınızda ve sorularınız yanıtlandığında her katılımcının ayrı ayrı imzalaması istenir.

2. Danışan kimdir?

Çift ve aile terapisinde danışan tek bir kişi değil, sizi bir araya getiren ilişki sistemidir. Uzman, seansa katılan bireylerden herhangi birinin tarafını tutmaz; ilişkinin işleyişini, iletişim örüntülerini ve ortak hedeflerinizi çalışır. Bu nedenle terapinin başarısı bir tarafın “haklı çıkması” ile değil, birlikte belirlediğiniz hedeflere yaklaşmanızla ölçülür.

Seanslara ilişkin kayıt tek bir kişi adına değil, çift ya da aile dosyası olarak tutulur. Katılımcılardan biri ilerleyen dönemde bireysel terapi isterse bu ayrı bir süreç olarak değerlendirilir ve çoğu durumda başka bir uzmana yönlendirme yapılır. Aynı uzmanın hem çifte hem de bireye terapi vermesi rol karışıklığına yol açabileceği için tercih edilmez.

3. Sürecin işleyişi

• İlk [1-3] seans değerlendirme amaçlıdır; bu aşamada uzman ortak görüşmenin yanı sıra her katılımcıyla kısa bir bireysel görüşme yapabilir.
• Standart seans süresi [50/75/90] dakikadır; çift ve aile seansları bireysel seanslardan daha uzun planlanabilir.
• Seans sıklığı başlangıçta haftada birdir ve ilerlemeye göre birlikte yeniden düzenlenir.
• Değerlendirme aşamasında ilişki doyumu ya da iletişim örüntülerine ilişkin ölçekler kullanılabilir; sonuçlar sizinle paylaşılır.
• Süreç tanı koymayı değil, ilişkideki zorlukları anlamayı ve değiştirmeyi hedefler; bireysel bir ruh sağlığı değerlendirmesi gerektiğinde ilgili uzmana yönlendirme yapılır.

4. Gizlilik ve sır tutmama politikası

Seanslarda konuşulanlar katılımcıların tümü açısından gizlidir ve dışarıdaki hiç kimseyle paylaşılmaz. Katılımcılar arasındaki bilgi akışı için ise bu klinikte sır tutmama politikası uygulanır. Bunun anlamı şudur: Uzman, katılımcılardan birinin diğerinden gizli kalmasını istediği bir bilgiyi taşımayı kabul etmez.

Bireysel görüşmelerde paylaşılanlar

Süreç içinde uzman katılımcılarla tek tek görüşebilir. Bu görüşmelerde paylaşılan ve ilişkinin geleceğini ya da terapinin yönünü doğrudan etkileyen bilgiler (örneğin süren bir ilişki dışı bağ, ayrılma kararı, gizlenen borç ya da madde kullanımı) ortak seansa taşınmak durumundadır. Uzman öncelikle bilgiyi paylaşan kişiyi bunu kendisinin dile getirmesi için destekler ve makul bir süre tanır.

Kişi bilgiyi paylaşmayı kesin olarak reddederse uzman, içeriği açıklamadan çift terapisini sürdüremeyeceğini belirtir ve süreci sonlandırabilir ya da bireysel yönlendirme yapabilir. Bu durumda diğer katılımcıya yalnızca “ortak çalışmanın şu an için uygun olmadığı” bilgisi verilir; gizli içerik aktarılmaz. Bu politika, terapinin dürüstlük zemininde yürümesi ve uzmanın taraflardan birinin sırrını taşıyarak diğerine karşı konumlanmaması için gereklidir.

Katılımcılar arasında gizlilik sözü

Seanslarda öğrendiğiniz bilgileri katılımcı olmayan aile üyeleri, arkadaşlar ya da sosyal medya ile paylaşmamayı kabul edersiniz. Bu, uzmanın yasal yükümlülüğünden farklı olarak katılımcıların birbirine verdiği bir sözdür ve güven ortamının korunması için önemlidir.

5. Gizliliğin yasal istisnaları

Uzman mesleki sır saklama yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük, Türk Ceza Kanunu'nun özel hayatın gizliliğini ve kişisel verileri koruyan hükümleriyle, kamu görevlisi statüsündeki uzmanlar açısından ise göreve ilişkin sırrın açıklanmasını düzenleyen madde ile (m. 258) güvence altındadır. Aşağıdaki durumlarda gizlilik, yasa gereği ya da can güvenliği nedeniyle sınırlanır:

• Katılımcılardan birinin kendisine ya da başkasına ciddi zarar verme riskinin bulunması.
• Bir çocuğun, yaşlının ya da engelli bireyin istismar ya da ihmal edildiğine ilişkin makul şüphe; bu durumlarda yasal bildirim yükümlülüğü doğar.
• Mahkeme kararı ya da yasal olarak yetkili bir makamın yazılı talebi. Bu durumda yalnızca talep edilen bilgi, mümkün olan en dar kapsamda paylaşılır.
• Katılımcıların tümünün yazılı olarak izin verdiği paylaşımlar (örneğin başka bir sağlık kuruluşuna yönlendirme).

Uzman, süpervizyon ya da meslektaş danışmanlığı sırasında olguyu kimlik bilgilerinizi gizleyerek tartışabilir. Bu paylaşım da sır saklama yükümlülüğü altındaki kişilerle sınırlıdır.

6. Aile içi şiddet varlığında yaklaşım

Değerlendirme aşamasında uzman, her katılımcıyla yaptığı bireysel görüşmede fiziksel, psikolojik, ekonomik ya da cinsel şiddet olup olmadığını sorar. Bu soru rutin bir güvenlik taramasıdır ve herkese yöneltilir. Şiddet döngüsü sürüyorsa ya da bir taraf diğerinden korkuyorsa ortak seanslar güvenli bir konuşma alanı sağlayamaz; çünkü seansta söylenenler evde karşılık bulabilir.

Bu nedenle uzman, aktif şiddet saptadığında çift ya da aile terapisini başlatmayabilir ya da askıya alabilir. Bunun yerine güvenlik planlaması yapılır; ilgili katılımcı bireysel destek seçenekleri ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler hakkında bilgilendirilir. Bu karar kimseyi suçlamak için değil, herkesin güvenliğini korumak için alınır. Kararın ortak seansta nasıl açıklanacağı, bilgiyi paylaşan kişiyle birlikte planlanır.

Acil tehlike durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi ya da 155 Polis İmdat aranmalıdır. [Kliniğin adı] tarafından sunulan hizmet acil müdahale hizmeti değildir.

7. Taraflardan birinin süreçten ayrılması

Katılımcılardan biri terapiye devam etmek istemezse bu karar saygıyla karşılanır; kimse sürece zorlanmaz. Uzman kural olarak aynı dosyada kalan katılımcıyla bireysel terapiye geçmez; çünkü ortak seanslarda edinilen bilgiler bireysel çalışmada tarafsızlığı gölgeleyebilir. Kalan katılımcı bireysel destek isterse başka bir uzmana yönlendirilir.

Çift dosyasındaki kayıtlar, ayrılan kişinin yazılı izni olmadan yeni uzmana aktarılmaz. Süreç sonlandığında ya da askıya alındığında bir kapanış seansı önerilir; bu seansa katılım her katılımcının kendi isteğine bağlıdır.

8. Boşanma, velayet ve hukuki süreçlerde rapor

Uzman, terapi sürecinde edindiği bilgilere dayanarak boşanma, velayet, kişisel ilişki düzenlemesi ya da nafaka davalarında taraflardan biri lehine ya da aleyhine rapor, görüş yazısı ya da tanıklık beyanı vermez. Bu kural, uzmanın terapötik rolü ile değerlendirici rolünün birbirinden ayrılması gereğinden doğar. Çift terapisi, çocuğun üstün yararı ya da ebeveynlik kapasitesi hakkında adli değerlendirme yapmak üzere tasarlanmış bir süreç değildir.

Velayet konusunda karar yetkisi, Türk Medeni Kanunu'nun velayet hükümleri uyarınca aile mahkemesine aittir; mahkeme gerektiğinde kendi görevlendirdiği uzmanlardan ya da bilirkişilerden değerlendirme alır. Katılımcılardan biri terapi kayıtlarını dava dosyasına sunmak isterse bu talep tüm katılımcıların yazılı iznini gerektirir. Mahkemece kayıtların istenmesi hâlinde uzman yasal yükümlülüğünü yerine getirir; ancak kayıtların taraflardan birinin lehine yorumlanması beklenmemelidir.

☐ Terapi sürecinin hukuki bir uyuşmazlıkta kanıt toplamak amacıyla başlatılmadığını beyan ederiz.

9. Çevrim içi seanslar

Katılımcıların tümü kabul ederse seanslar görüntülü görüşme ile de yapılabilir. Çevrim içi seanslarda her katılımcı özel ve kesintisiz bir ortamda bulunmalı; seans üçüncü kişilerce izlenmemeli ve kaydedilmemelidir. Uzaktan hizmet, Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik hükümleri ve mesleki etik kurallar gözetilerek yürütülür; kullanılan yazılım uçtan uca şifreleme sunmalıdır.

Aile içi şiddet şüphesi olan durumlarda çevrim içi seans tercih edilmez; çünkü ekran dışında kimin bulunduğu denetlenemez. Bağlantı kesintisinde uzman katılımcılara [telefon/mesaj] yoluyla ulaşır ve seans mümkünse kaldığı yerden sürer.

10. Kişisel verilerinizin korunması

Seanslara ilişkin notlar ve iletişim bilgileriniz 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında işlenir. Ruh sağlığına ilişkin bilgiler Kanun'un 6. maddesi anlamında özel nitelikli kişisel veridir ve sır saklama yükümlülüğü altındaki uzman tarafından hizmetin yürütülmesi amacıyla, gerektiğinde açık rızanızla işlenir. Kanun'un 10. maddesi ve Aydınlatma Yükümlülüğü Tebliği gereği hazırlanan ayrıntılı aydınlatma metni bu belgenin ekidir.

Çift ve aile dosyasında her katılımcının verisi birlikte tutulur; bu nedenle bir katılımcının Kanun'un 11. maddesi kapsamındaki erişim ya da silme talebi, diğer katılımcıların verilerini etkileyecekse birlikte değerlendirilir. Kayıtlar mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanır; saklama süresi için güncel mevzuatı kontrol edin. Seansların ses ya da görüntü kaydı yalnızca tüm katılımcıların yazılı izniyle alınır.

11. Ücret, ödeme ve iptal

Çift ve aile seansı tek bir hizmettir; katılımcılardan birinin gelmemesi durumunda seansın yapılıp yapılmayacağı uzmanla önceden kararlaştırılır. Ödeme sorumluluğu katılımcılar arasında [ortak / belirtilen kişi] olarak paylaşılır. Serbest meslek makbuzu Vergi Usul Kanunu'nun 236. maddesi uyarınca düzenlenir; kurum adına yapılan ödemelerde Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi kapsamındaki tevkifat kuralları geçerlidir. Ücretler [yılda bir / dönem başında] güncellenir ve en az [bir ay] önce bildirilir.

12. Onay

Aşağıdaki kutucukları her katılımcı kendi adına işaretler.

• ☐ Bu belgeyi okudum, sorularım yanıtlandı.
• ☐ Danışanın çift ya da aile sistemi olduğunu ve uzmanın taraf tutmayacağını anladım.
• ☐ Sır tutmama politikasını ve bireysel görüşmelerde paylaşılanların ortak seansa taşınabileceğini kabul ediyorum.
• ☐ Gizliliğin yasal istisnalarını anladım.
• ☐ Boşanma ve velayet davalarında rapor ya da görüş yazısı verilmeyeceğini anladım.
• ☐ Ücret ve iptal koşullarını kabul ediyorum.
• ☐ Çevrim içi seans yapılmasına onay veriyorum (isteğe bağlı).

Bu onamı istediğim zaman geri alabileceğimi ve terapiyi sonlandırabileceğimi biliyorum. 18 yaşından küçük katılımcılar için velayet hakkına sahip ebeveynin onayı ayrıca alınır.

Katılımcı 1
Ad Soyad: [Ad Soyad]
Tarih: [Tarih]
İmza: ______________

Katılımcı 2
Ad Soyad: [Ad Soyad]
Tarih: [Tarih]
İmza: ______________

Katılımcı 3 (varsa)
Ad Soyad: [Ad Soyad]
Tarih: [Tarih]
İmza: ______________

18 yaşından küçük katılımcı için veli
Ad Soyad: [Ad Soyad]
Yakınlık: [Anne / Baba / Vasi]
İmza: ______________

Uzman
[Uzmanın adı ve unvanı]
Tarih: [Tarih]
İmza: ______________