Duygu ve Düşünce Kayıt Formu (BDT)
Bilişsel davranışçı terapinin temel ev ödevi olan düşünce kaydının hazır çizelgesidir. Danışanın yaşadığı durumu, aklından geçen otomatik düşünceyi, duygunun şiddetini, düşünceyi destekleyen ve çürüten kanıtları ve dengeli alternatif düşünceyi sırayla doldurmasını sağlar. Yönergeler ve örnek satır içerir.
- Sayfada düzenlenebilir
- Word
- Güncelleme: 19 Eylül 2026
- 484 kelime
ÖNEMLİ UYARI: Bu sayfada yer alan belge, ruh sağlığı profesyonellerine fikir vermesi amacıyla hazırlanmış bir örnek taslaktır. Hukuki veya resmi bir tavsiye niteliği taşımaz. Kullanmadan önce kendi kliniğinizin süreçlerine göre uyarlamanız ve hukuki danışmanlık almanız önerilir.
Belge metni
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Danışan | [Danışanın adı soyadı] |
| Uzman | [Uzmanın adı ve unvanı] |
| Hafta | [Tarih aralığı] |
| Bir sonraki görüşme | [Tarih] |
Bu form ne işe yarar
Zor bir an yaşadığımızda duygumuzun doğrudan olaydan geldiğini sanırız. Oysa arada çoğu zaman fark etmediğimiz bir düşünce vardır ve duygunun şiddetini büyük ölçüde o düşünce belirler. Aynı olay karşısında iki kişinin çok farklı hissetmesinin nedeni budur.
Bu form, o fark edilmeyen düşünceyi yakalamanıza yarar. Amaç kendinizi olumlu düşünmeye zorlamak değildir. Amaç, aklınıza gelen ilk düşüncenin gerçekten doğru olup olmadığına bakmak ve elinizdeki kanıtlara uyan daha dengeli bir bakış bulmaktır.
Nasıl doldurulur
- Duygunuzun belirgin biçimde değiştiği bir anı fark ettiğinizde, mümkünse o gün içinde forma yazın. Bekledikçe ayrıntılar silinir.
- Durumu kamera ne görürdüyse öyle yazın: kim, nerede, ne oldu. Yorum eklemeyin.
- Duyguyu tek kelimeyle adlandırın ve şiddetini yüz üzerinden puanlayın.
- O anda aklınızdan geçen cümleyi olduğu gibi yazın. Soru biçiminde geldiyse cümleye çevirin.
- Kanıt sütunlarını bir dedektif gibi doldurun; duygularla değil olgularla çalışın.
- İki kanıt sütununu birlikte okuyup dengeli bir düşünce yazın ve duygunuzu yeniden puanlayın.
Örnek satır
| Durum | Duygu (0-100) | Otomatik düşünce | Destekleyen kanıt | Çürüten kanıt | Alternatif düşünce | Yeni duygu (0-100) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mesajıma iki saattir yanıt gelmedi | Kaygı 80 | Bana kızdı, benden uzaklaşıyor | Genelde hemen yanıt verir | Bugün toplantısı olduğunu söylemişti; geçen ay da benzer bir gecikme olmuştu ve sorun yoktu | Meşgul olabilir. Kızgın olduğuna dair elimde bir kanıt yok, akşama kadar bekleyebilirim | Kaygı 35 |
Kayıt çizelgesi
| Tarih / saat | Durum | Duygu ve şiddeti (0-100) | Otomatik düşünce | Bedensel belirti |
|---|---|---|---|---|
| [Tarih] | [Ne oldu] | [Duygu ve puan] | [Aklımdan geçen cümle] | [Bedende hissedilen] |
| [Tarih] | [Ne oldu] | [Duygu ve puan] | [Aklımdan geçen cümle] | [Bedende hissedilen] |
| [Tarih] | [Ne oldu] | [Duygu ve puan] | [Aklımdan geçen cümle] | [Bedende hissedilen] |
| [Tarih] | [Ne oldu] | [Duygu ve puan] | [Aklımdan geçen cümle] | [Bedende hissedilen] |
Düşünceyi sorgulama
| Soru | Yanıtım |
|---|---|
| Bu düşünceyi destekleyen somut kanıtlar neler? | [Yanıt] |
| Bu düşünceyi çürüten somut kanıtlar neler? | [Yanıt] |
| Aynı durumda olan bir arkadaşıma ne derdim? | [Yanıt] |
| Bu düşünce doğru olsa bile en kötü ne olurdu, bununla nasıl baş ederdim? | [Yanıt] |
| Bir yıl sonra bu olaya nasıl bakıyor olurum? | [Yanıt] |
| Kanıtların tamamına uyan daha dengeli bir düşünce ne olurdu? | [Yanıt] |
| Yeni düşünceye göre duygumun şiddeti kaç? | [Puan] |
| Bundan sonra ne yapacağım? | [Somut adım] |
Sık rastlanan düşünce tuzakları
Kaydınızı okurken aşağıdakilerden hangisine benzediğine bakabilirsiniz. Tuzağı adlandırmak, düşünceyle aranıza mesafe koymanızı kolaylaştırır.
- Ya hep ya hiç: Bir şey mükemmel değilse tümüyle başarısızdır.
- Aşırı genelleme: Tek bir olaydan hep böyle olur sonucu çıkarmak.
- Zihin okuma: Karşıdakinin ne düşündüğünü bildiğini varsaymak.
- Felaketleştirme: En kötü olasılığı en olası gibi görmek.
- Duygusal çıkarım: Böyle hissediyorsam demek ki öyledir demek.
- Kişiselleştirme: Kendi payınızın olmadığı sonuçları da üstlenmek.
- Meli malı: Kendinize ve başkalarına katı kurallar koymak.
- Olumluyu görmezden gelme: İyi giden şeyleri saymamak.
Haftalık değerlendirme
- Bu hafta kaç kayıt tuttum: [Sayı]
- En sık yakaladığım düşünce tuzağı: [Yanıt]
- Kayıt tutmanın en zor yanı: [Yanıt]
- Fark ettiğim değişiklik: [Yanıt]
- Görüşmede konuşmak istediğim kayıt: [Tarih]
Uzman notu
[Kayıtların görüşmede birlikte değerlendirilmesi sonucu öne çıkan temalar ve bir sonraki adım.]
Değişiklikleriniz bu tarayıcıda saklandı; sayfaya sonra döndüğünüzde de burada olur.
İndirilen dosya sayfadaki güncel metni içerir; düzenlemeleriniz ve doldurduğunuz alanlar dosyaya işlenir.
Bu şablonu uyarlarken
Formu vermeden önce bir satırı seansta birlikte doldurun; yazılı yönerge tek başına çoğu danışana yetmez. İlk haftalarda yalnızca ilk üç sütunu istemek daha gerçekçidir, kanıt ve alternatif düşünce sütunları becerinin oturmasıyla eklenir. Duygu şiddetini düşünceyi sorgulamadan önce ve sonra ayrı ayrı puanlatmak, çalışmanın işe yarayıp yaramadığını gösterir. Ödev getirilmediğinde nedenini konuşmak, ödevin kendisinden daha değerli olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Danışan formu doldurmayı unutuyor, ne yapmalıyım?
Ödev getirmemek çoğu zaman direnç değil, uygulanabilirlik sorunudur. Sütun sayısını azaltın, günde bir kayıt hedefi koyun ve formu telefonun not uygulamasına taşımayı önerin. Getirmediğinde nedenini birlikte inceleyin; zorlanmanın kendisi sıklıkla değerli klinik bilgi taşır ve görüşmenin konusu olabilir.
Otomatik düşünce ile duygu nasıl ayırt edilir?
Duygu tek kelimeyle söylenebilir: kaygı, öfke, üzüntü, utanç. Düşünce ise bir cümledir ve doğru ya da yanlış olabilir. Danışan kendimi berbat hissettim derse bu duygudur; her şeyi berbat ettim derse bu düşüncedir. Ayrımı seansta birkaç örnekle çalışmak, formun doğru doldurulması için gerekli ilk adımdır.
Alternatif düşünce sütunu olumlu düşünmek mi demek?
Hayır. Amaç gerçeğe uymayan iyimser cümleler üretmek değil, kanıtların tamamına uyan dengeli bir bakış bulmaktır. Bazen alternatif düşünce de olumsuzdur ama daha gerçekçidir. Zorlama olumlu cümleler genellikle inandırıcı gelmez ve duygunun şiddetini düşürmez; bu da danışanın yönteme güvenini sarsar.
Bu formu her danışanla kullanabilir miyim?
Yöntem yaygın kullanılsa da herkes için uygun değildir. Yazma güçlüğü, yoğun dikkat sorunu ya da akut kriz dönemlerinde form yük hâline gelebilir. Böyle durumlarda kayıt sözlü olarak seansta tutulabilir, sütun sayısı azaltılabilir ya da farklı bir yöntem tercih edilebilir. Aracı danışana uydurun, danışanı araca değil.