Partnerimde Depresyon Var mı? Belirtiler ve Destek Yolları

Partnerinizde en az iki hafta süren isteksizlik, içe kapanma, sinirlilik, uyku ve iştah değişikliği ile eskiden keyif aldığı şeylerden uzaklaşma depresyonun işareti olabilir. Bu değişim çoğu zaman sizinle ilgili değildir. Yargılamadan konuşmak, somut destek vermek ve psikiyatrik değerlendirmeye birlikte gitmek en etkili yardımdır.

Partnerimde depresyon olduğunu nasıl anlarım?

Depresyon tanısı için çökkün ruh hâli ya da ilgi ve zevk kaybının en az iki hafta boyunca, hemen her gün sürmesi gerekir.^[1] Ev içinde bu durum çoğu zaman üzüntüden çok yorgunluk, sinirlilik ve geri çekilme olarak fark edilir. Aşağıdaki değişikliklerin birkaçı birlikte ve kalıcıysa dikkatli olun.

• Sevdiği uğraşlara, arkadaşlarına ve birlikte geçirdiğiniz zamana ilgisini kaybetmesi; cinsel istekte belirgin azalma
• Sabırsızlık, alınganlık, küçük şeylere orantısız tepki; özellikle erkeklerde depresyon bu yüzle görülebilir
• Uykuya dalamama, sabah çok erken uyanma ya da uzun uyuyup yine yorgun kalkma
• İştahta ve kiloda belirgin değişiklik
• Odaklanamama, basit kararlarda bile zorlanma, işte verimin düşmesi
• “Hiçbir işe yaramıyorum”, “Her şeyi berbat ediyorum” gibi kendini küçümseyen sözler
• Açıklanamayan baş, sırt ya da mide ağrıları; alkol kullanımında artış

Depresyon mu, geçici keyifsizlik mi, ilişki sorunu mu?

Herkesin zor dönemleri olur; belirleyici olan sürenin, şiddetin ve günlük yaşamın ne kadar etkilendiğidir. İlişki sorunları ile depresyon da çoğu zaman iç içe geçer: evlilikteki mutsuzluk depresyonla güçlü biçimde ilişkilidir ve ikisi birbirini besleyebilir.^[3] Aşağıdaki tablo farkı görmenize yardım eder, ancak kesin ayrımı bir uzman yapar.

Konuşmayı nasıl başlatmalısınız?

Konuşmayı ikinizin de sakin olduğu, acele etmediğiniz bir anda ve baş başayken açın; bir tartışmanın ortası bunun için uygun değildir. Tanı koymak yerine gözleminizi ve endişenizi “ben” diliyle anlatın. Amacınız onu hemen ikna etmek değil, kendini anlatabileceği güvenli bir alan açmaktır.

Örneğin: “Son haftalarda çok yorgun ve keyifsiz göründüğünü fark ettim, senin için endişeleniyorum. Neler oluyor, anlatmak ister misin?” Cevap vermezse zorlamayın; konuşmaya hazır olduğunda yanında olduğunuzu söylemeniz yeterlidir. Bir iki gün sonra yeniden sorabilirsiniz.

Ne söylemeli, ne söylememelisiniz?

Depresyondaki kişi zaten yoğun suçluluk ve yetersizlik hissi taşır; bu yüzden iyi niyetli öğütler bile suçlama gibi duyulabilir. Çözüm önermek yerine önce dinlemek ve duygusunu kabul etmek daha çok işe yarar. Aşağıda sık kullanılan cümlelerin yerine söylenebilecek daha destekleyici karşılıklar yer alıyor.

Geri çekilmesini, sessizliğini ya da size karşı sinirliliğini kişisel bir reddediş olarak almamaya çalışın. Bu davranışlar çoğu zaman hastalığın belirtisidir ve tedaviyle birlikte değişir.

Tedaviye gitmek istemezse ne yapabilirsiniz?

Direncin arkasında çoğu zaman “deli damgası” korkusu, yardım istemeyi zayıflık sayma ya da ilaçların kişiliği değiştireceği inancı vardır. Bu korkuları küçümsemeden dinleyin ve doğru bilgiyle karşılık verin. Depresyon, kırık bir kol gibi tedavi gerektiren bir sağlık sorunudur ve ilk görüşme bir karar değil, bir değerlendirmedir.

• Randevuyu birlikte almayı ve ilk görüşmeye eşlik etmeyi teklif edin.
• Psikiyatriste gitmek ağır geliyorsa önce aile hekimine birlikte gidin; aile hekimi değerlendirip yönlendirebilir.
• Antidepresanların bağımlılık yapmadığını, kişiliği değiştirmediğini ve ilk görüşmede ilaç başlamanın zorunlu olmadığını anlatın.
• Reddederse ısrar etmeyin; birkaç gün sonra sakin bir anda yeniden konuşun.
• Ölüm ya da kendine zarar verme düşüncesi varsa bekleme payı yoktur; bu durumda onun onayını beklemeden yardım isteyin.

Kendi durumunu görmek isterse Depresyon Testi bir başlangıç olabilir. Test yalnızca ön fikir verir; tanıyı bir uzman koyar.

Tedavi sürecinde nasıl destek olabilirsiniz?

Antidepresanların etkisi genellikle iki ila dört haftada başlar, tam etki için daha uzun süre gerekebilir; bu bekleme döneminde sabırlı olmak önemlidir.^[2] İlacı düzenli almasını hatırlatmak, kontrollere eşlik etmek ve günlük düzeni korumak somut destektir. Yan etkileri, özellikle cinsel istekteki değişiklikleri hekimle konuşmasını teşvik edin.

İlişkideki sorunlar depresyonu besliyorsa çift terapisi de bir seçenektir. Çift terapisinin depresyon belirtilerinde bireysel terapiye benzer etki gösterebildiği ve ilişki sorunlarında ek yarar sağlayabildiği bildirilmiştir.^[5] Küçük günlük adımlar da önemlidir: birlikte kısa yürüyüşler, düzenli öğün ve uyku saatleri, onu zorlamayan küçük ortak planlar.

Kendinizi nasıl korursunuz?

Depresyondaki bir partnerle yaşamak, destek veren kişide de yorgunluk, kaygı ve çökkünlüğe yol açabilir; bu bakım yükü araştırmalarda açıkça gösterilmiştir.^[4] Onu iyileştirmek sizin sorumluluğunuzda değildir; sizin rolünüz yanında olmak ve tedaviye ulaşmasını kolaylaştırmaktır. Kendi dinlenmenizi korumak, desteğin uzun soluklu olmasını sağlar.

• Arkadaşlarınızla görüşmeyi ve size iyi gelen alışkanlıkları sürdürün.
• Güvendiğiniz biriyle konuşun; gerekiyorsa kendiniz de bir uzmandan destek alın.
• Sınır koyun: hakaret, şiddet ya da sizi kontrol etmeye yönelik davranışlar depresyonla açıklanamaz ve kabul edilmek zorunda değildir.
• Kötü günlerin iyileşmenin parçası olduğunu unutmayın; düzelme dalgalı ilerler.

Hangi durumlarda beklemeden yardım istemelisiniz?

Bazı belirtiler randevu beklemeye hiç izin vermez. Partneriniz ölümden ya da kendine zarar vermekten söz ediyorsa, vedalaşır gibi davranıyorsa ya da gerçeklikle bağı kopmuş görünüyorsa onu bir an bile yalnız bırakmayın.^[6] Bu durumda 112’yi arayın ya da en yakın acil servise birlikte gidin.

• Günlerdir yemek yememe, su içmeme ya da yataktan hiç kalkamama
• Gerçek olmayan sesler duyma, aşırı suçluluk ya da yıkım düşünceleri
• Birden aşırı enerjik, uykusuz ve taşkın bir hâle geçme
• Alkol ya da ilaçla kendini uyuşturma girişimleri

Uyarı işaretlerinin ayrıntısı için intihar ve depresyon yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Partnerimin depresyonu benim yüzümden mi?

Depresyon tek bir kişinin ya da olayın sonucu değildir; genetik yatkınlık, stres, bedensel hastalıklar ve yaşam olayları birlikte rol oynar. İlişkideki sorunlar depresyonu tetikleyebilir ya da ağırlaştırabilir, ama depresyonun nedeni siz değilsiniz. Suçluluk duymak yerine tedaviye ulaşmasına odaklanmak daha yararlıdır.

Depresyondaki partner neden benden uzaklaşıyor?

Depresyon, sosyal ilişkileri ve yakınlığı yorucu hâle getirir; kişi kimseye yük olmak istemediği için de geri çekilebilir. Bu uzaklaşma çoğu zaman sevginin azaldığını değil, hastalığın enerjiyi tükettiğini gösterir. Tedaviyle birlikte yakınlık ve cinsel istek de genellikle geri döner.

Depresyondayken ayrılmak istediğini söylüyor, ne yapmalıyım?

Depresyon her şeyi umutsuz ve değersiz gösterdiği için ilişkiyi de olduğundan kötü görünür hâle getirebilir. Bu yüzden ağır depresyon döneminde ayrılık ya da istifa gibi büyük kararların mümkünse ertelenmesi önerilir. Düşüncesini ciddiye aldığınızı söyleyin ve konuyu tedavi sürecinde yeniden konuşmayı teklif edin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Depresyonun belirtileri ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi için depresyon rehberimize göz atabilirsiniz.