Kırık Kalp Sendromu Nedir? Stres Kalbi Nasıl Etkiler?

Kırık kalp sendromu, yoğun duygusal ya da bedensel bir stresin ardından kalp kasının aniden ve geçici olarak zayıflamasıdır. Tıptaki adı Takotsubo sendromu ya da stres kardiyomiyopatisidir. Göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla kalp krizine çok benzer, ancak kalbi besleyen damarlarda tıkanıklık bulunmaz. Çoğu kişide kalp birkaç hafta içinde eski gücüne kavuşur.

Bu yazıda kırık kalp sendromunun neden olduğunu, belirtilerini, kalp krizinden farkını, kimlerde daha sık görüldüğünü, tedavisini, iyileşme sürecini ve ruh sağlığıyla ilişkisini anlattık.

Kırık Kalp Sendromu Neden Olur?

Kırık kalp sendromu çoğu zaman sevilen birinin ölümü, ani bir ayrılık, büyük bir korku, şiddetli bir tartışma ya da maddi bir yıkım gibi yoğun duygusal stresin ardından ortaya çıkar. Ağır bir ameliyat, ciddi bir enfeksiyon ya da astım krizi gibi bedensel stresler de tetikleyici olabilir. Bazı kişilerde ise belirgin bir tetikleyici bulunamaz.^[2]

Ani stres anında kana çok miktarda adrenalin ve benzeri stres hormonu salgılanır. Bu hormonların kalp kası üzerinde geçici bir "sersemletici" etki yaptığı ve kalbin sol karıncığının bir bölümünün düzgün kasılamamasına yol açtığı düşünülmektedir. Kalbin bu sırada aldığı şekil, Japon balıkçılarının kullandığı ahtapot kapanına benzetildiği için sendroma Takotsubo adı verilmiştir.^[4]

Kırık Kalp Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Kırık kalp sendromunun belirtileri genellikle stresli olaydan dakikalar ya da saatler sonra aniden başlar ve kalp krizi belirtileriyle neredeyse aynıdır. En sık görülen belirti göğüs ağrısı, ardından nefes darlığıdır. Bu nedenle belirtileri yaşayan kişinin bunun stres mi yoksa kalp krizi mi olduğunu kendi başına ayırt etmeye çalışmaması hayati önem taşır.^[1]

• Ani başlayan göğüs ağrısı ya da baskı hissi
• Nefes darlığı
• Çarpıntı ya da düzensiz kalp atışı
• Bayılma, baş dönmesi, soğuk terleme
• Ağır olgularda tansiyon düşüklüğü ve şok

Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma yaşayan biri vakit kaybetmeden 112'yi aramalıdır. Bu belirtilerin kalp krizinden mi kırık kalp sendromundan mı kaynaklandığı ancak hastanede yapılan tetkiklerle anlaşılabilir.

Kırık Kalp Sendromu ile Kalp Krizi Arasındaki Fark Nedir?

İki durum ilk bakışta birbirine çok benzer; elektrokardiyografide değişiklikler görülür ve kalp hasarını gösteren kan testleri yükselebilir. Asıl fark, kalbi besleyen koroner damarların durumundadır. Kalp krizinde bir damar pıhtıyla tıkanır, kırık kalp sendromunda ise damarlar açıktır ve kalp kasındaki zayıflık geçicidir.^[2]

Kaygıya bağlı göğüs ağrısı ise üçüncü bir durumdur ve kalp kasında zayıflık yapmaz; bu konuyu psikolojik kalp ağrısı yazımızda ve panik atak mı kalp krizi mi yazımızda anlattık.

Kırık Kalp Sendromu Kimlerde Görülür?

Kırık kalp sendromu her yaşta ve her iki cinsiyette görülebilir, ancak olguların büyük çoğunluğu menopoz sonrası dönemdeki kadınlardır. Uluslararası geniş bir kayıt çalışmasında hastaların yaklaşık onda dokuzunun kadın olduğu görülmüştür. Menopozla azalan östrojenin kalbi stres hormonlarına karşı daha duyarlı hale getirdiği düşünülmektedir.^[1]

Aynı çalışmada, kırık kalp sendromu geçirenlerde daha önce bir nörolojik ya da ruhsal hastalık öyküsünün kalp krizi geçirenlere göre belirgin şekilde daha sık olduğu bulunmuştur. Kaygı bozuklukları ve depresyon, kişinin strese verdiği bedensel tepkiyi artırarak bu ilişkiye katkıda bulunabilir.^[1]

Sevinç de Kırık Kalp Sendromuna Yol Açar mı?

Evet, nadiren de olsa. Kırık kalp sendromu olguların küçük bir kısmında doğum günü sürprizi, düğün, torun sevinci ya da büyük bir başarı gibi olumlu ama yoğun duygularla tetiklenmiştir. Araştırmacılar bu tabloya "mutlu kalp sendromu" adını vermiştir. Bu bulgu, kalbi zorlayanın duygunun türünden çok yoğunluğu olduğunu düşündürmektedir.^[3]

Kırık Kalp Sendromu Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?

Tanı için önce kalp krizi olasılığı araştırılır. Elektrokardiyografi, kan testleri ve kalp ultrasonunun ardından koroner anjiyografi ile damarların açık olduğu gösterilir. Kalp ultrasonu ya da manyetik rezonans görüntüleme, kalp kasındaki tipik hareket bozukluğunu ortaya koyar. Tanı bu bulguların birlikte değerlendirilmesiyle konur.^[2]

Tedavi, kalp kası iyileşene kadar kalbi desteklemeye yöneliktir. Hastalar ilk günlerde hastanede izlenir; kalp yetmezliği, ritim bozukluğu ya da pıhtı gibi komplikasyonlar gelişebileceği için bu izlem önemlidir. Kardiyoloji uzmanının uygun gördüğü ilaçlarla kalbin yükü azaltılır.^[4]

Kırık Kalp Sendromu Geçer mi?

Çoğu kişide kalp kasının işlevi birkaç gün ile birkaç hafta içinde tamamen ya da büyük ölçüde düzelir. Ancak kırık kalp sendromu sanıldığı kadar masum değildir; ilk dönemde ciddi komplikasyonlar görülebilir ve bir kısım hastada sendrom yıllar içinde tekrarlayabilir. Bu nedenle iyileşme sonrasında da düzenli kardiyoloji kontrolleri önerilir.^[1]

Kalp düzelse bile bazı kişiler aylarca yorgunluk, göğüste sıkışma hissi ve yeniden yaşama korkusu bildirir. Bu dönemde ruhsal iyileşme de bedensel iyileşme kadar önemlidir.

Kırık Kalp Sendromu Sonrası Ruh Sağlığı Nasıl Korunur?

Kırık kalp sendromu çoğu zaman bir kayıp ya da sarsıcı bir olayın hemen ardından geldiği için kişi hem yas hem de kalp hastalığının yükünü aynı anda taşır. Yeniden kriz geçirme korkusu, kaygı ve çökkünlük sık görülür; uzun süren stres ise kalp ve damar sistemini yormaya devam eder.^[5] Bu duyguları bastırmak yerine konuşmak ve gerektiğinde destek almak iyileşmeyi kolaylaştırır.

• Yaşadığınız kaybı ve korkularınızı güvendiğiniz biriyle paylaşın.
• Hekiminizin önerdiği ölçüde düzenli yürüyüşe başlayın.
• Uyku düzeninizi koruyun, kafein ve alkolü azaltın.
• Nefes ve gevşeme egzersizlerini günlük alışkanlık haline getirin.

Kayıp sonrası süreci anlamak için yas süreci rehberimize, sarsıcı bir olayın ardından gelen yoğun belirtiler için akut stres bozukluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?

Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma varsa önce acil tıbbi yardım gerekir. Kırık kalp sendromu geçirdikten sonra yoğun kaygı, yeniden kriz geçirme korkusu, uykusuzluk ya da derin bir yas yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almak iyileşmenizi hızlandırır. Stres testi, yas süreci testi ve anksiyete testi fikir verebilir; testler tanı koymaz.

Yas, stres ve kaygı alanında çalışan uzmanları yetişkin psikiyatrisi sayfamızda görebilir, randevu talebi gönderebilirsiniz. Göğüs ağrısı ya da kendinize zarar verme düşüncesi varsa hemen 112'yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Kırık kalp sendromu ölümcül müdür?

Çoğu kişi tamamen iyileşir, ancak ilk günlerde ciddi komplikasyonlar gelişebilir ve nadiren ölüme yol açabilir. Bu nedenle hastanede izlenmesi şarttır.^[1]

Kırık kalp sendromu tekrarlar mı?

Bir kısım hastada yıllar içinde yeniden görülebilir. Düzenli kontroller ve stresle baş etme becerilerinin güçlendirilmesi önerilir.

Ayrılık kalp krizine yol açar mı?

Ani ve sarsıcı bir ayrılık, yatkın kişilerde kırık kalp sendromunu tetikleyebilir. Duygusal kalp kırıklığıyla baş etmek için kalp kırıklığı sonrası hayat yazımız yol gösterebilir.

Kırık kalp sendromu genç insanlarda olur mu?

Daha nadir olmakla birlikte gençlerde ve erkeklerde de görülebilir. Erkeklerde ve gençlerde bedensel stresle tetiklenme daha sıktır.

Kırık kalp sendromu sonrası spor yapılabilir mi?

Kalp işlevi düzeldikten sonra çoğu kişi hekiminin önerdiği ölçüde egzersize dönebilir. Ne zaman ve hangi yoğunlukta başlanacağına kardiyoloji uzmanı karar verir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; göğüs ağrısı ve nefes darlığı her zaman acil tıbbi değerlendirme gerektirir ve tanı ile tedavi kardiyoloji uzmanınca yapılır.