F21 Tanı Kodu: Şizotipal bozukluk
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Schizotypal disorder
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F21, tuhaf ya da sıra dışı düşünce ve davranışlar, insan ilişkilerinde belirgin rahatsızlık ve algı değişiklikleriyle giden, ancak şizofreni düzeyine ulaşmayan uzun süreli bir tabloyu gösterir.
F21 alt kodları ve anlamları
F21 kodunun ICD-10’da alt türü yoktur; kayıtta genellikle yalnız F21 olarak görünür.
F21 ne demek?
Şizotipal bozukluk, şizofreniye benzeyen bazı özellikler taşıyan ama belirgin ve kalıcı psikotik belirtilerin görülmediği bir tablodur. ICD-10'da şizofreniyle aynı başlık altında sınıflanır; çünkü bu kişilerin bir kısmının ailesinde şizofreni öyküsü bulunabilir ve bazı belirtiler benzer yapıdadır.
Bu tanıyı alan kişiler çevreleri tarafından çoğu zaman “tuhaf”, “içine kapanık” ya da “farklı” olarak tanımlanır. Duyguları soğuk ya da duruma uymuyor gibi görünebilir; konuşmaları dolambaçlı, aşırı ayrıntılı ya da mecazlarla dolu olabilir. Batıl inançlara, telepati ya da altıncı his gibi fikirlere güçlü biçimde bağlanma, olayların kendisiyle ilgili özel anlamlar taşıdığını düşünme, kuşkuculuk ve sosyal ortamlarda yoğun rahatsızlık sık görülür. Kısa süreli ve geçici algı yanılmaları yaşanabilir.
Belirtiler çoğunlukla yıllar içinde dalgalı ama sürekli bir seyir gösterir. Kişi yakın ilişki kurmakta zorlanır ve yalnız kalmayı tercih edebilir; bu durum iş ve sosyal yaşamı sınırlar.
Tedavide amaç kişinin sosyal kaygısını azaltmak, günlük işlevselliğini artırmak ve eşlik eden depresyon ya da kaygı gibi sorunları ele almaktır. Destekleyici psikoterapi ve sosyal beceri çalışmaları yararlı olabilir; gerektiğinde belirtilere yönelik ilaç tedavisi de planlanır. Belirtilerin ağırlaşması durumunda izlem önemlidir.
Sık görülen belirtiler
- Çevresi tarafından tuhaf ya da sıra dışı bulunan davranış ve konuşma
- Yakın ilişki kurmakta güçlük, yalnız kalmayı tercih etme
- Batıl inançlara ya da olağan dışı fikirlere güçlü bağlılık
- Olayların kendisiyle özel bir ilgisi olduğunu düşünme
- Kuşkuculuk ve sosyal ortamlarda yoğun rahatsızlık
- Kısa süreli algı yanılmaları
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Şizotipal bozukluk şizofreni midir?
Hayır. Şizotipal bozuklukta şizofreniye benzeyen bazı özellikler bulunur ama belirgin ve kalıcı sanrı ya da halüsinasyonlar yoktur. ICD-10, iki tabloyu yakın ilişkili oldukları için aynı başlık altında sınıflar.
F21 tanısı bir kişilik bozukluğu mudur?
Amerikan sınıflandırması DSM-5'te şizotipal kişilik bozukluğu olarak kişilik bozuklukları arasında yer alır. ICD-10 ise bu tabloyu F21 koduyla şizofreni ve sanrılı bozukluklar başlığı altında kodlar.