F68 Tanı Kodu: Diğer erişkin kişilik ve davranış bozuklukları
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Other disorders of adult personality and behaviour
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F68, bedensel belirtilerin ruhsal nedenlerle abartılması ya da belirtilerin bilerek oluşturulması veya taklit edilmesi gibi, başka başlıklara girmeyen erişkin davranış sorunlarını kapsar. Munchausen sendromu olarak bilinen yapay bozukluk da bu gruptadır.
F68 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F68.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F68.0 | Psikolojik sebeplere bağlı olarak fiziksel semptomların ortaya çıkışıElaboration of physical symptoms for psychological reasonsBaşlangıçta bedensel bir nedene dayanan belirtilerin kişinin ruhsal durumu nedeniyle abartılması ya da uzamasıdır. Kişi çoğu zaman belirtilerinin yeterince ciddiye alınmadığını düşünür. |
| F68.1 | Semptomların veya yetersizliklerin, fiziksel ya da psikolojik, istemli olarak üretimi veya taklidi [sahte bozukluk]Intentional production or feigning of symptoms or disabilities, either physical or psychological [factitious disorder]Kişinin belirgin bir dış çıkarı olmadan kendinde bedensel ya da ruhsal belirtiler oluşturması veya taklit etmesidir. Munchausen sendromu bu kodun içindedir. |
| F68.8 | Diğer tanımlanmış erişkin kişilik ve davranış bozukluklarıOther specified disorders of adult personality and behaviourYukarıdakilere girmeyen, tanımlanmış diğer erişkin kişilik ve davranış sorunları için kullanılır; başka şekilde tanımlanmamış karakter ve ilişki bozuklukları bu kapsamdadır. |
F68 ne demek?
F68 başlığı altında, hasta rolüne girme ve bunu sürdürme ile ilgili iki önemli tablo yer alır. İlkinde kişinin gerçekten var olan bedensel bir sorunu vardır; ancak belirtiler kişinin ruhsal durumu nedeniyle abartılır ya da beklenenden uzun sürer. Bu tablo çoğu zaman bir kaza ya da hastalığın ardından; belirsizlik, kaygı ve ilgi ihtiyacıyla birlikte gelişir.
İkinci tablo olan yapay (sahte) bozuklukta kişi, belirgin bir dış çıkarı olmadan kendinde bedensel ya da ruhsal belirtiler oluşturur ya da taklit eder: ateşini yükseltmek, test sonuçlarını değiştirmek ya da kendine zarar vererek belirti yaratmak gibi. Burada amaç hasta rolünde olmak, bakım ve ilgi görmektir. Kişi çoğu zaman farklı hastanelere başvurur ve gereksiz tetkik ya da girişimlerle karşılaşabilir. Rapor almak ya da bir sorumluluktan kaçmak gibi dış bir çıkar için bilerek hastalık taklit etmek ise bu koda girmez; ICD-10'da Z76.5 ile ayrıca gösterilir.
Bu durumlar yargılayıcı bir yaklaşımla değil, altta yatan duygusal ihtiyaçları anlamaya çalışan sabırlı bir tutumla ele alınır. Psikoterapi, tek bir hekim tarafından düzenli ve güvene dayalı takip ile eşlik eden depresyon ya da kişilik sorunlarının tedavisi temel adımlardır.
Sık görülen belirtiler
- Var olan bedensel belirtilerin beklenenden fazla abartılması
- İyileşme beklenen sürede belirtilerin sürmesi
- Sık sık farklı hastanelere başvurma
- Tıbbi öykünün tutarsız ve karmaşık olması
- Belirtilerin kendiliğinden oluşturulduğuna dair işaretler
- Tetkik ve girişimlere aşırı istekli olma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Munchausen sendromu hangi kodla yazılır?
ICD-10'da Munchausen sendromu, F68.1 'sahte (yapay) bozukluk' başlığı altında yer alır. Bu durumda kişi dış bir çıkar gözetmeden belirti oluşturur ya da taklit eder.
Yapay bozukluk ile numara yapmak arasındaki fark nedir?
Yapay bozuklukta kişinin rapor, para ya da bir sorumluluktan kurtulma gibi dış bir çıkarı yoktur; hasta rolüne yönelik içsel bir ihtiyaç ön plandadır. Dış bir çıkar için bilerek hastalık taklit etmek ise ruhsal bozukluk sayılmaz ve farklı bir kodla (Z76.5) gösterilir.