Psikoloğum Beni Neden Psikiyatriste Yönlendirir?

Psikolog sizi psikiyatriste çoğu zaman ilaç tedavisinin gerekebileceği, bedensel bir nedenin araştırılması gereken ya da risk taşıyan bir tablo fark ettiğinde yönlendirir. Bu, terapinin bittiği ya da durumunuzun umutsuz olduğu anlamına gelmez. Çoğu durumda iki uzman birlikte çalışır ve terapiniz devam eder.

Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark nedir?

Temel fark eğitimden gelir. Psikiyatrist, tıp fakültesinin ardından ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir. Psikolog ise psikoloji eğitimi almıştır; klinik psikolog unvanı için lisansın üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı ya da doktorası gerekir.^[1] Bu fark, iki mesleğin yetkilerini de belirler.

Psikolog hangi durumlarda yönlendirme yapar?

Psikolog, belirtilerin yalnızca terapiyle yönetilemeyecek kadar ağır olduğunu, ilaç değerlendirmesi gerektirdiğini ya da altında bedensel bir neden olabileceğini düşündüğünde yönlendirir. Kılavuzlar da belirtilerin şiddetine ve riske göre basamaklı bir bakım önerir; ağır tablolar ve risk taşıyan durumlar ise vakit kaybetmeden bir hekim değerlendirmesine yönlendirilir.^[3]

• Uykuyu, iştahı ve günlük işlevi belirgin bozan ağır depresyon^[4]
• Kendine zarar verme ya da intihar düşünceleri
• Uykusuz ama aşırı enerjik dönemler gibi bipolar bozukluğu düşündüren belirtiler
• Ses duyma, yoğun şüphecilik gibi gerçeklikle bağın zayıfladığını gösteren belirtiler
• Terapiye rağmen gerilemeyen şiddetli panik atak ya da takıntılar
• Hızlı kilo kaybıyla giden yeme sorunları, alkol ya da madde kullanımı
• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi tıbbi tanı gerektiren değerlendirmeler
• Tiroit, vitamin eksikliği ya da ilaç yan etkisi gibi bedensel bir nedenin düşünülmesi
• İş, okul ya da resmî işlemler için sağlık raporu gereksinimi

Yönlendirme ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

Yönlendirme, psikoloğunuzun sizi bırakması ya da “vakanız ağır” demesi değildir. Ruh sağlığı meslek etiği, uzmanın yetkinlik sınırlarını bilmesini ve danışanın yararına olduğunda başka bir meslek üyesine yönlendirmesini gerektirir.^[2] Yani yönlendirme, psikoloğunuzun sizi önemsediğini ve iyi, sorumlu bir uygulama yaptığını gösteren bir adımdır.

• Terapiniz bitmez: Çoğu zaman psikolojik çalışma aynı uzmanla sürer.
• İlaç zorunlu değildir: Psikiyatrist değerlendirme yapar; ilaç gerekip gerekmediğine sizinle birlikte karar verilir.
• Bir etiket değildir: Psikiyatriste gitmek, ağır bir hastalığınız olduğu anlamına gelmez; birçok kişi yalnızca değerlendirme için bir kez görüşür.

Psikiyatri görüşmesinde neler olur?

İlk görüşmede psikiyatrist şikâyetlerinizi, ne zaman başladığını, nasıl seyrettiğini, geçmişteki ruhsal ve bedensel hastalıklarınızı, kullandığınız ilaçları ve aile öykünüzü sorar. Gerekirse kan tahlili ister. Görüşmenin sonunda olası tanı ve tedavi seçenekleri anlatılır; ilaç önerilirse beklenen yararları, olası yan etkileri ve kontrol aralığı birlikte konuşulur.^[6]

Görüşmeden önce şunları hazırlamak işinizi kolaylaştırır:

• Belirtilerinizin kısa bir listesi ve ne zamandan beri sürdüğü
• Kullandığınız bütün ilaçlar ve bitkisel takviyeler
• Ailede ruhsal hastalık öyküsü
• Alkol, sigara ve madde kullanımınız
• Psikoloğunuzun gözlemleri; isterseniz onun hazırladığı kısa bir not
• Sormak istediğiniz sorular, ilaçla ilgili çekinceleriniz

İlk görüşme hakkında daha fazla bilgi için tanı sonrası süreç yazımıza bakabilirsiniz.

Psikolog ve psikiyatrist birlikte nasıl çalışır?

En iyi sonuç çoğu zaman iki uzmanın uyum içinde çalışmasıyla alınır. Antidepresan tedavisine psikoterapi eklendiğinde depresyon ve kaygı bozukluklarında belirgin ek yarar sağlandığı gösterilmiştir.^[5] Bu iş birliğinde psikiyatrist tanı ve ilaç tedavisini, psikolog ise düzenli terapi seanslarını yürütür ve gözlemlerini gerektiğinde hekimle paylaşır.

Uzmanların sizin hakkınızda bilgi paylaşması ancak sizin onayınızla olur; sağlık verileriniz yasa gereği özel olarak korunur.^[7] Paylaşıma izin vermeniz, iki uzmanın aynı hedefe yönelmesini kolaylaştırır. Hangi durumda ilaç gerektiğini merak ediyorsanız ilaçsız tedavi yazımıza göz atabilirsiniz.

Yönlendirmeye çekinceniz varsa ne yapmalısınız?

Çekincenizi önce psikoloğunuzla konuşun: neden yönlendirme yaptığını, neyi değerlendirmek istediğini ve sizden ne beklendiğini sorun. Çekince çoğu zaman ilaç korkusundan ya da “deli damgası” endişesinden kaynaklanır. Bunları açıkça söylemek, doğru bilgiyle karşılık almanızı ve kararı kendi isteğinizle, daha rahat vermenizi sağlar.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da belirtiler hızla ağırlaşıyorsa yönlendirmeyi ertelemeyin; aynı gün bir hekime ulaşın, acil durumda 112’yi arayın. Uygun uzmanı nasıl seçeceğiniz için psikiyatrist seçme rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Psikiyatriste gitmek iş hayatımı etkiler mi?

Muayene bilgileriniz hasta mahremiyeti kapsamındadır ve işvereninize sizin izniniz olmadan bildirilmez. Silah ruhsatı ya da bazı sürücü belgesi sınıfları gibi özel sağlık raporu isteyen durumların kendi kuralları vardır. Bu konudaki sorularınızı görüşmede hekiminize doğrudan sorabilirsiniz.

Psikiyatrist de terapi yapar mı?

Evet. Psikiyatristler uzmanlık eğitiminde psikoterapi de öğrenir ve bazıları belirli bir terapi yönteminde ek eğitim alarak düzenli terapi yapar. Ancak birçok psikiyatrist zamanının çoğunu değerlendirme ve ilaç tedavisine ayırır; terapi için sizi bir psikoloğa yönlendirebilir.

Doğrudan psikiyatriste gidebilir miyim?

Evet, psikiyatriste gitmek için önce psikoloğa ya da aile hekimine başvurmanız gerekmez. Devlet hastanelerinde MHRS üzerinden, özel muayenehane ve kliniklerde doğrudan randevu alabilirsiniz. Belirtileriniz ağırsa ya da ilaç gerekebileceğini düşünüyorsanız ilk adres psikiyatrist olabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Yönlendirme ile ilgili sorularınızı psikoloğunuzla ve görüşeceğiniz psikiyatristle konuşabilirsiniz.