Erkekler Neden Yardım İstemekten Çekinir?

Erkekler ruhsal sorunlar için kadınlara göre daha geç ve daha az yardım ister. Bunun başlıca nedeni “güçlü ol, ağlama, kendi sorununu kendin çöz” gibi küçük yaşta öğrenilen beklentilerdir. Bu yüzden erkeklerde depresyon çoğu zaman üzüntüden çok öfke, alkol, işe gömülme ve bedensel yakınmalarla görünür. Erken yardım almak, en etkili korumadır.

Erkekler neden yardım istemekten çekinir?

Araştırmalar, geleneksel erkeklik beklentilerine güçlü biçimde bağlı olan erkeklerin depresyon için yardım istemeye daha az eğilimli olduğunu göstermektedir.^[1] Duyguları göstermek zayıflık, yardım istemek kontrolü kaybetmek gibi algılanır. Erkekler çoğu zaman sorunu kendi başlarına “çözmeye” çalışır ve ancak sorun büyüdüğünde başvurur.^[5]

• “Psikiyatriste giden zayıftır” ya da “deli” damgası korkusu
• Duyguları adlandırmakta zorlanmak, sıkıntıyı yorgunluk ya da stres diye geçiştirmek
• Ailenin geçimini sağlama sorumluluğu nedeniyle işten izin alamama kaygısı
• Rapor ya da kayıt nedeniyle iş yaşamının etkileneceği endişesi
• Önceki kötü bir sağlık deneyimi ya da hekime güvensizlik

Erkeklerde depresyon nasıl görünür?

Depresyon erkeklerde her zaman ağlama ve üzüntüyle kendini göstermez. Bir araştırmada öfke, saldırganlık, madde kullanımı ve riskli davranışlar gibi belirtiler de hesaba katıldığında, erkeklerde ve kadınlarda depresyon sıklığının birbirine çok yaklaştığı gösterilmiştir.^[4] Aşağıdaki tablo, bilinen belirtilerin erkeklerde sık görülen karşılıklarını özetler.

Uykusuzluk, cinsel isteksizlik ve sürekli yorgunluk da sık eşlik eder. Bu görünüm nedeniyle erkek depresyonu, hem kişinin kendisi hem de çevresi tarafından “huysuzluk” ya da “iş stresi” sanılarak gözden kaçabilir.

Bu sessizliğin bedeli nedir?

Dünya genelinde erkeklerde intihar nedeniyle ölüm oranı kadınlara göre iki kattan fazladır.^[2] Kadınlar daha sık intihar girişiminde bulunsa da, erkeklerdeki girişimler daha sık ölümle sonuçlanır. Tedavi edilmemiş depresyon, alkol kullanımı ve yalnızlık bu riskin en önemli parçalarıdır; yardım istememek bu riski büyütür.

Bir erkek yakınınız ölümden söz ediyor, vedalaşır gibi davranıyor ya da “herkes bensiz daha iyi olur” diyorsa bunu ciddiye alın, onu yalnız bırakmayın ve 112’yi arayın. Evdeki ilaçları ve zarar verebilecek araçları güvenli bir yere kaldırmak hayat kurtarır. Uyarı işaretleri için intihar ve depresyon yazımıza bakabilirsiniz.

Erkekler yardım istemeye nereden başlayabilir?

Yardım istemek için duygularla ilgili uzun bir konuşmaya hazır olmak gerekmez. Birçok erkek için başlangıç, uykusuzluk, yorgunluk ya da odaklanma güçlüğü gibi somut bir sorundur. Sorunu çözülmesi gereken bir iş gibi görmek ve bir uzmandan bu konuda yardım almak, yardım istemeyi daha kolay hâle getirebilir.

1. Somut bir yakınmayla başlayın: “Haftalardır uyuyamıyorum, işte odaklanamıyorum” demek yeterlidir.
2. Aile hekiminden başlayabilirsiniz: Hem bedensel nedenlere bakar hem de gerekirse yönlendirir.
3. Online görüşmeyi deneyin: Bekleme salonunda görülme kaygısı olanlar için ilk adımı kolaylaştırır.
4. Güvendiğiniz bir kişiye anlatın: Bir arkadaşla yan yana yürürken konuşmak, karşılıklı oturup konuşmaktan daha kolay olabilir.
5. Alkolle rahatlamayı fark edin: Düzenli içki ihtiyacı çoğu zaman altta yatan bir sıkıntının işaretidir.

Belirtilerinizi gözden geçirmek için Gülümseyen Depresyon Testi fikir verebilir; test tanı koymaz.

Aile ve yakınlar nasıl destek olabilir?

Erkek bir yakınınızda değişiklik fark ettiğinizde onu suçlamadan ve küçümsemeden yaklaşmak önemlidir. “Neyin var, söylesene” diye üstüne gitmek savunmaya iter; somut gözlemlerinizi anlatmak ve birlikte bir şey yapmayı teklif etmek daha etkilidir. Konuşmaya hazır olmasa da yanında olduğunuzu bilmesi değerlidir.

• “Son zamanlarda çok yorgun ve gergin görünüyorsun, seni merak ediyorum” gibi gözleme dayalı cümleler kurun.
• Yürüyüş, araba yolculuğu ya da ortak bir iş sırasında konuşmayı deneyin.
• Randevuyu birlikte almayı ve ilk görüşmeye eşlik etmeyi teklif edin.
• “Erkek adam ağlamaz” gibi cümleleri evde, özellikle erkek çocukların yanında kullanmayın.

Partnerinizde depresyon belirtileri görüyorsanız partnerde depresyon yazımızda ayrıntılı öneriler bulabilirsiniz.

Erkeklere yönelik tedavi farklı mı?

Depresyon ve kaygının tedavisi erkeklerde de aynı ilkelere dayanır: psikoterapi, gerektiğinde ilaç ve yaşam düzenlemesi.^[6] Ancak terapistin erkeklerin yardım istemedeki zorluklarını bilmesi ve süreci daha somut, hedef odaklı biçimde planlaması tedaviye bağlılığı artırır. Erkeklerle çalışırken bu özellikleri gözetmek uluslararası meslek kılavuzlarında da önerilmektedir.^[3]

Sık Sorulan Sorular

Erkeklerde depresyon daha mı az görülür?

Kayıtlarda erkeklerde daha az görülüyor gibi görünse de bunun önemli bir nedeni, erkeklerin daha az başvurması ve depresyonun erkeklerde farklı belirtilerle ortaya çıkmasıdır. Öfke, alkol ve riskli davranışlar da hesaba katıldığında fark belirgin biçimde azalır.

Psikiyatriste gitmek iş yaşamımı etkiler mi?

Muayene bilgileriniz gizlidir ve izniniz olmadan işvereninizle paylaşılmaz. Silah ruhsatı ya da bazı meslekler gibi özel sağlık raporu gerektiren durumların kendi kuralları vardır; bu konudaki sorularınızı hekiminize doğrudan sorabilirsiniz.

Antidepresanlar erkeklerde cinsel işlevi bozar mı?

Bazı antidepresanlar cinsel istek ve işlevi etkileyebilir; ancak depresyonun kendisi de cinsel isteksizliğe yol açar. Bu yan etki, doz ya da ilaç değişikliğiyle çoğu zaman düzeltilebilir; utanmadan hekiminize söylemeniz önemlidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Haftalardır süren isteksizlik, öfke ya da uykusuzluk yaşıyorsanız bir psikiyatriste başvurun. Depresyonun belirtileri için depresyon rehberimize bakabilirsiniz.