Mastürbasyon, insan cinselliğinin olağan ve yaygın bir parçasıdır; tek başına bedensel ya da ruhsal bir zarar vermez. Halk arasında "mastürbasyon bağımlılığı" denilen durum ise davranışın kontrol edilemez hale gelmesi, kişinin işini, ilişkilerini ve sorumluluklarını aksatması ve yarattığı sıkıntıya rağmen sürmesidir. Tıpta bu tablo, kompulsif cinsel davranış bozukluğu başlığı altında değerlendirilir.
İçindekiler · 10 başlık
Bu yazıda mastürbasyonun ne zaman sorun haline geldiğini, belirtilerini, nedenlerini, yaygın yanlış inanışları ve kontrolü yeniden kazanmak için atılabilecek adımları anlattık.
Mastürbasyon Bağımlılığı Diye Bir Hastalık Var mı?
Tanı sistemlerinde "mastürbasyon bağımlılığı" adıyla ayrı bir hastalık yer almaz. Dünya Sağlık Örgütü'nün hastalık sınıflamasında ise yoğun ve tekrarlayan cinsel dürtüleri kontrol edememe ile seyreden kompulsif cinsel davranış bozukluğu tanımlanmıştır. Bu bozukluk bir bağımlılık değil, dürtü kontrol bozuklukları arasında sınıflandırılmıştır.[1][2]
Bu tanının konabilmesi için davranışın uzun bir süre boyunca devam etmesi, kişinin kontrol çabalarına rağmen azaltamaması ve önemli bir sıkıntıya ya da günlük işlevlerde bozulmaya yol açması gerekir. Mastürbasyonun sıklığı tek başına bir ölçüt değildir.
Mastürbasyon Ne Zaman Sorun Olur?
Mastürbasyon, kişinin hayatını yönetmeye başladığında sorun haline gelir. Davranışı azaltmak için tekrar tekrar karar verip uygulayamamak, bu yüzden işe ya da okula geç kalmak, sosyal ilişkilerden uzaklaşmak ve davranıştan sonra yoğun suçluluk ya da boşluk hissetmek dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Belirleyici olan sıklık değil, kontrol kaybı ve zarardır.
- Davranışı azaltma ya da bırakma girişimlerinin sürekli başarısız olması
- Uyku, iş, okul ya da aile sorumluluklarının aksaması
- Stres, can sıkıntısı ya da üzüntüyle baş etmenin tek yolu haline gelmesi
- Gittikçe daha uzun süre ekran başında kalma ihtiyacı
- Partnerle yakınlıktan kaçınma ya da ilişkide sorun yaşama
- Davranıştan sonra yoğun pişmanlık ve değersizlik hissi
Mastürbasyonla İlgili Yanlış İnanışlar Nelerdir?
Mastürbasyon hakkında kuşaktan kuşağa aktarılan pek çok yanlış inanış vardır ve bunlar gereksiz kaygı ile suçluluğa yol açar. Mastürbasyonun körlüğe, kısırlığa, sivilceye, saç dökülmesine, boy kısalığına ya da kalıcı güç kaybına neden olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Bu inanışlar çoğu zaman kişinin yaşadığı sıkıntıyı artırır.
| Yanlış inanış | Gerçek |
|---|---|
| Kısırlık yapar | Doğurganlığa zarar vermez |
| Görme kaybı yapar | Bilimsel dayanağı yoktur |
| Her mastürbasyon bağımlılıktır | Sorun, kontrol kaybı ve zarardır |
| Kesin sertleşme sorunu yapar | Doğrudan yol açtığı gösterilmemiştir |
Sertleşme ya da boşalma sorunları yaşıyorsanız bunun nedenleri genellikle başka yerlerde yatar; bu konuyu cinsel işlev bozuklukları yazımızda anlattık.
Kompulsif Cinsel Davranış Ne Kadar Yaygındır?
Cinsel dürtülerini ve davranışlarını kontrol etmekte zorlanmanın yarattığı sıkıntı sanıldığından yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan geniş bir araştırmada, bu konuda belirgin sıkıntı yaşadığını bildirenlerin oranı erkeklerde yaklaşık yüzde 10, kadınlarda yaklaşık yüzde 7 olarak bulunmuştur. Sorunun yalnızca erkeklerde görülmediği bu bulguyla açıkça ortaya konmuştur.[3]
Ancak kendini "bağımlı" olarak gören herkes gerçek bir bozukluk yaşamaz. Araştırmalar, kişinin davranışı kendi değerleriyle çatıştığında, davranış sıklığı yüksek olmasa bile kendini sorunlu görme eğiliminin arttığını göstermektedir.[4] Bu ayrımı bir uzmanla yapmak, gereksiz suçluluk duygusunu azaltır.
Kontrol Kaybının Nedenleri Nelerdir?
Kompulsif cinsel davranışın tek bir nedeni yoktur. Pek çok kişi bu davranışı stres, kaygı, yalnızlık, can sıkıntısı ya da üzüntüyle baş etmek için bir kaçış yolu olarak kullanır. Kısa süreli rahatlama davranışı pekiştirir; ardından gelen suçluluk ve kaygı ise yeniden aynı davranışa yönelmeye yol açarak bir kısır döngü oluşturur.
Depresyon, kaygı bozuklukları, dikkat eksikliği ve diğer dürtü kontrol sorunları bu duruma sıkça eşlik eder. Davranışsal bağımlılıkların ortak özelliklerini bağımlılık psikolojisi yazımızda, dürtü kontrol sorunlarını ise dürtü kontrol bozukluğu yazımızda anlattık.
Kontrol Nasıl Yeniden Kazanılır?
Kontrolü yeniden kazanmanın ilk adımı, davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığını fark etmektir. Çoğu kişi yalnız kaldığında, gece geç saatlerde, stresli bir günün ardından ya da telefonla yatağa girdiğinde zorlandığını fark eder. Bu tetikleyicileri bilmek, önceden önlem almayı ve davranışın yerine başka bir şey koymayı kolaylaştırır.
- Tetikleyici durumları ve duyguları bir hafta boyunca not edin.
- Telefonu ve bilgisayarı yatak odasının dışında şarj edin.
- Yalnız kaldığınız boş saatlere spor, yürüyüş ya da hobi ekleyin.
- Dürtü geldiğinde birkaç dakika bekleyip dürtünün azaldığını gözlemleyin.
- Kendinizi suçlamak yerine ilerlemenizi takip edin.
Tedavide Hangi Yöntemler Kullanılır?
Kompulsif cinsel davranışın tedavisinde bilişsel davranışçı terapi sık kullanılır; kişi tetikleyicileri, düşünce kalıplarını ve dürtüyle baş etme becerilerini uzmanla birlikte çalışır. Kabul ve kararlılık terapisinin de sorunlu çevrim içi içerik izleme davranışını azaltmada etkili olabildiği bir çalışmada gösterilmiştir. Eşlik eden depresyon ya da kaygı da tedavi edilir.[5]
Bazı durumlarda hekim, eşlik eden ruhsal sorunlar ve dürtü kontrolü için ilaç tedavisini değerlendirebilir. İlişkiyi etkileyen durumlarda çift terapisi de sürece eklenebilir. Yöntemin genel ilkeleri için bilişsel davranışçı terapi yazımıza bakabilirsiniz.
Ekran Kullanımı ve Kompulsif Cinsel Davranış Arasında Bir İlişki Var mı?
Akıllı telefonların ve internetin sürekli erişilebilir olması, cinsel içeriğe ulaşmayı her zamankinden kolay hale getirmiştir. Bu kolay erişim, özellikle stresli ya da yalnız anlarda davranışın alışkanlığa dönüşmesini hızlandırabilir. Gece geç saatlerde uzun süre ekran başında kalmak uyku düzenini de bozar ve ertesi gün yorgunluk ile isteksizliğe yol açar.
Ekran süresini sınırlamak, yatak odasını ekransız bir alan haline getirmek ve gerekirse içerik filtreleme araçlarından yararlanmak, kontrolü yeniden kazanmada destekleyici adımlardır. Ekran kullanımının genel etkilerini telefon bağımlılığı yazımızda ele aldık.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Davranışı azaltma çabalarınız tekrar tekrar başarısız oluyorsa, işiniz, okulunuz ya da ilişkileriniz bu yüzden zarar görüyorsa, yoğun suçluluk, çökkünlük ya da kaygı yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almak yararlı olur. Dürtü kontrol testi, internet bağımlılığı testi ve depresyon testi fikir verebilir; testler tanı koymaz.
Cinsel sağlık ve dürtü kontrolü alanında çalışan uzmanları yetişkin psikiyatrisi sayfamızda inceleyip randevu talebi gönderebilirsiniz. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın.
Sık Sorulan Sorular
Mastürbasyon zararlı mıdır?
Hayır, kontrol altında olduğu ve kişinin hayatını olumsuz etkilemediği sürece bedensel ya da ruhsal bir zararı yoktur.
Mastürbasyonu tamamen bırakmak gerekir mi?
Amaç her zaman tamamen bırakmak değildir. Çoğu kişi için hedef, davranış üzerindeki kontrolü yeniden kazanmak ve hayatın diğer alanlarını korumaktır.
Mastürbasyon bağımlılığı geçer mi?
Evet. Tetikleyicilerin fark edilmesi, yeni baş etme yollarının öğrenilmesi ve gerektiğinde terapiyle pek çok kişi kontrolü yeniden kazanır.
Evlenince geçer mi?
Davranış stres ya da duygularla baş etme yolu haline gelmişse evlilik tek başına çözüm olmayabilir. Altta yatan nedenler üzerinde çalışmak gerekir.
Ergenlikte sık mastürbasyon normal mi?
Ergenlikte cinsel merakın ve dürtülerin artması doğaldır. Davranış okulu, uykuyu ya da sosyal hayatı belirgin şekilde etkiliyorsa bir uzmana danışılabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; cinsel davranışlarınızla ilgili endişeleriniz için gizlilik içinde bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşerek size özel değerlendirme alabilirsiniz.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.