Cipram (Sitalopram) Nedir? Cipralex'ten Farkı, Yan Etkileri

Cipram, depresyon, panik bozukluk ve obsesif kompulsif bozuklukta reçete edilen, etken maddesi sitalopram olan bir antidepresandır. Adı benzediği ve aynı firmanın ürünü olduğu için sık sık Cipralex ile karıştırılır. Bu yazıda Cipram'ın ne işe yaradığını, nasıl kullanıldığını, yan etkilerini ve Cipralex'ten farkını Türkiye'deki kullanma talimatına dayanarak anlatıyoruz.

Cipram Nedir?

Cipram, etken maddesi sitalopram olan ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) grubuna giren, reçeteyle satılan bir antidepresandır. Kullanma talimatına göre her film kaplı tablette 20 mg sitalopram bulunur. Beyaz, oval ve çentikli tablet eşit iki parçaya bölünebilir; 28 ve 56 tabletlik kutuları ruhsatlıdır.

Kullanma talimatı, ilacın beyindeki serotonin düzeyini yükselterek depresyonla ilişkili kimyasal dengesizlikleri düzeltmeye yardım ettiğini anlatır. Kısa ürün bilgisine göre sitalopram noradrenalin, dopamin ve GABA geri alımını neredeyse hiç etkilemeyen, oldukça seçici bir SSRI'dır. Trisiklik denen eski antidepresanların aksine pek çok reseptöre bağlanmaz ya da çok az bağlanır; bu, o ilaçlarda sık görülen bulanık görme, idrar ve bağırsak sorunları ile ayağa kalkınca tansiyon düşmesinin daha az görülmesini açıklayabilir.

Cipram'ın eşdeğer ilaçları hangileri?

TİTCK'nin ruhsatlı ürünler listesinde sitalopram içeren ve ruhsatı askıda olmayan başka ilaçlar da vardır: Citol, Cyteras, Vodelax, Laira, Atopran, Citara, Citexam, Citolixin ve AS-Cilog bunlardan bazılarıdır.^[4] Aynı listede Pasilopram'ın ruhsatı askıda görünür. Listede yer almak, ilacın her eczanede bulunacağı anlamına gelmez. Marka değişikliğini hekiminize ya da eczacınıza danışmadan yapmayın.

Cipram ile Cipralex Arasındaki Fark Nedir?

İki ilaç da aynı firmanın ürünüdür ve ikisi de SSRI grubundandır, ancak etken maddeleri farklıdır. Cipram'daki sitalopram, birbirinin ayna görüntüsü olan iki molekülün karışımıdır; Cipralex'teki essitalopram ise bu karışımın etkin olan yarısıdır.^[2] Bu nedenle Cipralex yaklaşık yarı dozda kullanılır ve iki ilaç aynı miligramla birbirinin yerine alınmaz.

Tablet dozları TİTCK ruhsat listesinden, doz ve kullanım alanı bilgileri ise iki ilacın Türkiye'deki kullanma talimatlarından alınmıştır.^[1][3] Essitalopram içeren ilaçların ayrıntıları için Cipralex, Citoles ve Secita yazılarımıza bakabilirsiniz.

Cipram mı daha iyi, Cipralex mi?

Birini herkes için daha iyi saymak doğru olmaz; seçim kişinin hastalığına, yaşına, kullandığı diğer ilaçlara ve önceki tedavilere verdiği yanıta göre yapılır. 2018'de yayımlanan ve 522 çalışmayı birleştiren geniş bir analizde, yetişkinlerde depresyonun kısa dönem tedavisinde bütün antidepresanlar plasebodan daha etkili bulunmuştur. Doğrudan karşılaştırmalarda essitalopram daha etkili çıkan ilaçlar arasında yer almış; hem sitalopram hem essitalopram daha iyi tolere edilen grupta çıkmıştır.^[6] Kanıtın kesinliği orta ile çok düşük arasında değerlendirildiği için bu farklar tek başına ilaç seçimini belirlemez.

Cipram'dan Cipralex'e kendi başıma geçebilir miyim?

Hayır. Etken maddeler ve dozlar farklı olduğu için geçiş, hekimin belirleyeceği bir planla yapılır. İngiltere'nin ilaç düzenleme kurumu MHRA'nın doz tablosunda erişkinde üst sınır sitalopram için 40 mg, essitalopram için 20 mg olarak gösterilir. İki ilacın yaklaşık doz karşılıklarını antidepresan doz eşdeğerlik hesaplayıcımızda görebilirsiniz; bu araç bilgi içindir, reçetenin yerini tutmaz.

Cipram Ne İşe Yarar?

Kullanma talimatına göre Cipram, 18 yaş ve üzerindeki kişilerde depresyonun tedavisinde, iyileşme sonrası belirtilerin geri gelmesini önlemede ve tekrarlayan depresyonda yeni dönemlerin önlenmesinde kullanılır.^[1] Panik bozuklukta (kısa ürün bilgisine göre agorafobili ya da agorafobisiz) ve obsesif kompulsif bozuklukta (OKB) belirtileri hafifletmek için reçete edilir.

Etkinin başlama süreleri kullanma talimatı ve kısa ürün bilgisinden alınmıştır.^[2] Hastalıkların belirtilerini ve tedavi seçeneklerini depresyon rehberimizde, panik bozukluk ve agorafobi ile OKB yazılarımızda anlattık. Kendinizi değerlendirmek isterseniz sürekli mutsuzluk ve çöküş testini ya da takıntı ve vesvese testini yapabilirsiniz; bu testler tanı koymaz.

Cipram kaygı ve anksiyete için kullanılır mı?

Türkiye'deki kullanma talimatında Cipram'ın kullanım alanları arasında panik bozukluk ve OKB vardır; yaygın anksiyete bozukluğu ve sosyal anksiyete ise yer almaz. Bu iki durum Cipralex'in kullanma talimatında sayılır. Talimat, hekimin ilacı başka bir amaçla da reçete edebileceğini belirtir; neden reçete edildiğini bilmiyorsanız hekiminize sorun.

Cipram kaç günde etki eder?

Kullanma talimatına göre antidepresanların etkisini göstermeye başlaması genellikle yaklaşık 2 hafta, bazen daha uzun sürer; panik bozuklukta iyileşme çoğunlukla 2–4 haftada görülür. İngiltere'nin NICE kılavuzu, ilaç işe yarayacaksa etkinin genellikle 4 hafta içinde fark edileceğini, ilk kontrolün 2 hafta içinde, 18–25 yaş arasında ise 1 hafta sonra yapılmasını önerir.^[9] İlk günlerde düzelme hissetmemek ilacın işe yaramadığı anlamına gelmez. Başlangıç dönemini antidepresanların ilk haftası yazımızda anlattık.

Cipram Nasıl Kullanılır?

Kullanma talimatına göre Cipram günde tek doz olarak, günün herhangi bir saatinde, aç ya da tok karnına alınır. Tablet suyla yutulur; tadı acı olduğu için çiğnenmez. Depresyonda olağan doz günde 20 mg'dır ve hekim gerekirse günde en fazla 40 mg'a çıkabilir.^[1] Dozu kendi başınıza değiştirmeyin.

Karaciğer yetmezliği ve CYP2C19 satırları kısa ürün bilgisinden, diğerleri kullanma talimatından alınmıştır.^[2] CYP2C19, sitalopramın parçalanmasında görev alan karaciğer enzimlerinden biridir ve bazı kişilerde doğuştan yavaş çalışır.

Cipram sabah mı akşam mı alınır?

Kullanma talimatı belirli bir saat şart koşmaz; ilaç günün herhangi bir zamanında alınabilir. İngiltere'nin kamu sağlık hizmeti NHS de tabletin günde bir kez, sabah ya da akşam alınabileceğini belirtir. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi ise ilacın her gün yaklaşık aynı saatte alınmasını önerir. Uykunuzu bozuyor ya da gündüz uyku hâli yapıyorsa alma saatini hekiminizle konuşabilirsiniz.

Cipram ne kadar süre kullanılır?

Kullanma talimatına göre tedavi süresi kişiden kişiye değişir ve genellikle en az 6 aydır; tekrarlayan depresyonu olanlar bazen birkaç yıl süren tedaviden yarar görür.^[1] NICE de ilacın belirtiler geçtikten sonra en az 6 ay sürdürülmesinin gerekebileceğini, tedavinin ise düzenli aralıklarla gözden geçirilmesini önerir. Kendinizi iyi hissetseniz bile erken bırakmak belirtilerin kısa sürede geri gelmesine yol açabilir.

Cipram dozunu unutursam ne yapmalıyım?

Kullanma talimatına göre unutulan dozu yatmadan önce hatırlarsanız hemen alın. Gece ya da ertesi gün hatırlarsanız o dozu atlayın ve her zamanki saatte devam edin; unutulan dozu kapatmak için çift doz almayın. NICE, doz atlamanın ya da eksik doz almanın da kesilme belirtilerine yol açabileceğini hatırlatır. Genel ilkeler için unutulan ilaç dozu rehberimize bakabilirsiniz.

Cipram'ın Yan Etkileri Nelerdir?

Kullanma talimatına göre Cipram'ın çok yaygın yan etkileri uyku hâli, uykusuzluk, baş ağrısı, terleme artışı, ağız kuruluğu, bulantı ve güçsüzlüktür.^[1] Kısa ürün bilgisi bu etkilerin çoğunun hafif ve geçici olduğunu, en çok ilk bir iki haftada görüldüğünü belirtir. Terleme, ağız kuruluğu ve bulantı gibi bazı etkiler dozla birlikte artar.

Aşağıdakilerden biri olursa kullanma talimatı ilacı bırakıp hemen doktora ya da en yakın acile başvurmayı söyler: yüksek ateş, titreme, ani kas kasılmaları ve zihin bulanıklığı; yüzde, dilde ya da dudakta şişme, nefes almada ya da yutkunmada güçlük; mide-bağırsak kanaması dahil olağandışı kanamalar.^[1] Hızlı ve düzensiz kalp atımı ya da bayılma da acil tıbbi yardım gerektirebilir. Böyle bir durumda 112'yi arayın. İlk belirti grubunun işaret edebileceği tabloyu serotonin sendromu yazımızda anlattık.

Cipram kilo aldırır mı?

Kullanma talimatında iştah azalması ve kilo kaybı yaygın, iştah artışı ve kilo artışı ise yaygın olmayan yan etkiler arasında yer alır. Yani talimata göre Cipram ile kilo kaybı, kilo artışından daha sık bildirilmiştir. Yine de etki kişiden kişiye değişir; belirgin kilo değişikliğini hekiminize söyleyin.

Cipram cinsel isteği etkiler mi?

Evet, etkileyebilir. Kullanma talimatına göre cinsel istekte azalma, erkeklerde boşalma ve sertleşme sorunları, kadınlarda orgazm olamama yaygın yan etkilerdir. Talimat, SSRI grubu ilaçlarda bu belirtilerin bazı kişilerde ilaç bırakıldıktan sonra da sürebildiğini belirtir. Utanıp ilacı kendiniz kesmek yerine bu yakınmayı hekiminizle konuşun; hekim dozu ya da tedaviyi yeniden değerlendirebilir.

Cipram kalp ritmini etkiler mi?

Evet, dozla artan bir etkisi vardır. Kısa ürün bilgisine göre sitalopram EKG'de QT aralığını uzatabilir; sağlıklı gönüllülerde bu uzama günde 20 mg'da ortalama 7,5 milisaniye, günde 60 mg'da 16,7 milisaniye bulunmuştur.^[2] Avrupa çapındaki değerlendirmeden sonra sitalopramın erişkinde en yüksek dozu 40 mg'a, 65 yaş üstünde ve karaciğer yetmezliğinde 20 mg'a indirilmiş, kalp hastalığı olanlarda tedaviden önce EKG ile değerlendirme yapılması önerilmiştir.^[5] Hekim, ilaca başlamadan önce ve tedavi sırasında da EKG isteyebilir.^[7]

Cipram Nasıl Bırakılır?

Cipram birden kesilmez. Kullanma talimatına göre tedavi bittiğinde doz birkaç hafta içinde yavaş yavaş azaltılır; ani kesilme baş dönmesi, karıncalanma, uyku bozukluğu, kaygı, bulantı, terleme, titreme ve çarpıntı gibi belirtilere yol açabilir.^[1] Azaltma planını ilacı yazan hekimle birlikte yapın; belirtiler şiddetlenirse hekiminize haber verin.

Kısa ürün bilgisi, sitalopramla yapılan bir tekrar önleme çalışmasında tedavisi kesilenlerin %40'ında, devam edenlerin ise %20'sinde yan etki görüldüğünü bildirir. Kesilme belirtileri çoğunlukla bırakmayı izleyen ilk günlerde ortaya çıkar ve genellikle hafif ya da orta düzeydedir. Çoğu kişide iki haftada kaybolurken bazılarında 2–3 aya, hatta daha uzun bir süreye yayılabilir.^[2] Bu yüzden azaltma, kişinin ihtiyacına göre haftalar ya da gerektiğinde aylar sürebilir.

Cipram hangi hızla azaltılır?

Hızı hekim belirler. NICE, dozun basamak basamak, her adımda bir önceki dozun belli bir oranına (örneğin yarısına) düşürülerek azaltılmasını, doz küçüldükçe daha küçük adımlar atılmasını ve kesilme belirtileri geçmeden ya da katlanılabilir hâle gelmeden bir sonraki adıma geçilmemesini önerir.^[9] Kısa ürün bilgisi de en az 1–2 haftaya yayılan kademeli azaltma ister; dayanılamayan belirtiler olursa önceki doza dönülüp daha yavaş azaltılabilir. Olası bir takvimi antidepresan bırakma takvimi aracımızda görebilir, hazır olup olmadığınızı antidepresan bırakmaya hazır mıyım testiyle değerlendirebilirsiniz.

Kesilme belirtileri hastalığın geri döndüğü anlamına mı gelir?

Genellikle hayır. NICE, kesilme belirtilerinin sık görüldüğünü, çoğunlukla bir iki hafta içinde geçtiğini ve depresyonun geri dönüşü olarak yorumlanmaması gerektiğini vurgular; depresyonun tekrarı genellikle ilaç bırakılır bırakılmaz ortaya çıkmaz. Kılavuza göre çoğu kişi antidepresanı basamaklı azaltmayla başarıyla bırakır. Ayrıntılar için antidepresan bırakma süreci ve antidepresanlar bağımlılık yapar mı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Cipram'ı Kimler Kullanmamalı?

Kullanma talimatına göre sitaloprama ya da ilacın içindeki maddelerden birine alerjisi olanlar, MAO inhibitörü ya da pimozid kullananlar, doğuştan ya da sonradan gelişen kalp ritim bozukluğu öyküsü olanlar ve kalp ritmini etkileyen ilaç alanlar Cipram kullanmamalıdır.^[1] MAO inhibitörü bırakıldıktan sonra Cipram'a başlamak için 2 hafta beklenir.

Kısa ürün bilgisi, QT aralığı uzun olanlarda ve doğuştan uzun QT sendromu olanlarda ilacın kullanılmayacağını açıkça belirtir. Moklobemid bırakıldıktan sonra en az bir gün geçmelidir; Cipram bırakıldıktan sonra bir MAO inhibitörüne başlamak için de 1 hafta beklenir. Aşağıdaki durumlarda ilaç kullanılabilir, ancak hekimin dikkatli izlemesi gerekir:

• Kalp sorunu olanlar: Yakın zamanda kalp krizi geçirenler, dinlenirken kalp atımı yavaş olanlar, uzun süren ishal-kusma ya da idrar söktürücü nedeniyle tuz kaybı olanlar
• Epilepsisi olanlar: Nöbet olursa ya da nöbetler sıklaşırsa ilaç kesilir
• Diyabeti olanlar: Kan şekeri kontrolü değişebilir; insülin ya da şeker ilacının dozu ayarlanabilir
• Kanama eğilimi olanlar ya da daha önce mide-bağırsak kanaması geçirenler
• Karaciğer ya da böbrek hastalığı olanlar ve kandaki sodyumu düşük olanlar
• Panik bozukluğu olanlar: Tedavinin başında kaygı geçici olarak artabilir; bu yüzden düşük dozla başlanır
• Bipolar bozukluğu olanlar: Taşkınlık (mani) dönemine geçiş görülebilir
• Bazı glokom (göz tansiyonu) türleri olanlar ve elektrokonvülsif tedavi alanlar

Cipram 18 yaş altında kullanılır mı?

Kullanma talimatına göre Cipram genel olarak çocuklarda ve 18 yaşın altındaki ergenlerde kullanılmaz; bu yaş grubunda intihar düşüncesi, intihar girişimi ve saldırganlık gibi yan etkilerin riski daha yüksektir.^[1] Talimat, antidepresanların 24 yaşına kadar olan gençlerde de intihar düşüncesini artırabileceğini, bu yüzden tedavinin başında ve doz değişikliklerinde yakın izlem gerektiğini belirtir. Kısa ürün bilgisine göre bu risk artışı 25 yaş altındaki erişkinlerde de gösterilmiştir. Kendinize zarar verme düşünceleri olursa hemen hekiminize ulaşın ya da 112'yi arayın.

Cipram hamilelikte kullanılır mı?

Kullanma talimatına göre hamileler, hekim yarar ve riski değerlendirmeden Cipram kullanmamalıdır. Kısa ürün bilgisine göre 2.500'den fazla hamilelikten gelen veriler doğumsal bozukluk riskine işaret etmez; ancak hamileliğin ileri döneminde kullanıldığında bebekte çoğunlukla doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde başlayan nefes almada güçlük, beslenme sorunu ve titreme gibi belirtiler görülebilir. Hamileliğin ileri döneminde SSRI kullanımıyla yenidoğanda kalıcı akciğer damar basıncı yüksekliği riski 1.000 gebelikte yaklaşık 5'e çıkar; genel toplumda bu oran 1.000'de 1–2'dir.^[2] Hamile kaldığınızı fark ederseniz ilacı birden bırakmayın, hemen hekiminize danışın.

Kısa ürün bilgisindeki gözlemsel verilere göre doğumdan önceki ay içinde SSRI kullanımı doğum sonrası kanama riskini 2 kattan az artırır. Bu nedenle doğumunuza yardım edecek ekibin Cipram kullandığınızı bilmesi gerekir.

Cipram emzirirken kullanılır mı?

Sitalopram anne sütüne geçer ve Türkiye'deki kullanma talimatı emzirme döneminde kullanılmamasını söyler. Kısa ürün bilgisine göre bebeğin, annenin kilogram başına dozunun yaklaşık %5'ini aldığı tahmin edilir; bebeklerde etki görülmemiş ya da hafif etkiler bildirilmiştir, ancak veri yetersizdir ve tedavi gerekliyse emzirmenin bırakılması düşünülür. NHS ise yarar olası riskten fazlaysa emzirirken kullanılabileceğini belirtir.^[8] Emziriyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın; tedavi ile emzirme arasındaki seçimi hekiminizle yapın.

Doğum sonrası ruh hâli değişiklikleri için lohusa depresyonu yazımıza ve doğum sonrası depresyon testine bakabilirsiniz.

Cipram Hangi İlaçlarla Etkileşir?

Kullanma talimatına göre Cipram, serotonin sendromuna yol açabilen MAO inhibitörleriyle ve kalp ritmini etkileyen ilaçlarla birlikte kullanılmaz. Migren ilaçları, tramadol, sarı kantaron ve aspirin gibi kanama riskini artıran ilaçlarla birlikte kullanım da yan etki riskini artırır.^[1] Reçetesiz ilaçlar ve bitkisel ürünler dahil kullandığınız her şeyi hekiminize ve eczacınıza söyleyin.

Tablo, kullanma talimatı ve kısa ürün bilgisindeki etkileşim bölümlerinden derlenmiştir.

Cipram ile alkol alınır mı?

Kullanma talimatına göre Cipram'ın alkolün etkilerini artırmadığı görülmüştür, yine de tedavi sırasında alkol kullanılmaması önerilir. Kısa ürün bilgisi, aşırı dozda ilacın etkilerinin alkolle güçlenebileceğini de belirtir. Ayrıntılar için antidepresan kullanırken alkol yazımıza bakabilirsiniz.

Cipram Kullanırken Araç Kullanılır mı?

Kullanma talimatına göre Cipram genellikle sersemlik yapmaz; ancak ilaca başladığınızda baş dönmesi ya da uyku hâli olursa bu etkiler geçene kadar araç ve makine kullanmamalısınız. Kısa ürün bilgisi ilacın araç kullanma becerisini hafif ya da orta düzeyde etkileyebileceğini belirtir. İlk haftalarda kendinizi gözlemleyin.

Antidepresan kullanımının sürücü raporuna etkisini antidepresan kullananlar ehliyet alabilir mi yazımızda anlattık.

Fazla Cipram Alınırsa Ne Olur?

Fazla Cipram hayati tehlike yaratabilir. Kullanma talimatına göre düzensiz kalp atımı, kasılma nöbeti, bilinç kaybı ve koma, kusma, titreme, tansiyon düşmesi ya da yükselmesi, göz bebeklerinde büyüme, terleme ve serotonin sendromu görülebilir.^[1] Hiçbir belirti olmasa bile hemen 112'yi arayın ve ilacın kutusunu yanınıza alın.

Kısa ürün bilgisine göre sitalopramın bilinen bir panzehiri yoktur; tedavi destekleyicidir ve kişi durumu düzelene kadar EKG ile izlenir. Bildirilen ölümlerin çoğunda başka ilaçlarla birlikte aşırı doz söz konusudur. Zehirlenme konusunda danışmak için 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni arayabilirsiniz. İlacı çocukların ulaşamayacağı yerde, 25°C'nin altında saklayın.

Sık Sorulan Sorular

Cipram reçetesiz alınır mı?

Hayır. Cipram reçeteyle verilen bir ilaçtır; kullanma talimatı ilacın kişiye özel reçete edildiğini ve başkasına verilmemesi gerektiğini belirtir.

Cipram ile Citol aynı ilaç mı?

İkisinin de etken maddesi sitalopramdır, ancak farklı firmaların ürünleridir. Markalar arasında geçişi hekiminize ya da eczacınıza danışarak yapın.

Cipram 20 mg ikiye bölünebilir mi?

Evet. Tablet çentiklidir ve kullanma talimatına göre eşit iki parçaya bölünebilir. Yarım tablet kullanmayı yalnız hekim önerirse uygulayın.

Cipram vücuttan ne zaman atılır?

Kısa ürün bilgisine göre sitalopramın yarılanma süresi yaklaşık 1,5 gündür ve kandaki düzeyi 1–2 haftada dengeye ulaşır. Yaşlılarda bu süre 1,5–3,75 güne uzayabilir.

Cipram uyku yapar mı?

Kullanma talimatında hem uyku hâli hem uykusuzluk çok yaygın yan etkiler arasındadır. Etki kişiden kişiye değişir ve çoğu zaman ilk haftalardan sonra azalır.

Cipram yaşlılarda kullanılır mı?

Kullanılabilir, ancak başlangıç dozu önerilen dozun yarısıdır ve günde 20 mg genellikle aşılmaz. Kısa ürün bilgisine göre kanda sodyum düşmesi riski özellikle yaşlı kadınlarda daha yüksektir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; Cipram'a başlama, dozunu artırıp azaltma ya da Cipralex gibi başka bir ilaca geçme kararını reçeteyi yazan hekimle birlikte verin. Aşırı doz şüphesinde ya da kendinize zarar verme düşüncesi belirdiğinde 112'yi, zehirlenme danışmanlığı için 114'ü arayın.