Nootropil, etken maddesi pirasetam olan bir ilaçtır. Türkiye'de 800 mg film kaplı tablet başta olmak üzere tablet, şurup ve ampul biçimlerinde bulunur.[1]
İÇİNDEKİLER
En çok merak edilen soruya baştan cevap verelim: Nootropil, sağlıklı kişilerde zekâyı ya da hafızayı artıran bir "zekâ hapı" değildir. Onaylı kullanım alanları bellidir ve hepsi belirli hastalıklarla ilgilidir.[1]
Bu sayfa Nootropil'i onaylı kısa ürün bilgisine dayanarak anlatır. Hiçbir bilgi hekim önerisinin yerine geçmez; doz kararı ilacı yazan hekime aittir.
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Etken madde | Pirasetam[1] |
| İlaç grubu | Nootropik ilaçlar (ATC: N06BX03) |
| Reçete türü | Reçete ile satılır; kontrole tabi ilaç değildir |
| Türkiye'deki formu | 800 mg film kaplı tablet; ayrıca şurup ve damar içi ampul[1] |
| Onaylı kullanım alanları | Psiko-organik sendromların belirtiye yönelik tedavisi; kortikal kaynaklı miyoklonus; vertigo ve denge bozuklukları; 8 yaş üstü çocuklarda konuşma terapisiyle birlikte disleksi[1] |
| Günlük doz aralığı | Kullanım alanına göre değişir; psiko-organik sendrom ve vertigoda 2,4–4,8 g[1] |
| Nasıl alınır | Günlük doz 2–4 eşit doza bölünür; tablet bütün yutulur, çiğnenmez ve kırılmaz[1] |
| Yarılanma ömrü | Beyin omurilik sıvısında yaklaşık 8,5 saat[1] |
| Önemli uyarı | Kanamaya eğilim yaratabilir; kan sulandırıcı ve aspirin kullananlarda dikkat gerekir[1] |
Nootropil nedir, ne işe yarar?
Nootropil, sinir hücrelerinin zarındaki yapıyı ve hücreler arası iletiyi etkileyen bir ilaçtır. Uyarıcı ya da sakinleştirici değildir; alışılmış anlamda bir "beyin takviyesi" de değildir.
Onaylı kısa ürün bilgisine göre erişkinlerde şu durumlarda kullanılır:[1]
- Psiko-organik sendromlar: hafıza kaybı, dikkat eksikliği ve araç kullanma yeteneğinin kaybı gibi bulgularla seyreden tabloların belirtiye yönelik tedavisi.[1]
- Kortikal kaynaklı miyoklonus: beyin kabuğundan kaynaklanan ani kas sıçramalarının tedavisi; tek başına ya da başka ilaçlarla birlikte.[1]
- Vertigo ve buna bağlı denge bozuklukları: damar ya da ruhsal kökenli sersemlik hissi bu kapsamın dışındadır.[1]
Çocuklarda ise 8 yaş ve üzerinde, konuşma terapisi gibi uygun yaklaşımlarla birlikte disleksi tedavisinde endikedir.[1] Yani ilacın tek başına kullanımı değil, eğitim desteğine eklenmesi tanımlanmıştır.
Nootropil ne ilacı, hangi gruba girer?
Pirasetam, "nootropik" denen ilaç grubunun ilk üyesidir. Bu grup adı, bilişsel işlevleri desteklediği öne sürülen maddeler için kullanılır. Grubun adı iddialı olsa da, onaylı kullanım alanları yukarıdaki üç başlıkla sınırlıdır.[1]
Nootropil kimlere yazılır? Onaylı kullanım alanlarını tanıyalım
Sayfaya gelen okurların bir kısmı "bana bu yazıldı, neden?" sorusunun peşindedir. Onaylı üç erişkin kullanım alanını kısaca açalım.
Psiko-organik sendromlar. Beyindeki bir hastalığa ya da yıpranmaya bağlı olarak hafıza, dikkat ve günlük işlevlerde bozulma görülen tablolara verilen genel addır. Kısa ürün bilgisi, hafıza kaybı, dikkat eksikliği ve araç kullanma yeteneğinin kaybı gibi bulgularla seyreden bu tablolarda ilacın belirtiye yönelik kullanıldığını belirtir.[1] Yani hastalığı ortadan kaldırmaz, belirtileri hafifletmeyi hedefler.
Kortikal kaynaklı miyoklonus. Beyin kabuğundan kaynaklanan, ani ve istemsiz kas sıçramalarıyla giden bir durumdur. Nootropil bu tabloda tek başına ya da diğer miyoklonus ilaçlarıyla birlikte kullanılır ve en yüksek dozların kullanıldığı kullanım alanı budur.[1]
Vertigo ve denge bozuklukları. Burada önemli bir sınır vardır: damar kökenli ya da ruhsal kökenli sersemlik hissi bu kapsamın dışındadır.[1] Yani her baş dönmesinde kullanılan bir ilaç değildir; ayrım hekim tarafından yapılır.
Çocuklarda disleksi. Sekiz yaş ve üzerinde, konuşma terapisi gibi uygun yaklaşımlarla birlikte kullanılır.[1] Tek başına ilaç tedavisi olarak tanımlanmamıştır; eğitim desteği asıl tedavidir.
Bu listede olmayan bir neden için ilaç önerildiyse, gerekçesini hekiminize sormakta tereddüt etmeyin. Ruhsat dışı kullanım hekimin sorumluluğunda mümkündür ama gerekçesinin bilinmesi hakkınızdır.
Nootropil 800 mg ne için kullanılır, dozu nedir?
Kısa ürün bilgisi her kullanım alanı için ayrı doz tanımlar. Günlük doz genellikle 2–4 eşit doza bölünerek alınır.[1]
| Kullanım alanı | Günlük doz | Uygulama |
|---|---|---|
| Psiko-organik sendromlar | 2,4–4,8 g[1] | 2 ya da 3 eşit doza bölünerek (800 mg tabletle günde 3–6 tablet) |
| Vertigo ve denge bozuklukları | 2,4–4,8 g[1] | 2 ya da 3 eşit doza bölünerek |
| Kortikal miyoklonus | 7,2 g ile başlanır, en çok 24 g[1] | Her üç ya da dört günde bir 4,8 g artışla; 2–3 eşit doza bölünerek[1] |
| Disleksi (8 yaş ve üstü) | Yaklaşık 3,2 g[1] | 2 eşit doza bölünerek, konuşma terapisiyle birlikte[1] |
Tablet bütün hâlde bir miktar sıvıyla yutulmalı, çiğnenmemeli ve kırılmamalıdır; yemekle birlikte ya da öğün dışında alınabilir.[1]
Böbrek işlevi doz için belirleyicidir. İlaç böbreklerden atıldığı için günlük doz böbrek işlevine göre ayarlanır:[1]
| Böbrek işlevi (kreatinin klirensi) | Doz |
|---|---|
| Normal (80 ml/dak üzeri) | Genel günlük doz, 2–4 eşit doza bölünerek[1] |
| Hafif yetmezlik (50–79) | Genel günlük dozun 2/3'ü, 2–3 eşit doza bölünerek[1] |
| Orta yetmezlik (30–49) | Genel günlük dozun 1/3'ü, 2 eşit doza bölünerek[1] |
| Ağır yetmezlik (30 altı) | Genel günlük dozun 1/6'sı, tek uygulamada[1] |
| Son dönem böbrek hastalığı | Kontrendike, kullanılmaz[1] |
Yalnız karaciğer yetmezliğinde doz ayarı gerekmez; karaciğer ve böbrek yetmezliği birlikteyse ayar önerilir.[1] Yaşlılarda uzun süreli tedavide böbrek işlevinin düzenli değerlendirilmesi gerekir.[1]
Nootropil ne zaman etki eder, faydaları nelerdir?
Nootropil'in etkisi kullanıldığı duruma göre değişir ve tek bir "şu kadar günde etki eder" cümlesi doğru olmaz.
Miyoklonusta doz kademeli artırıldığı için yanıt da kademeli değerlendirilir; kısa ürün bilgisi doz artışlarının her üç–dört günde bir yapılmasını söyler.[1] Psiko-organik sendrom ve vertigoda ise tedavi daha uzun soluklu izlenir.
İlacın yararı beklenirken iki nokta önemlidir. Birincisi, tedaviye asıl beyin hastalığı sürdüğü müddetçe devam edilmesi gerektiğidir.[1] İkincisi, miyoklonusta her altı ayda bir dozu azaltma ya da ilacı kesme girişiminde bulunulması önerilir; bu azaltma iki günde bir 1,2 g düşürülerek yapılır.[1]
Gerçekçi beklenti şudur: Nootropil bir hastalığın belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir, kaybolmuş işlevleri geri getiren bir ilaç değildir.
Nootropil beyne etkisi: "zekâ hapı" iddiası doğru mu?
İnternette pirasetam, sınav dönemlerinde odaklanmayı artıran bir madde olarak anlatılır. Bu kullanım onaylı değildir; kısa ürün bilgisindeki kullanım alanları arasında sağlıklı kişilerde bilişsel performans artışı yoktur.[1]
Bunun üç nedeni önemlidir. Birincisi, ilacın etkisi hastalıklı dokudaki bozulmuş işlev üzerinden tanımlanmıştır; sağlıklı bir beyinde aynı etkinin olacağını gösteren yeterli veri yoktur. İkincisi, ilacın kanamaya eğilim yaratan bir yanı vardır ve bu risk sağlıklı bir kişi için gereksizdir.[1] Üçüncüsü, reçetesiz ve denetimsiz kullanımda böbrek işlevine göre doz ayarı yapılmaz.
Sınav ve iş yoğunluğu döneminde dikkat ve hafıza sorunu yaşıyorsanız, çözüm listesinin başında uyku düzeni, düzenli beslenme, kafein dengesi ve stres yönetimi gelir. Kalıcı bir unutkanlık varsa nedeni araştırılmalıdır; ilaç denemek yerine hekime başvurmak doğru olur.
Nootropil yan etkileri
Kısa ürün bilgisindeki sıklık tanımları: çok yaygın (10 kişide en az 1), yaygın (100 kişide 1–10), yaygın olmayan (1.000 kişide 1–10).[1] Aşağıdaki veriler, plasebo ile karşılaştırmalı çalışmalarda anlamlı olarak daha sık görülen etkilerdir.[1]
| Sıklık | Yan etkiler |
|---|---|
| Yaygın | Kilo artışı; sinirlilik; hiperkinezi (aşırı hareketlilik)[1] |
| Yaygın olmayan | Uyku hâli (somnolans); çökkünlük; halsizlik (asteni)[1] |
| Pazarlama sonrası bildirimler (sıklık bilinmiyor) | Kanama eğilimiyle ilgili bozukluklar ve aşırı duyarlılık tepkileri[1] |
Bu tablo, ilacın çok ağır yan etkileri olan bir ilaç olmadığını gösterir; buna karşılık sinirlilik ve aşırı hareketlilik özellikle çocuklarda fark edilir ve aileler tarafından sıkça bildirilir.
Yardımcı maddelerle ilgili iki uyarı: ürün Sunset Sarısı (E110) içerir ve alerjik tepkilere yol açabilir; ayrıca yüksek dozlarda alınan sodyum miktarı, sodyum kısıtlı diyet uygulayanlar için göz önünde bulundurulmalıdır.[1]
Kimler kullanmamalı, nelere dikkat edilmeli?
Kısa ürün bilgisine göre Nootropil şu durumlarda kontrendikedir:[1]
- Pirasetama, diğer pirolidon türevlerine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık,
- Beyin kanaması (serebral hemoraji) olanlar,
- Son dönem böbrek hastalığı olanlar,
- Huntington koresi olanlar.
Kanama riski en önemli başlıktır. İlacın kan pulcuklarının birbirine yapışmasını azaltıcı etkisi vardır; bu nedenle ağır kanaması olanlarda, mide ülseri gibi kanama riski taşıyanlarda, pıhtılaşma bozukluğu bulunanlarda, kanamalı inme öyküsü olanlarda, diş cerrahisi dâhil büyük ameliyat geçireceklerde ve düşük doz aspirin dâhil kan sulandırıcı kullananlarda dikkatli kullanılması önerilir.[1]
Planlanmış bir ameliyatınız ya da diş çekiminiz varsa bu ilacı kullandığınızı hekiminize mutlaka söyleyin.
Miyoklonusu olan hastalarda tedavinin birden kesilmesinden kaçınılmalıdır; ani nükse ya da kesilme nöbetlerine yol açabilir.[1]
Çocuklarda 8 yaşın altında güvenlilik ve etkinlik verisi yetersiz olduğu için kullanılması önerilmez.[1]
Etkileşimler, alkol ve araç kullanımı
İlacın yaklaşık %90'ı vücutta değişmeden atılır; bu nedenle ilaç etkileşimi potansiyeli düşük beklenir.[1] Yine de iki başlık öne çıkar:
- Tiroit hormonu içeren ilaçlar: birlikte kullanımda zihin karışıklığı, sinirlilik ve uyku bozukluğu bildirilmiştir.[1]
- Kan sulandırıcılar ve aspirin: Nootropil'in kan pulcukları üzerindeki etkisi nedeniyle birlikte kullanımda dikkat gerekir.[1] Yayımlanmış bir çalışmada yüksek dozda pirasetam, kan pulcuklarının kümelenmesini ve bazı pıhtılaşma göstergelerini anlamlı biçimde düşürmüştür.[1]
Araç kullanımı: yan etkiler arasında uyku hâli ve aşırı hareketlilik bulunduğundan, ilaca yeni başlandığında dikkat gerektiren işlerde temkinli olun.[1]
Alkolle ilgili tanımlı bir etkileşim bildirilmemiştir; yine de alkol, tedavi edilen tabloların çoğunda (denge, dikkat, hafıza) durumu kötüleştirir.
Gebelik ve emzirme
Gebelik kategorisi C'dir.[1] Gebelerde kullanımıyla ilgili yeterli veri yoktur; ilaç plasenta engelini geçer ve yenidoğandaki ilaç düzeyi annedekinin yaklaşık %70–90'ı kadardır.[1] Bu nedenle gebelikte çok gerekli olmadıkça kullanılmamalı, yalnız annenin durumu gerektiriyorsa ve yarar riskten fazlaysa uygulanmalıdır.[1]
İlaç anne sütüne geçer; emzirme sırasında kullanımından kaçınılmalı ya da tedavi sırasında emzirme kesilmelidir.[1] Karar hekimle birlikte verilir.
Nootropil nasıl bırakılır?
Bırakma biçimi kullanım alanına göre değişir. Miyoklonusta ani kesme yapılmamalıdır; doz, ani nüksü ve kesilme nöbetlerini önlemek için iki günde bir 1,2 g azaltılır (Lance Adams sendromunda her üç–dört günde bir).[1]
Ayrıca akut nöbeti olan hastalarda zaman içinde kendiliğinden düzelme görülebileceği için, her altı ayda bir dozu azaltma ya da ilacı kesme girişiminde bulunulması önerilir.[1] Bu girişimi hekiminiz planlar.
Doz aşımı ve acil durumlar
Kısa ürün bilgisi, doz aşımına özgü belirgin bir tablo bildirmemiştir; günde 75 g alımıyla ilişkili karın ağrısı ve kanlı ishal olgusu tanımlanmıştır ve bunun büyük olasılıkla şurup içeriğindeki yüksek sorbitolle ilgili olduğu belirtilir.[1]
Tedavi belirtiye yöneliktir; özgül bir panzehir yoktur. Gerekirse mide boşaltılır ve ağır olgularda hemodiyaliz gündeme gelebilir.[1]
Ne yapmalı: Fazla doz alındığından şüpheleniyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ve ilaç kutusunu yanınıza alın. Ne alındığı ve ne yapılacağı için Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayabilirsiniz. Kendi başınıza kusturmaya çalışmayın.
Nootropil kullananlar ne anlatıyor?
Kullanıcı yorumları kişisel deneyimdir ve herkeste aynı sonucu vermez. Sık anlatılanlar birkaç başlıkta toplanır.
"Belirgin bir değişiklik hissetmedim." Özellikle sağlıklı kişilerin ya da hafif unutkanlık için kullananların sık bildirdiği durumdur; ilacın onaylı kullanım alanları göz önüne alındığında beklenen bir sonuçtur.[1]
"Huzursuzluk ve uykusuzluk yaptı." Sinirlilik yaygın, uyku hâli ise yaygın olmayan yan etkiler arasındadır; yön kişiden kişiye değişebilir.[1]
"Çocuğumda hareketlilik arttı." Aşırı hareketlilik yaygın yan etkiler arasında sayılır ve çocuklarda daha kolay fark edilir.[1]
"Kilo aldım." Kilo artışı yaygın yan etkiler arasındadır.[1]
Yorumlarda görülen en riskli davranış, ilacın reçetesiz temin edilip sınav döneminde kullanılmasıdır. Bu kullanımın onaylı bir karşılığı yoktur ve kanama riski nedeniyle gereksiz bir tehlike taşır.[1]
İlgili sayfalarımız
Unutkanlık ve dikkat sorunlarının ruhsal nedenleri için depresyon rehberimize ve anksiyete bozuklukları rehberimize bakabilirsiniz. Dikkat sorunlarının bir başka nedeni için dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yazımız, ilaç grupları için psikiyatri ilaçları isimleri rehberimiz yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular
Nootropil 800 mg ne işe yarar?
800 mg tablet, onaylı kullanım alanlarında günlük dozu oluşturmak için kullanılır: psiko-organik sendromlar ve vertigoda günde 2,4–4,8 g, yani 3–6 tablet; miyoklonusta daha yüksek dozlar.[1]
Nootropil hafızayı güçlendirir mi?
Sağlıklı kişilerde hafızayı artırdığına dair onaylı bir kullanım yoktur. İlaç, hafıza kaybının eşlik ettiği belirli hastalık tablolarında belirtiye yönelik olarak kullanılır.[1]
Nootropil yan etkileri nelerdir?
En sık bildirilenler kilo artışı, sinirlilik ve aşırı hareketliliktir; uyku hâli, çökkünlük ve halsizlik daha seyrek görülür.[1] Kanama eğilimiyle ilgili bildirimler de vardır.[1]
Nootropil öğrenciler için uygun mu?
Sınav performansını artırmak için kullanımı onaylı değildir ve kanama riski nedeniyle gereksiz tehlike taşır.[1] Dikkat sorunu sürüyorsa nedeni araştırılmalıdır.
Nootropil kaç günde etki eder?
Tek bir süre verilemez; kullanım alanına göre değişir. Miyoklonusta doz her üç–dört günde bir artırılarak yanıt izlenir, diğer tablolarda tedavi daha uzun sürelidir.[1]
Nootropil bağımlılık yapar mı?
Bağımlılık yapıcı bir ilaç olarak tanımlanmaz ve kontrole tabi reçeteye girmez. Ancak miyoklonus tedavisinde aniden kesilmesi nöbetleri tetikleyebilir; bu nedenle kademeli azaltılır.[1]
Böbrek hastalığım varsa kullanabilir miyim?
Son dönem böbrek hastalığında kullanılmaz.[1] Diğer derecelerde doz böbrek işlevine göre azaltılır; bu hesaplamayı hekiminiz yapar.[1]
Kan sulandırıcı kullanıyorum, birlikte alabilir miyim?
Hekiminize danışmadan almayın. İlacın kan pulcukları üzerindeki etkisi nedeniyle kan sulandırıcı ve aspirin kullananlarda dikkatli olunması önerilir.[1]
Nootropil depresyona iyi gelir mi?
Hayır; depresyon tedavisinde onaylı bir kullanımı yoktur. Üstelik çökkünlük, ilacın yaygın olmayan yan etkileri arasında sayılır.[1]
Tableti bölerek ya da ezerek alabilir miyim?
Hayır. Kısa ürün bilgisi tabletin bütün hâlde yutulmasını, çiğnenmemesini ve kırılmamasını söyler.[1]
Yorumlar
1 yorumBu yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşabilirsiniz. Kişisel sağlık bilgilerinizi ve telefon numaranızı yazmayın.
Ege Sonmez
Narsisistik kisilik bozuklugu hakkinda toplumda çok sacma bilgi var. Bu makale bilimsel kaynaklara dayaniyor.
Yorum yazın