F11 Tanı Kodu: Zihin ve davranış bozuklukları, opioid kullanımına bağlı
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Mental and behavioural disorders due to use of opioids
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F11, eroin, morfin ya da opioid içeren ağrı kesiciler gibi maddelerin kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal sorunları gösterir.
F11 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F11.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F11.0 | Opioid kullanımına bağlı akut zehirlenmeMental and behavioural disorders due to use of opioids : acute intoxicationEroin ya da başka bir opioidin etkisiyle aşırı uyuklama, göz bebeklerinde küçülme ve yavaş konuşma. Nefesin yavaşlaması ya da uyandırılamama aşırı doz belirtisidir; 112 aranmalıdır. |
| F11.1 | Opioid kullanımına bağlı zararlı kullanımMental and behavioural disorders due to use of opioids : harmful useBağımlılık düzeyine ulaşmamış ama iğneyle kullanıma bağlı enfeksiyonlar ya da ruhsal çöküntü gibi sağlık zararlarına yol açmış opioid kullanımı. |
| F11.2 | Opioid kullanımına bağlı bağımlılık sendromuMental and behavioural disorders due to use of opioids : dependence syndromeEroin ya da reçeteli opioid ağrı kesicilere karşı gelişen; doz artırma ihtiyacı, bırakamama ve hayatın bu madde etrafında şekillenmesiyle giden bağımlılık. |
| F11.3 | Opioid kullanımına bağlı yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of opioids withdrawal stateOpioid kesildikten saatler sonra başlayan esneme, burun akıntısı, kas-kemik ağrıları, ishal, tüylerin diken diken olması ve yoğun huzursuzluk. Tedavi desteğiyle geçirilmesi yeniden başlama riskini azaltır. |
| F11.4 | Opioid kullanımına bağlı deliryumla birlikte yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of opioids withdrawal state with deliriumOpioid yoksunluğu sırasında bilinç bulanıklığı ve zihin karışıklığının eklendiği, seyrek görülen ağır tablo. |
| F11.5 | Opioid kullanımına bağlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of opioids : psychotic disorderOpioid kullanımı sırasında ya da sonrasında gelişen sanrı ve halüsinasyonlarla giden psikotik tablo; opioidlerle nadiren görülür. |
| F11.6 | Opioid kullanımına bağlı amnezik sendromMental and behavioural disorders due to use of opioids : amnesic syndromeOpioid kullanımıyla ilişkili olarak yakın dönem belleğinde belirgin ve kalıcı bozulma; seyrek kullanılan bir koddur. |
| F11.7 | Opioid kullanımına bağlı rezidüel ve geç başlangıçlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of opioids : residual and late-onset psychotic disorderOpioid etkisi geçtikten sonra da süren duygudurum, düşünme ya da kişilik değişiklikleri. |
| F11.8 | Opioid kullanımına bağlı zihin ve davranış bozuklukları, diğerMental and behavioural disorders due to use of opioids : other mental and behavioural disordersOpioid kullanımıyla bağlantılı olup diğer alt başlıklara girmeyen ruhsal ya da davranışsal sorunlar. |
| F11.9 | Opioid kullanımına bağlı zihin ve davranış bozukluğu, tanımlanmamışMental and behavioural disorders due to use of opioids : unspecified mental and behavioural disorderOpioid kullanımına bağlı bir ruhsal sorun olduğu kaydedilmiş, ancak türü ayrıca belirtilmemiş durum. |
F11 ne demek?
Opioidler, haşhaş bitkisinden elde edilen ya da benzer etkiyi taşıyan maddelerdir. Eroin bu grubun en bilinen yasa dışı örneğidir; morfin, kodein ve bazı güçlü ağrı kesiciler ise tıpta kullanılan opioidlerdir. F11 kodu, bu maddelerin kullanımıyla ortaya çıkan zehirlenme, zararlı kullanım, bağımlılık ve yoksunluk gibi durumları kaydeder.
Opioid bağımlılığı çoğu zaman hızlı gelişir. Kısa sürede aynı etki için daha yüksek miktar gerekir; madde alınmadığında ise esneme, burun akıntısı, kas ağrıları, ishal, üşüme-terleme ve yoğun huzursuzlukla giden yoksunluk başlar. Kişi zamanla keyif için değil, bu rahatsızlıktan kurtulmak için kullanmaya başlar. Ağrı tedavisi için başlanan ilaçlarla da benzer bir süreç yaşanabilir.
En büyük tehlike aşırı dozdur: nefesin yavaşlaması, dudakların morarması ve uyandırılamama hayati tehlikenin işaretidir; hemen 112 aranmalıdır. İğneyle kullanım bulaşıcı hastalık riskini de beraberinde getirir.
Tedavi; güvenli bir yoksunluk dönemi, uzun süreli ilaç destekli tedavi seçenekleri, psikoterapi ve sosyal destekten oluşan bütüncül bir plan gerektirir. Opioid bağımlılığı tekrarlama eğilimi yüksek bir hastalıktır; bu nedenle tek seferlik bir “arınma” yerine süreklilik gösteren izlem hedeflenir. Tedaviye başvurmak için belirtilerin ağırlaşmasını beklemek gerekmez.
Sık görülen belirtiler
- Aynı etki için giderek daha fazla madde gereksinimi
- Madde alınmayınca esneme, burun akıntısı, kas ağrısı, ishal
- Göz bebeklerinde küçülme, aşırı uyuklama
- Ağrı kesicileri reçete dışı ya da yüksek miktarda kullanma
- Para, iş ve ilişkilerde giderek artan kayıplar
- Bırakma girişimlerinden sonra kısa sürede yeniden başlama
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
F11 kodu yalnızca eroin kullananlara mı verilir?
Hayır. F11 bütün opioidleri kapsar; eroinin yanı sıra morfin, kodein ve opioid içeren bazı reçeteli ağrı kesicilerin yol açtığı sorunlar da bu kodla kaydedilir.
Opioid yoksunluğu tehlikeli midir?
Opioid yoksunluğu genellikle hayatı doğrudan tehdit etmez ama çok rahatsız edicidir ve bu sıkıntı yeniden kullanıma itebilir. Asıl tehlike, bir süre kullanmadıktan sonra eski miktarla yeniden başlamaktır; vücudun alışkanlığı azaldığı için aşırı doz riski artar.