F17 Tanı Kodu: Zihin ve davranış bozuklukları, tütün kullanımına bağlı
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Mental and behavioural disorders due to use of tobacco
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F17, sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımına bağlı sorunları gösterir. Tütün (nikotin) bağımlılığı bu grubun F17.2 alt koduyla kaydedilir.
F17 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F17.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F17.0 | Tütün kullanımına bağlı akut zehirlenmeMental and behavioural disorders due to use of tobacco : acute intoxicationÖzellikle ilk kullanımda ya da çok yoğun içimde görülen baş dönmesi, bulantı, terleme ve çarpıntı gibi nikotine bağlı geçici belirtiler. |
| F17.1 | Tütün kullanımına bağlı zararlı kullanımMental and behavioural disorders due to use of tobacco : harmful useBağımlılık tanısı olmasa da tütün kullanımının solunum yolları ya da kalp-damar sağlığına zarar verdiği kullanım biçimi. |
| F17.2 | Tütün kullanımına bağlı bağımlılık sendromuMental and behavioural disorders due to use of tobacco : dependence syndromeSigara ya da diğer tütün ürünlerine karşı güçlü istek, sabah ilk iş içme ihtiyacı, başarısız bırakma girişimleri ve zararlarını bildiği hâlde sürdürme ile giden tütün (nikotin) bağımlılığı. |
| F17.3 | Tütün kullanımına bağlı yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of tobacco withdrawal stateSigara bırakıldıktan sonra görülen sinirlilik, huzursuzluk, dikkat toplayamama, iştah artışı, uyku bozukluğu ve yoğun içme isteği; genellikle ilk haftalarda en belirgindir. |
| F17.4 | Tütün kullanımına bağlı deliryumla birlikte yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of tobacco withdrawal state with deliriumTütün yoksunluğuna bağlı deliryum; sınıflandırmada bütünlük için yer alır, pratikte neredeyse hiç kullanılmaz. |
| F17.5 | Tütün kullanımına bağlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of tobacco : psychotic disorderTütün kullanımına bağlı psikotik bozukluk için ayrılmış koddur; klinik uygulamada son derece seyrektir. |
| F17.6 | Tütün kullanımına bağlı amnezik sendromMental and behavioural disorders due to use of tobacco : amnesic syndromeTütüne bağlı amnezik sendrom kodu; ICD-10'daki ortak madde şablonunun parçasıdır ve gerçek hayatta kullanımı yok denecek kadar azdır. |
| F17.7 | Tütün kullanımına bağlı rezidüel ve geç başlangıçlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of tobacco : residual and late-onset psychotic disorderTütün kullanımıyla ilişkili kalıcı ruhsal değişiklikler için ayrılmış, pratikte çok az başvurulan kod. |
| F17.8 | Tütün kullanımına bağlı zihin ve davranış bozuklukları, diğerMental and behavioural disorders due to use of tobacco : other mental and behavioural disordersTütün kullanımıyla bağlantılı olup diğer alt başlıklara girmeyen ruhsal ya da davranışsal sorunlar. |
| F17.9 | Tütün kullanımına bağlı zihin ve davranış bozukluğu, tanımlanmamışMental and behavioural disorders due to use of tobacco : unspecified mental and behavioural disorderTütün kullanımına bağlı bir sorun kaydedilmiş, ancak türü belirtilmemiş durum. |
F17 ne demek?
Tütün ürünlerindeki nikotin, beyinde ödül sistemini hızla etkileyen ve güçlü bağımlılık yapan bir maddedir. F17 kodu; sigara, puro, pipo, nargile ve çiğneme tütünü gibi ürünlerin kullanımına bağlı zehirlenme, zararlı kullanım, bağımlılık ve yoksunluk durumlarını kaydeder.
Tütün bağımlılığında kişi sigarayı bırakmak istediği hâlde bırakamaz; sabah uyanır uyanmaz içme ihtiyacı duyar, içilmesi yasak ortamlarda sıkıntı yaşar, hastalık dönemlerinde bile içmeyi sürdürür. Sigara çoğu zaman stresle baş etme aracı gibi algılanır; oysa iki sigara arasındaki gerginliğin büyük kısmı nikotin yoksunluğunun kendisidir.
Bırakma sürecinde sinirlilik, huzursuzluk, dikkat dağınıklığı, iştah artışı, uyku bozukluğu ve yoğun içme isteği görülür. Bu belirtiler genellikle ilk günlerde en yoğundur ve haftalar içinde azalır; ancak içme isteği belirli ortamlarda uzun süre tetiklenebilir.
Ruhsal hastalığı olan kişilerde sigara kullanımı daha yaygındır ve bırakmak daha zor olabilir; bu nedenle psikiyatrik destek önemli fark yaratır. Tedavide davranışçı yöntemler, tetikleyicilerle baş etme planı ve hekimin uygun gördüğü durumlarda ilaç desteği birlikte kullanılır. Depresyon ya da kaygı bozukluğu olan kişilerin bırakma sürecini tedavi eden uzmanla birlikte planlaması önerilir.
Sık görülen belirtiler
- Sabah uyanır uyanmaz sigara içme ihtiyacı
- Bırakma girişimlerinin kısa sürede başarısız olması
- İçilemeyen ortamlarda yoğun sıkıntı ve gerginlik
- Hastalık dönemlerinde bile içmeyi sürdürme
- Bırakınca sinirlilik, iştah artışı, uyku bozukluğu
- Günlük içilen miktarın zamanla artması
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Sigara içmek e-Nabız'da F17 koduyla görünür mü?
Sigara kullanımı bir muayenede değerlendirilip tanı olarak girildiyse F17 grubundan bir kodla, çoğunlukla bağımlılığı gösteren F17.2 ile kayda geçebilir. Kod, tütün kullanımının sağlık açısından ele alındığını gösterir.
Sigarayı bırakınca neden sinirli oluyorum?
Bu, nikotin yoksunluğunun bilinen bir belirtisidir (F17.3). Sinirlilik, huzursuzluk ve dikkat dağınıklığı genellikle ilk günlerde en yoğundur ve zamanla azalır. Belirtileri hafifletmek için destek almak bırakma şansını artırır.