F12 Tanı Kodu: Zihin ve davranış bozuklukları, kannabinoid kullanımına bağlı
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Mental and behavioural disorders due to use of cannabinoids
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F12, esrar ile bonzai gibi sentetik kannabinoidlerin kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal sorunları gösterir.
F12 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F12.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F12.0 | Kannabinoid kullanımına bağlı akut zehirlenmeMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : acute intoxicationEsrar ya da sentetik kannabinoid etkisiyle görülen gevşeme ya da kaygı, zaman algısında değişiklik, göz kızarıklığı, iştah artışı ve hareket uyumunda bozulma. Sentetik ürünlerde ağır huzursuzluk ve bilinç bozukluğu gelişebilir. |
| F12.1 | Kannabinoid kullanımına bağlı zararlı kullanımMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : harmful useBağımlılık gelişmeden de kaygı, dikkat ve bellek sorunları ya da solunum yolu sorunlarıyla sağlığa zarar veren esrar kullanımı. |
| F12.2 | Kannabinoid kullanımına bağlı bağımlılık sendromuMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : dependence syndromeEsrarı bırakmakta zorlanma, günün büyük bölümünü kullanım etrafında düzenleme ve okul, iş, ilişkilerdeki sorunlara rağmen sürdürme ile giden bağımlılık. |
| F12.3 | Kannabinoid kullanımına bağlı yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids withdrawal stateDüzenli kullanımın kesilmesiyle gelişen sinirlilik, uykusuzluk, iştahsızlık, huzursuzluk ve canlı rüyalar; genellikle günler ya da haftalar içinde azalır. |
| F12.4 | Kannabinoid kullanımına bağlı deliryumla birlikte yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids withdrawal state with deliriumEsrar yoksunluğu sırasında bilinç bulanıklığı gelişmesi; oldukça seyrek kullanılan bir koddur. |
| F12.5 | Kannabinoid kullanımına bağlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : psychotic disorderEsrar ya da sentetik kannabinoid kullanımı sırasında veya sonrasında gelişen; izlenme, takip edilme düşünceleri ve sesler duyma gibi belirtilerle giden psikotik tablo. |
| F12.6 | Kannabinoid kullanımına bağlı amnezik sendromMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : amnesic syndromeKannabinoid kullanımına bağlı belirgin ve kalıcı bellek bozukluğu için ayrılmış, nadiren kullanılan kod. |
| F12.7 | Kannabinoid kullanımına bağlı rezidüel ve geç başlangıçlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : residual and late-onset psychotic disorderEsrarın etkisi geçtikten sonra da süren algı değişiklikleri (geri dönüşler), duygudurum ya da düşünme sorunları. |
| F12.8 | Kannabinoid kullanımına bağlı zihin ve davranış bozuklukları, diğerMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : other mental and behavioural disordersEsrar kullanımıyla ilişkili, diğer başlıklara uymayan ruhsal ya da davranışsal sorunlar. |
| F12.9 | Kannabinoid kullanımına bağlı zihin ve davranış bozukluğu, tanımlanmamışMental and behavioural disorders due to use of cannabinoids : unspecified mental and behavioural disorderKannabinoid kullanımına bağlı bir sorun olduğu belirtilmiş, ancak niteliği kayda geçirilmemiş durum. |
F12 ne demek?
Kannabinoidler, kenevir bitkisinden elde edilen esrar ile bu maddeyi taklit eden laboratuvar ürünlerini (bonzai gibi sentetik kannabinoidler) kapsar. Bu maddelerle ilişkili sarhoşluk, zararlı kullanım, bağımlılık, yoksunluk ve psikoz tabloları F12 başlığı altında toplanır.
Esrar çoğu zaman “zararsız” ya da “doğal” diye algılanır; oysa düzenli kullanımda dikkat, bellek ve motivasyon belirgin biçimde etkilenebilir. Özellikle ergenlik ve genç erişkinlikte başlayan yoğun kullanım, okul ve iş başarısını düşürebilir. Bazı kişilerde kaygı ve panik atakları, bazılarında ise şüphecilik, izlendiğini düşünme ve sesler duyma gibi psikotik belirtiler ortaya çıkar. Sentetik kannabinoidler çok daha öngörülemez ve ağır etkiler gösterebilir; ani bilinç bozukluğu, saldırganlık ve kalp ritmi sorunları bildirilmiştir.
Esrarın da bağımlılık yapabildiği bilinmektedir. Bırakınca günlerce süren sinirlilik, uykusuzluk, iştahsızlık ve huzursuzluk yaşanması bunun işaretlerindendir.
Tedavi, kullanımın ardındaki nedenleri (kaygı, uyku sorunu, can sıkıntısı, çevre etkisi) anlamaya yönelik psikoterapiyi, eşlik eden ruhsal bozuklukların tedavisini ve gerekirse aileyle birlikte yürütülen bir izlem planını kapsar. Psikotik belirtiler görüldüğünde değerlendirmenin ertelenmemesi önemlidir.
Sık görülen belirtiler
- Kullanımı azaltmaya çalışıp başaramamak
- Dikkat, bellek ve motivasyonda düşüş
- Kullanım sonrası kaygı, panik ya da şüphecilik
- İzlendiğini düşünme, sesler duyma
- Bırakınca sinirlilik, uykusuzluk, iştahsızlık
- Okul, iş ve aile sorumluluklarını aksatma
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Esrar kullanımı F12 koduyla kaydedilir mi?
Esrar kullanımı bir ruhsal ya da davranışsal soruna yol açtığında ve bu durum muayenede değerlendirildiğinde F12 grubundan bir kod kullanılabilir. Hangi alt kodun seçileceği zehirlenme, zararlı kullanım ya da bağımlılık gibi tabloya göre değişir.
Esrarın yol açtığı psikoz geçer mi?
Kullanımla ortaya çıkan psikotik belirtiler (F12.5) madde bırakıldıktan ve tedavi başlandıktan sonra çoğu zaman geriler. Ancak belirtilerin sürmesi ya da tekrarlaması durumunda şizofreni gibi başka bir psikotik bozukluğun da değerlendirilmesi gerekir. Bu yüzden izlem önemlidir.