F15 Tanı Kodu: Zihin ve davranış bozuklukları, kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı
DSÖ ICD-10 İngilizce adı: Mental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine
Hazırlayan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Başka bir kod arayın
Kısaca
F15, amfetamin, metamfetamin gibi uyarıcı maddelerin ya da aşırı kafeinin kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal sorunları gösterir.
F15 alt kodları ve anlamları
Kaydınızda noktadan sonra bir rakam varsa (ör. F15.0) aşağıdaki satırlardan anlamını bulabilirsiniz.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| F15.0 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı akut zehirlenmeMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : acute intoxicationAmfetamin, metamfetamin gibi uyarıcıların ya da aşırı kafeinin etkisiyle çarpıntı, huzursuzluk, uykusuzluk, aşırı enerji ve öfke patlamaları. |
| F15.1 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı zararlı kullanımMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : harmful useUyarıcı madde ya da aşırı kafein kullanımının bağımlılık olmadan da uykusuzluk, kaygı ve kalp ritmi sorunları gibi zararlara yol açması. |
| F15.2 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı bağımlılık sendromuMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : dependence syndromeUyarıcı maddeye karşı kontrol kaybı, giderek artan miktar ihtiyacı ve günlerce uyumadan kullanım dönemleriyle giden bağımlılık. |
| F15.3 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine withdrawal stateUyarıcı madde bırakılınca görülen aşırı yorgunluk, uzun uyku, iştah artışı, mutsuzluk ve isteksizlik; kafeinde baş ağrısı ve halsizlik tipiktir. |
| F15.4 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı deliryumla birlikte yoksunluk durumuMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine withdrawal state with deliriumUyarıcı madde yoksunluğu sırasında bilinç bulanıklığının eklendiği, seyrek görülen tablo. |
| F15.5 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : psychotic disorderMetamfetamin gibi uyarıcılarla gelişen şüphecilik, sesler duyma, zarar görme korkusu ve saldırganlıkla giden psikotik tablo. |
| F15.6 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı amnezik sendromMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : amnesic syndromeUyarıcı madde kullanımıyla ilişkili belirgin bellek bozukluğu; nadiren kullanılan bir koddur. |
| F15.7 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı rezidüel ve geç başlangıçlı psikotik bozuklukMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : residual and late-onset psychotic disorderUyarıcı etkisi geçtikten sonra da haftalar ya da aylar süren şüphecilik, duygudurum ya da bellek sorunları. |
| F15.8 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı zihin ve davranış bozuklukları, diğerMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : other mental and behavioural disordersUyarıcı ya da kafein kullanımıyla bağlantılı, diğer alt kodlara girmeyen ruhsal sorunlar. |
| F15.9 | Kafein ve diğer stimülanların kullanımına bağlı zihin ve davranış bozukluğu, tanımlanmamışMental and behavioural disorders due to use of other stimulants, including caffeine : unspecified mental and behavioural disorderUyarıcı madde ya da kafeine bağlı bir sorun kaydedilmiş, ancak niteliği belirtilmemiş durum. |
F15 ne demek?
Uyarıcılar (stimülanlar), beyindeki uyanıklık ve dikkat sistemlerini hızlandıran maddelerdir. Bu grupta amfetamin ve metamfetamin gibi yasa dışı maddelerin yanı sıra, bazı ilaçların amacı dışında kullanımı ve aşırı kafein de yer alır. Kokain de bir uyarıcıdır ama ayrı bir kodla (F14) kaydedilir.
Uyarıcı etkisi altındaki kişi yorulmadan saatlerce çalışabileceğini, uyumaya ihtiyacı olmadığını hisseder; iştahı kaçar, konuşması hızlanır. Kullanım uzadıkça sinirlilik, öfke patlamaları, diş sıkma, kilo kaybı ve günlerce uykusuz kalma eklenir. Özellikle metamfetaminle şüphecilik, zarar görme korkusu ve sesler duyma gibi psikotik belirtiler gelişebilir.
Kafeinin aşırı tüketimi de çarpıntı, huzursuzluk, el titremesi ve uykusuzluk yapabilir; alışkın olan birinin kafeini birden kesmesi baş ağrısı ve halsizliğe yol açar. Kafeine bağlı sorunlar genellikle hafiftir ama kaygı bozukluğu olan kişilerde belirtileri artırabilir.
Tedavi, kullanılan maddeye ve tablonun ağırlığına göre planlanır. Uyarıcı bağımlılığında psikoterapi, uyku ve beslenme düzeninin yeniden kurulması, eşlik eden depresyon ya da dikkat sorunlarının değerlendirilmesi öne çıkar. Psikotik belirtiler görüldüğünde ise daha yakın izlem gerekir.
Sık görülen belirtiler
- Günlerce uyumadan aşırı enerjik hissetme
- İştah kaybı ve hızlı kilo verme
- Sinirlilik, öfke patlamaları, diş sıkma
- Şüphecilik ve zarar görme korkusu
- Madde bırakılınca aşırı yorgunluk ve mutsuzluk
- Aşırı kafeinle çarpıntı ve el titremesi
Bu belirtilerden bazılarını yaşamak tek başına bu tanının konduğu anlamına gelmez; değerlendirmeyi bir uzman yapar.
İlgili içerikler
Hangi uzmana başvurmalı?
Bu gruptaki durumların değerlendirmesini ve tedavi planını genellikle bir psikiyatri uzmanı (psikiyatrist) yapar. Gerekirse konuşma terapisi için bir psikologla birlikte çalışılabilir.
Size uygun uzmanı birkaç soruyla bulun Hangi uzmana gitmeliyim?
Sık sorulan sorular
Kahve ya da enerji içeceği F15 kodu almama neden olur mu?
Günlük ölçülü kahve tüketimi bir tanı gerektirmez. F15 ancak kafein ya da başka bir uyarıcı madde belirgin ruhsal veya bedensel sorunlara yol açtığında, örneğin ağır huzursuzluk, çarpıntı ya da uykusuzluk yarattığında kullanılır.
Metamfetamin kullanımı kalıcı hasar bırakır mı?
Uzun süreli ve yoğun kullanım dikkat, bellek ve duygudurum üzerinde uzun süren etkiler bırakabilir; bazı kişilerde psikotik belirtiler kullanım bittikten sonra da sürebilir (F15.7). Erken tedavi bu etkilerin azalmasına yardımcı olur.