Görüntülü online psikiyatri görüşmesi; kontrol muayeneleri, ilaç düzenlemesi, depresyon ve kaygı bozuklukları gibi birçok durumda yüz yüze görüşmeye yakın sonuç verir ve ulaşım ile zaman açısından kolaylık sağlar. Ancak intihar riski, psikoz, ağır yeme bozukluğu ya da bedensel muayene gerektiren durumlarda yüz yüze değerlendirme tercih edilmelidir.
İçindekiler · 8 başlık
Online psikiyatri görüşmesi yüz yüze kadar etkili mi?
Araştırmalar, görüntülü görüşmeyle yapılan psikiyatrik değerlendirme ve tedavinin birçok durumda yüz yüze görüşmeye benzer sonuçlar verdiğini ve hasta memnuniyetinin yüksek olduğunu göstermektedir.[1] Görüntülü psikoterapinin etkinliğini yüz yüze terapiyle karşılaştıran bir meta-analizde de iki biçim arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.[2]
Bu sonuçlar, uygun kişide ve uygun koşullarda geçerlidir. Görüşmenin kalitesi; bağlantının iyi olmasına, kişinin kendini rahat hissedebileceği özel bir ortama ve hekimin kişiyi daha önce tanıyıp tanımamasına göre değişir.
Hangi durumlarda online görüşme uygundur, hangilerinde değildir?
Online görüşmenin uygunluğu, belirtilerin şiddetine, riske ve bedensel muayene gerekip gerekmediğine göre belirlenir. Kılavuzlar, görüşmeye başlamadan önce kişinin bulunduğu yerin ve bir acil durum planının belirlenmesini önerir.[3] Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; sizin durumunuz için son kararı, belirtilerinizi değerlendiren hekiminiz verir.
| Online görüşme çoğu zaman uygundur | Yüz yüze değerlendirme tercih edilmelidir |
|---|---|
| Tedavisi süren hastanın kontrol görüşmesi | Aktif intihar düşüncesi ya da planı |
| Hafif ve orta düzeyde depresyon ve kaygı | Gerçeklikle bağın zayıfladığı psikotik belirtiler |
| İlaç dozunun ve yan etkilerin gözden geçirilmesi | Hızlı kilo kaybıyla giden yeme bozukluğu |
| Ulaşımı zor olan, şehir dışında ya da yurt dışında yaşayanlar | Alkol ya da madde bırakma belirtileri |
| Psikoterapi seansları | Nörolojik ya da bedensel muayene gerektiren yakınmalar |
Online görüşmenin avantajları nelerdir?
Online görüşmenin en belirgin yararı, tedaviye erişimi kolaylaştırmasıdır. Uzman sayısının az olduğu bölgelerde yaşayanlar, hareket kısıtlılığı olanlar, yoğun çalışanlar ve küçük çocuğu olan ebeveynler için tedaviye ulaşmayı kolaylaştırır. Ulaşım süresinin ortadan kalkması, kontrol görüşmelerinin aksatılmadan ve düzenli olarak sürdürülmesine de yardım eder.
- Yol ve bekleme süresi olmadan görüşme
- Bekleme salonunda görülme kaygısı olmadan mahremiyet
- Kaygı ya da agorafobi nedeniyle evden çıkmakta zorlanan kişiler için ilk adım
- Taşınma ya da seyahat sırasında aynı hekimle tedaviyi sürdürebilme
Sınırları ve dezavantajları nelerdir?
Ekran üzerinden beden dili, kıyafet, yürüyüş ve küçük hareketler gibi bazı gözlemler daha zor yapılır; tansiyon ölçümü ya da nörolojik muayene gibi bedensel değerlendirmeler yapılamaz. Bağlantı kopmaları görüşmenin akışını bozabilir. Evde başkalarının sesi duyabileceği bir ortam da kişinin rahatça konuşmasını engelleyebilir.
Kriz anlarında hekimin kişiye hızla ulaşması zorlaşabilir; bu nedenle görüşmenin başında bulunduğunuz adresin ve ulaşılabilecek bir yakınınızın bilgisinin paylaşılması önemlidir. Görüşme kayıtları ve sağlık bilgileriniz kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamında korunur.[5]
Online görüşmeye nasıl hazırlanmalısınız?
İyi bir hazırlık, online görüşmenin verimini belirgin biçimde artırır. Teknik aksaklıklar ve kesintiler hem süreyi kısaltır hem de anlatmak istediklerinizi unutmanıza yol açabilir. Aşağıdaki adımları görüşmeden önce gözden geçirmek, sürecin hem sizin hem de hekiminiz için rahat ve kesintisiz geçmesini sağlar.
- Kimsenin sizi duyamayacağı, sessiz ve iyi aydınlatılmış bir oda seçin; kulaklık kullanın.
- İnternet bağlantınızı ve cihazınızın şarjını önceden kontrol edin; kopma ihtimaline karşı telefon numaranızı paylaşın.
- Kullandığınız bütün ilaçların adını ve dozunu, son tahlil sonuçlarınızı yanınızda bulundurun.
- Anlatmak istediğiniz belirtileri ve sormak istediğiniz soruları önceden not edin.
- Görüşmenin başında bulunduğunuz adresi ve acil durumda aranabilecek bir yakınınızı bildirin.
Online görüşmede reçete yazılabilir mi?
Türkiye’de uzaktan sağlık hizmetleri, Sağlık Bakanlığı’nın bu konudaki yönetmeliğiyle düzenlenmiştir ve hizmetin hangi koşullarda ve hangi kurumlarca verilebileceği bu mevzuatla belirlenir.[4] Online görüşme sonrasında reçete düzenlenip düzenlenemeyeceği, ilacın türüne ve görüşmenin yapıldığı kuruma göre değişebilir; bunu randevu almadan önce sormanız önerilir.
Online görüşmenin yanında yüz yüze kontrollerin de planlanması, özellikle yeni başlanan tedavilerde izlemi güvenli hâle getirir. Tanı sonrası sürecin genel gidişi için tanı sonrası süreç yazımıza bakabilirsiniz.
Online psikoterapi de işe yarar mı?
Evet. Depresyonda bilişsel davranışçı terapinin farklı sunum biçimlerini karşılaştıran bir analizde bireysel, grup ve rehberli kendi kendine yardım biçimlerinin benzer etkide olduğu gösterilmiştir.[6] Görüntülü terapide de terapistle güvenli bir ilişki kurulabilir; bazı kişiler kendi evlerinde, tanıdık bir ortamda daha rahat konuştuklarını bildirir.
Terapist seçimi ve terapi süreci için terapist yazımıza, en sık kullanılan yöntem için bilişsel davranışçı terapi yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İlk görüşme online yapılabilir mi?
Birçok durumda yapılabilir. Ancak belirtiler ağırsa, risk değerlendirmesi gerekiyorsa ya da bedensel bir hastalık düşünülüyorsa hekim ilk görüşmenin yüz yüze yapılmasını önerebilir. Online başlayan bir tedavide de gerektiğinde yüz yüze görüşme planlanır.
Yurt dışından online psikiyatri görüşmesi yapılabilir mi?
Görüşme teknik olarak mümkündür, ancak reçete ve ilaç temini bulunduğunuz ülkenin kurallarına bağlıdır. Yurt dışında yaşıyorsanız bu konuyu randevudan önce netleştirmeniz ve acil durumlar için bulunduğunuz yerdeki sağlık hizmetlerini bilmeniz önerilir.
Online görüşme kaydedilir mi?
Görüşmeler hastanın açık onayı olmadan kaydedilmemelidir. Sizin de görüşmeyi hekiminizin bilgisi olmadan kaydetmemeniz gerekir. Kayıtla ilgili bir ihtiyacınız varsa bunu görüşmenin başında konuşun.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa online randevu beklemeyin; 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
1 yorumDüşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.
Okurların yorumları
Levent Bayrak
Afet psikolojisi alanindaki gelişmeler ve Turkiye için onemi bu yazıda vurgulanıyor.