Psikolog ile Psikolojik Danışman (PDR) Farkı Nedir?

Yazan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi Yayımlanma: Nasıl hazırlıyoruz?
🎧 Makaleyi sesli dinleyin -- dk okuma süresi

Kısaca

Psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümünden; psikolojik danışman ise eğitim fakültelerinin rehberlik ve psikolojik danışmanlık (PDR) bölümünden mezun olur. İki meslek de dört yıllık lisansa dayanır ama ders programları, yasal statüleri ve çalışma alanları farklıdır: psikolog sağlıkla ilgili meslek mensubu sayılır ve klinik alanda çalışabilir; psikolojik danışman ağırlıklı olarak okullarda rehber öğretmen olarak görev yapar. PDR mezunu psikolog unvanını kullanamaz, ancak klinik psikoloji yüksek lisansı yaparak klinik psikolog olabilir. Bu yazıda iki mesleğin eğitimini, yetkilerini, hangi sorunda kime gidileceğini ve başvurduğunuz kişinin unvanını nasıl doğrulayacağınızı anlatıyoruz.

Psikolog mu, psikolojik danışman mı? İki unvan günlük dilde sık sık birbirinin yerine kullanılır; oysa farklı fakültelerden mezun olan, farklı yasal statüye sahip ve farklı alanlarda çalışan iki ayrı meslektir. Bu yazıda iki mesleğin eğitimini, yetkilerini, hangi sorunda kime başvurulacağını ve karşınızdaki kişinin unvanını nasıl doğrulayacağınızı sade bir dille anlatıyoruz.

Psikolog ile Psikolojik Danışman (PDR) Farkı Nedir?

Psikolojik Danışman Kimdir, Psikolog Kimdir?

Psikolojik danışman, eğitim fakültelerinin rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümünü bitiren kişidir; bu bölüm kısaca PDR olarak anılır. Psikolog ise fen-edebiyat ya da sosyal bilimler fakültelerinin psikoloji bölümünden mezun olur. İkisi de dört yıllık lisans eğitimi alır; ancak birinin odağı eğitim ortamında rehberlik, diğerinin odağı insan davranışının bilimsel incelenmesidir. Bu fark, mezuniyetten sonraki bütün yolu belirler.

Psikolojik danışmanlar en çok okullarda görev yapar; Millî Eğitim Bakanlığı kadrolarında rehber öğretmen ya da psikolojik danışman olarak çalışırlar. Öğrencinin gelişimini izlemek, meslek seçimine yardım etmek, uyum sorunlarını ele almak ve aileyle iş birliği yapmak temel görevleridir. Rehberlik ve araştırma merkezlerinde, üniversitelerin danışma birimlerinde ve özel eğitim kurumlarında da çalışırlar. Sağlık kuruluşlarındaki yerleri sınırlıdır.

Psikologlar ise hastaneler, klinikler, muayenehaneler, adalet ve sosyal hizmet kurumları, şirketler ve üniversiteler dahil çok geniş bir alanda çalışır. Klinik alanda çalışmak için psikoloji lisansının üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı gerekir. Psikoloğun tanımını, alt dallarını ve klinik psikologla farkını psikolog nedir yazısında ayrıntılı anlattık. Bu yazı, psikolojik danışmanla karşılaştırmaya odaklanır.

Halk arasında iki mesleğin karışmasının nedeni, ikisinin de "psikolojik" sözcüğünü taşıması ve ikisinin de insanlarla konuşarak çalışmasıdır. Ancak yasa, eğitim ve meslek örgütleri bu iki mesleği ayrı ayrı tanımlar. Farkı bilmek, doğru yardımı doğru kişiden almanızı sağlar. Yanlış kapıya gitmek zaman kaybettirir; ancak iyi bir uzman sizi doğru yere yönlendirir.

Eğitimleri Nasıl Farklı?

Psikoloji lisansı istatistik, araştırma yöntemleri, gelişim, sosyal, bilişsel ve klinik psikoloji derslerini kapsar; öğrenci insan davranışını bilimsel yöntemle incelemeyi öğrenir. PDR lisansı ise rehberlik, psikolojik danışma kuramları, okul ve mesleki rehberlik ile öğretmenlik meslek bilgisi derslerini içerir. PDR öğrencisi okulda staj yapar; psikoloji öğrencisi laboratuvar ve alan çalışmalarıyla yetişir. İki programın kesişen dersleri vardır; ancak ağırlık merkezleri farklıdır.

PDR programının bir öğretmenlik programı olması belirleyici bir özelliktir. Mezunlar pedagojik formasyon almış sayılır ve öğretmen atamalarına girebilir. Psikoloji mezunları ise öğretmenlik yeterliliğine sahip değildir; okulda çalışmak isteyen psikolog ayrıca formasyon almak zorundadır. Bu yüzden okul rehberlik servisi PDR mezunlarının alanıdır.

Lisansüstü eğitim iki meslek için de kapıları açar. PDR mezunu, psikolojik danışmanlık alanında yüksek lisans ve doktora yaparak uzmanlaşabilir. Yasa, PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapanların klinik psikolog olabilmesine de olanak tanır; bu yol, iki meslek arasındaki en önemli geçittir. Psikoloji mezunu ise klinik, gelişim, sosyal ya da endüstri psikolojisi gibi alanlarda ilerler.

Terapi yöntemleri için alınan eğitimler her iki meslek için de ayrı bir konudur. Bilişsel davranışçı terapi ya da çözüm odaklı terapi gibi eğitimleri hem psikologlar hem psikolojik danışmanlar alabilir. Ancak bu eğitimlerin sağlık alanında kullanımı, kişinin yasal statüsüne bağlıdır. Yöntem eğitimi, unvanın yerine geçmez.

Yasal Statüleri Farklı mı, Kim Sağlık Meslek Mensubu Sayılır?

Psikolog, Sağlık Bakanlığının 2014 tarihli görev tanımları yönetmeliğinde sağlıkla ilgili meslek mensupları arasında sayılır; klinik psikolog ise 1219 sayılı Kanun ile doğrudan sağlık meslek mensubu olarak tanımlanmıştır. Psikolojik danışman bu iki listede yer almaz; mesleki çerçevesi Millî Eğitim Bakanlığının rehberlik yönetmeliğiyle çizilir. Yani psikolog sağlık sistemine, psikolojik danışman eğitim sistemine bağlı bir meslektir. Bu ayrım, kimin nerede çalışabileceğini belirler.

Sağlık kurumlarındaki psikolog kadroları için psikoloji lisansı aranır. PDR mezunları bu kadrolara doğrudan atanamaz; ancak klinik psikoloji yüksek lisansını tamamlayanlar klinik psikolog olarak sağlık alanında çalışabilir. Aile mahkemelerinde görev yapan uzmanlar için de yasa psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı unvanlarını ayrı ayrı sayar. Her kurum, kendi mevzuatına göre unvan ister.

Etik çerçeve de ayrı meslek örgütleri tarafından belirlenir. Psikologlar için Türk Psikologlar Derneği, psikolojik danışmanlar için Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği etik kurallar yayımlar. İki metin de gizlilik, yeterlilik ve danışanın yararı ilkelerini paylaşır. Fark, uygulama alanının sınırlarındadır.

Türkiye'de psikologların ayrı bir meslek yasası uzun süredir tartışılmaktadır; benzer bir talep psikolojik danışmanlar için de vardır. Mevcut düzenlemeler her iki mesleğin sınırlarını bütünüyle netleştirmez ve uygulamada gri alanlar bırakır. Bu belirsizlik, danışanın unvanı ve eğitimi sormasını daha da önemli kılar. Yasa değiştiğinde bu yazı güncellenecektir.

Psikolojik Danışman Psikolog Unvanı Kullanabilir mi?

Hayır; psikolog unvanı psikoloji lisansı gerektirir ve PDR mezunu bu unvanı kullanamaz. Psikolojik danışman, kendi unvanını kullanır: psikolojik danışman ya da rehber öğretmen. İki mesleğin etik kuralları da yalnızca sahip olunan unvanın ve eğitimin belirtilmesini ister. Yanıltıcı unvan kullanmak etik ihlaldir ve bazı durumlarda hukuki sonuç doğurabilir.

Uygulamada karışıklık, özel danışmanlık merkezlerinde ortaya çıkar. Bazı merkezler PDR mezunlarını "psikolog" ya da "uzman psikolog" diye tanıtır; bu yanlıştır. Kartvizitte ya da web sitesinde "psikolojik danışman" yazıyorsa kişi PDR mezunudur. Belirsiz bir ifade görürseniz doğrudan sormak gerekir.

PDR mezunu, klinik psikoloji yüksek lisansını tamamladığında klinik psikolog unvanını kazanır; bu durumda unvan yasal ve doğrudur. Yani psikolojik danışman "sonradan psikolog olabilir mi" sorusunun cevabı, doğru lisansüstü eğitimle evettir. Ancak yalnızca lisans mezunu PDR'li, psikolog değildir. Bu ayrım, unvanı okurken yüksek lisansın alanına bakmayı gerektirir.

Psikolojik danışmanlık, psikolojiden daha az değerli bir meslek değildir; farklı bir meslektir. Okul ortamında bir psikolojik danışman, klinik eğitimi olmayan bir psikologdan çok daha donanımlıdır. Sorun unvanların değerinde değil, yerinde kullanılmasındadır. Doğru unvan, doğru beklentiyi kurar.

Hangi Sorunda Psikoloğa, Hangisinde Psikolojik Danışmana Gidilir?

Kural basittir: ruhsal hastalık şüphesi, tanı gerektiren belirtiler ve psikoterapi ihtiyacı psikoloğun ya da psikiyatristin alanıdır; okul, meslek seçimi ve eğitim ortamındaki sorunlar psikolojik danışmanın alanıdır. Depresyon, kaygı bozukluğu, travma ve yeme bozukluğu gibi tablolar klinik değerlendirme ister. Sınav kaygısı, ders çalışma alışkanlığı, bölüm seçimi ve okul uyumu ise rehberlik hizmetinin konusudur. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumları eşleştirir.

Durumİlk başvuruNeden?
Sürekli çökkünlük, uyku ve iştah bozukluğuPsikiyatrist ya da klinik psikologDepresyon değerlendirmesi ve tedavi gerekir
Panik atak, yoğun kaygı, takıntılarPsikiyatrist ya da klinik psikologTanı ve psikoterapi ya da ilaç gerekebilir
Sınav kaygısı ve ders çalışma düzeniOkul psikolojik danışmanıEğitim ortamına özgü rehberlik
Meslek ve bölüm seçimiPsikolojik danışmanMesleki rehberlik ve ilgi envanterleri
Okula gitmek istememeÖnce okul danışmanı, sürerse çocuk psikoloğuNeden okul kaynaklı mı, kaygı bozukluğu mu ayrılmalı
Çocukta gelişim gecikmesi ya da dikkat sorunuÇocuk psikiyatristi ve çocuk psikoloğuTanı ve değerlendirme testleri gerekir
Akran zorbalığı ve okulda uyumOkul psikolojik danışmanıOkul içi müdahale ve aile iş birliği
Travma sonrası belirtilerKlinik psikolog ya da psikiyatristTravma odaklı terapi eğitimi gerekir
Evlilik ve çift sorunlarıÇift terapisi eğitimi olan psikolog ya da aile danışmanıYöntem eğitimi belirleyicidir

Tablodaki ayrım keskin değildir; birçok durumda iki meslek birlikte çalışır. Okulda fark edilen bir kaygı sorunu, psikolojik danışman tarafından çocuk psikoloğuna yönlendirilir; tedavi sürerken okul danışmanı sınıf içi desteği sürdürür. Bu iş birliği, çocuğun her ortamda aynı yaklaşımla desteklenmesini sağlar. İyi bir danışman, sınırını bilir ve yönlendirmekten çekinmez.

Emin olamadığınız durumlarda ilk görüşmeyi kimden alırsanız alın, doğru yere yönlendirilirsiniz. Önemli olan, belirtilerin şiddetini küçümsememektir. Günlük işlevi bozan, iki haftadan uzun süren ya da kendine zarar verme düşüncesi içeren durumlar rehberlik değil, klinik değerlendirme gerektirir. Bu durumda beklemeden psikiyatrist ya da klinik psikoloğa başvurulmalıdır.

Okul Rehber Öğretmeni Ne Yapar, Neyi Yapmaz?

Okul rehber öğretmeni, yani okul psikolojik danışmanı, öğrencinin eğitsel, mesleki ve kişisel gelişimini destekleyen bir uzmandır. Sınıf rehberlik etkinlikleri düzenler, öğrencilerle bireysel görüşme yapar, aileyle iş birliği kurar ve gerektiğinde dış kurumlara yönlendirir. Öğrencinin gizliliğini korur; ancak ciddi risk durumlarında aileyi ve okul yönetimini bilgilendirir. Görev alanı, Millî Eğitim Bakanlığının rehberlik yönetmeliğiyle belirlenir.

Rehber öğretmen tanı koymaz, psikoterapi uygulamaz ve rapor düzenlemez. Bir öğrencide depresyon, kaygı bozukluğu ya da dikkat eksikliği şüphesi varsa görevi, aileyi bilgilendirmek ve uygun uzmana yönlendirmektir. Özel eğitim değerlendirmesi için rehberlik ve araştırma merkezine yönlendirme de bu görevin parçasıdır. Rehber öğretmenden terapi beklemek, hem öğrenciyi hem danışmanı zor durumda bırakır.

Okul danışmanının en değerli katkısı, sorunu erken fark etmesidir. Ders başarısındaki ani düşüş, arkadaş ilişkilerindeki kopma, devamsızlık ve davranış değişiklikleri okulda ilk görülen işaretlerdir. Danışman bu işaretleri aileyle paylaşır ve süreci başlatır. Çocuğun okula gitmek istememesi gibi durumlarda ilk adım okul danışmanıdır; bu konuyu bir uzman cevabında ayrıca ele aldık.

Ailelerin okul danışmanıyla düzenli iletişim kurması, çocuğun desteğini güçlendirir. Danışmanın verdiği bilgi, dışarıdan alınan uzman desteğini tamamlar; iki taraf arasında bilgi akışı olduğunda çocuk her ortamda tutarlı biçimde desteklenir. Sınav döneminde yaşanan kaygıyı gözden geçirmek için sınav stresi ve heyecan testi bir başlangıç noktası olabilir. Test tanı koymaz; okul danışmanıyla konuşmak için bir zemin oluşturur.

Okul danışmanıyla görüşmek için özel bir prosedür gerekmez; okul yönetimi ya da sınıf öğretmeni aracılığıyla randevu istenebilir. Görüşmeye giderken gözlediğiniz değişiklikleri, ne zaman başladığını ve evdeki durumu kısaca not etmek yararlıdır. Danışmanın önerilerini yazılı almak ve dış uzmana giderken bu notu götürmek süreci hızlandırır. Okul ile uzman arasındaki bilgi paylaşımı yalnızca sizin onayınızla yapılır.

Psikolojik Danışman Terapi Yapabilir mi?

Psikolojik danışmanın temel yetkisi psikolojik danışmadır: kişinin gelişimini, uyumunu ve karar süreçlerini destekleyen yapılandırılmış görüşmelerdir. Bu görüşmeler, bir ruhsal hastalığın tedavisi anlamında psikoterapi değildir. Yasal olarak psikoterapi, sağlık meslek mensubu olan klinik psikologlar ve hekimler tarafından uygulanır. PDR mezunu, klinik psikoloji yüksek lisansı yaptığında bu yetkiyi kazanır.

Uygulamada sınır her zaman net değildir. Sınav kaygısıyla çalışan bir okul danışmanı, bilişsel davranışçı tekniklerden yararlanabilir; bu, rehberlik kapsamında kabul edilir. Ancak panik bozukluğu ya da depresyon tedavisi bu kapsamın dışındadır. Danışman, sorunun klinik düzeye ulaştığını fark ettiğinde yönlendirme yapmakla yükümlüdür.

Özel danışmanlık merkezlerinde çalışan PDR mezunları, yetişkinlere de hizmet verebilir; ancak burada da sınır aynıdır. Kişisel gelişim, karar verme, iletişim ve uyum konuları danışmanlık kapsamındadır; ruhsal hastalık tedavisi değildir. Aldığınız hizmetin danışmanlık mı terapi mi olduğunu sormak hakkınızdır. Cevap belirsizse unvanı ve eğitimi sormak gerekir.

Terapist unvanı, Türkiye'de yasayla korunmadığı için her iki meslekten kişiler tarafından kullanılabilir; bu da karışıklığı artırır. Terapist sözcüğünün ne anlama geldiğini ve nasıl değerlendirileceğini terapist nedir yazısında anlattık. Kartvizitteki "terapist" ifadesi, temel mesleğin ne olduğunu göstermez. Temel meslek ve yöntem eğitimi birlikte sorulmalıdır.

Pedagog, Aile Danışmanı ve Yaşam Koçu Bu Tabloda Nerede Durur?

Bu üç unvan psikolog ve psikolojik danışmanla sık karıştırılır; ancak dayanakları farklıdır. Pedagog, çocuk gelişimi ve eğitimi alanında yetişmiş kişi anlamına gelir ve Türkiye'de artık ayrı bir lisans bölümü olarak bulunmaz. Aile danışmanı, ilgili lisans üzerine belirli bir eğitimi tamamlayarak sertifika alan kişidir. Yaşam koçu ise yasal düzenlemeye ya da zorunlu eğitime bağlı olmayan bir unvandır.

Pedagog unvanı, halk arasında çocuk psikoloğu anlamında kullanılır. Bugün çocuklarla çalışan uzmanlar çoğunlukla çocuk gelişimi, psikoloji ya da PDR mezunlarıdır ve çocuk alanında ek eğitim almıştır. Pedagog ile çocuk psikoloğu arasındaki farkı pedagog nedir yazısında ayrıntılı anlattık. Unvandan çok, kişinin çocuklarla çalışma eğitimi ve deneyimi belirleyicidir.

Aile danışmanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yönetmeliğiyle düzenlenir. Sosyal hizmet, psikoloji, PDR, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi gibi lisans mezunları, yönetmelikte belirlenen saatte aile danışmanlığı eğitimini tamamlayarak bu unvanı alabilir. Aile danışmanı, aile içi iletişim ve ilişki sorunlarıyla çalışır; ruhsal hastalık tedavisi yapmaz. Çift ve aile sorunlarında terapi seçeneklerini çift terapisi yazısında ele aldık.

Yaşam koçluğu ise sağlık ya da eğitim mevzuatında tanımlı değildir; birkaç günlük kurslarla bu unvan kullanılabilir. Hedef belirleme ve motivasyon gibi konularda yararlı olabilir; ancak ruhsal bir zorlukta yaşam koçuna başvurmak, gerçek yardımı geciktirir. Bu unvanların tuzaklarını terapist seçerken nelere dikkat etmeli rehberinde ele aldık. Kural basittir: sağlık sorunu, sağlık meslek mensubuna gider.

Ücret ve Erişim Açısından Fark Var mı?

Okuldaki psikolojik danışmanlık hizmeti öğrenciler için ücretsizdir ve okul saatleri içinde erişilebilir; bu, PDR hizmetinin en büyük avantajıdır. Özel danışmanlık merkezlerinde çalışan psikolojik danışmanların ücreti ise genellikle klinik psikologların seans ücretinin altında seyreder. Klinik psikolog seansları, eğitim düzeyi ve yöntem sertifikaları nedeniyle daha yüksek ücretlidir. Ücret farkı, hizmetin niteliğindeki farkı yansıtır.

Ücret karşılaştırması yaparken neyin karşılaştırıldığına dikkat etmek gerekir. Sınav kaygısı için okul danışmanıyla görüşmek ücretsizdir ve çoğu zaman yeterlidir; aynı sorun için özel bir klinik psikoloğa gitmek daha pahalı ama gerekli olmayabilir. Buna karşılık depresyon tedavisi için ucuz diye danışmanlık almak, zaman ve para kaybıdır. Doğru hizmet, en ucuz değil, soruna uygun olandır.

Psikolog seans ücretlerinin 2026 yılında hangi aralıkta olduğunu ve neye göre değiştiğini psikolog seans ücretleri yazısında anlattık. Psikolojik danışmanlık ücretleri için kamuya açık bir tarife yoktur; merkezler kendi ücretini belirler. Her iki hizmette de ücretin baştan sorulması ve makbuz alınması gerekir. Ücret sormak, hizmetin kalitesini sorgulamak değil, şeffaflık istemektir.

Erişim açısından psikolojik danışmanlar özellikle okul çağındaki çocuklar için en yakın kaynaktır. Yetişkinler için ise klinik psikolog ve psikiyatristler daha yaygın seçenektir. Üniversite öğrencileri, çoğu üniversitede bulunan psikolojik danışma birimlerinden yararlanabilir. Bu birimler, gelecek kaygısı gibi konularda ilk destek noktasıdır; üniversite sonrası gelecek kaygısı testi bu konuda bir öz değerlendirme sunar.

Başvurduğum Kişinin Unvanını Nasıl Kontrol Ederim?

En doğrudan yol, mezun olduğu bölümü sormaktır: psikoloji mi, rehberlik ve psikolojik danışmanlık mı? Cevap PDR ise kişi psikolojik danışmandır; klinik psikoloji yüksek lisansı yaptıysa klinik psikologdur. Diploma ve varsa yüksek lisans diplomasını görmek istemek olağan bir taleptir. Belge göstermekten kaçınan bir uzman, düşündürücüdür.

Web sitesi ve kartvizitteki ifadeleri dikkatle okumak da yardımcı olur. "Uzman psikolojik danışman" ifadesi PDR alanında yüksek lisansı gösterir; "uzman klinik psikolog" ise klinik psikoloji yüksek lisansına işaret eder. "Uzman psikolog" ifadesi ise yasal bir unvan değildir ve yüksek lisansın alanı sorulmalıdır. Belirsiz ifadeler, açık soruyla netleştirilir.

Meslek örgütü üyeliği ve yöntem derneklerinin uygulayıcı listeleri ek bir güvence sağlar. Türk Psikologlar Derneği ve Türk PDR Derneği üyelikleri zorunlu değildir; ancak etik kurallara bağlılığın işaretidir. Bazı terapi yöntemlerinin dernekleri, eğitimi tamamlayanları listeler. Bu listeler tek başına kanıt değildir ama tabloyu tamamlar.

Unvan doğrulamanın bütün yollarını ve nelere dikkat edileceğini psikolog nedir yazısının ilgili bölümünde ayrıntılı anlattık; burada yalnızca özetledik. Unvanı sormak ayıp değildir; sağlığınızla ilgili bir karar veriyorsunuz. Açık ve net cevap veren bir uzman, güven konusunda ilk sınavı geçmiştir.

Çocuğum İçin Hangisini Seçmeliyim?

Çocuğunuzun sorunu ders başarısı, arkadaş ilişkileri, sınav kaygısı ya da okul uyumuyla sınırlıysa ilk adım okul psikolojik danışmanıdır. Sorun evde de sürüyor, uyku ve iştahı etkiliyor, gelişim gecikmesi ya da dikkat sorunu düşündürüyorsa çocuk psikoloğu ya da çocuk psikiyatristi gerekir. İki yol birbirini dışlamaz; okul danışmanı çoğu zaman ilk fark eden kişidir. Şüphede kaldığınızda uzman görüşü almak, beklemekten iyidir.

Çocuğun yaşı da seçimi etkiler. Okul öncesi dönemde çocuk gelişimi ve çocuk psikolojisi alanında çalışan uzmanlar öne çıkar; okul çağında okul danışmanı ilk kaynak olur; ergenlikte gencin kendi seçtiği bir uzmanla çalışması daha verimlidir. Ergenlerde gizlilik ve güven, unvandan daha belirleyicidir. Hangi yaşta hangi işaretlerin dikkat gerektirdiğini çocuk psikoloğuna ne zaman gidilir yazısında ayrıntılı anlattık.

Ebeveynin kendi kaygısı da bu kararı etkiler. Çocuğuyla yeterince ilgilenip ilgilenmediğini sorgulayan ebeveynler için çocuklarımla yeterince ilgileniyor muyum testi bir farkındalık aracıdır. Bu test tanı koymaz; ancak ebeveynin kendi tutumunu gözden geçirmesine yardım eder ve çocuğun sorunu ebeveyn desteğiyle birlikte ele alındığında daha hızlı çözülür. Aile görüşmesi bu yüzden çoğu çocuk terapisinin parçasıdır.

Hangi uzmana giderseniz gidin, çocuğa süreci doğru anlatmak gerekir. Çocuk "sorunlu" olduğu için değil, daha iyi hissetmesi için görüşmeye gittiğini bilmelidir. Çocuk ve ergen alanında çalışan uzmanları İzmir çocuk ve ergen psikologları gibi il sayfalarından bulabilirsiniz. Randevu talebinde çocuğun yaşını ve gözlediğiniz belirtileri yazmak, uzmanın hazırlıklı olmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

PDR mezunu psikolog mudur?

Hayır. PDR mezunu psikolojik danışmandır; psikolog unvanı psikoloji lisansı gerektirir. PDR mezunu klinik psikoloji yüksek lisansı yaparsa klinik psikolog olabilir. Yalnızca lisans mezunu PDR'li, psikolog unvanını kullanamaz.

Psikolojik danışman ilaç yazabilir mi?

Hayır. İlaç yazma yetkisi yalnızca hekimlerdedir; ne psikolog ne psikolojik danışman ilaç yazabilir. İlaç gerektiren durumlarda psikiyatriste yönlendirme yapılır. Bu, her iki meslek için de etik ve yasal bir zorunluluktur.

Rehber öğretmen ile psikolojik danışman aynı kişi mi?

Evet; okullarda görev yapan PDR mezunları rehber öğretmen ya da okul psikolojik danışmanı olarak anılır. İki ifade aynı kadroyu tanımlar. Görevleri Millî Eğitim Bakanlığı yönetmeliğiyle belirlenir. Tanı koymaz ve terapi uygulamazlar.

Psikolojik danışman özel muayenehane açabilir mi?

Psikolojik danışmanlar özel danışmanlık merkezlerinde çalışabilir ve danışmanlık hizmeti verebilir; ancak bu hizmet ruhsal hastalık tedavisi kapsamında psikoterapi değildir. Sağlık kuruluşu statüsü ve psikoterapi yetkisi klinik psikologlara ve hekimlere aittir. Aldığınız hizmetin türünü sormak gerekir.

Psikolog mu psikolojik danışman mı daha iyi?

Bu soru yanlış kurulmuştur; iki meslek farklı ihtiyaçlara karşılık gelir. Okul ve mesleki rehberlik için psikolojik danışman, klinik değerlendirme ve psikoterapi için klinik psikolog uygundur. Doğru seçim, sorunun türüne göre yapılır. Unvanın değeri, yerinde kullanılmasındadır.

Aile danışmanı psikolog mudur?

Aile danışmanı, ilgili lisans üzerine aile danışmanlığı eğitimi almış kişidir; psikolog olabilir ama olmak zorunda değildir. Sosyal hizmet, PDR, hemşirelik ve çocuk gelişimi mezunları da bu unvanı alabilir. Aile danışmanı ruhsal hastalık tedavisi yapmaz. Temel mesleğini sormak gerekir.

Pedagog ile psikolojik danışman farkı nedir?

Pedagog, çocuk gelişimi ve eğitimi alanında yetişmiş kişi anlamına gelir ve bugün ayrı bir lisans bölümü değildir. Psikolojik danışman ise PDR lisans mezunudur. Halk arasında pedagog sözcüğü çocuk uzmanı anlamında kullanılır. Çocuklarla çalışan uzmanın eğitimi ve deneyimi unvandan daha önemlidir.

Psikolojik danışman rapor verebilir mi?

Psikolojik danışman sağlık raporu, istirahat raporu ya da heyet raporu veremez. Okul içinde öğrenci hakkında gözlem ve değerlendirme yazısı hazırlayabilir. Özel eğitim ve tanı gerektiren raporlar için rehberlik ve araştırma merkezi ile hastane süreci gerekir. Psikoloğun rapor yetkisi de sınırlıdır ve ayrı bir yazıda anlatılmıştır.

Yaşam koçu ile psikolojik danışman aynı şey mi?

Hayır. Psikolojik danışman dört yıllık lisans mezunudur ve mesleği yönetmelikle tanımlıdır; yaşam koçluğu ise yasal düzenlemesi ve zorunlu eğitimi olmayan bir unvandır. Ruhsal bir zorlukta yaşam koçuna başvurmak yardımı geciktirir. Sağlık sorunları için sağlık meslek mensubu gerekir.

Psikolojik danışman yetişkinlere hizmet verebilir mi?

Evet; özel danışmanlık merkezlerinde çalışan psikolojik danışmanlar yetişkinlere kariyer, iletişim, karar verme ve uyum konularında danışmanlık verebilir. Ancak ruhsal hastalık tedavisi bu kapsamın dışındadır. Depresyon ya da kaygı bozukluğu şüphesinde klinik psikolog ya da psikiyatriste yönlendirme yapılır. Aldığınız hizmetin türünü baştan sormak gerekir.

Psikoloji ve PDR bölümleri arasında geçiş var mı?

Lisans düzeyinde yatay geçiş üniversitelerin kurallarına bağlıdır ve sınırlıdır. Asıl geçiş lisansüstü düzeyde olur: PDR mezunu klinik psikoloji yüksek lisansıyla klinik psikolog olabilir, psikoloji mezunu ise formasyon alarak okulda çalışabilir. Her iki yönde de ek eğitim gerekir. Unvan, tamamlanan eğitime göre belirlenir.

Psikolojik danışman gizlilik kurallarına bağlı mı?

Evet; Türk PDR Derneği etik kuralları gizliliği temel ilke sayar. Okulda öğrenciyle konuşulanlar, ciddi risk dışında aileyle ve okul yönetimiyle ayrıntılı paylaşılmaz. Gizliliğin sınırları görüşme başında öğrenciye ve aileye anlatılmalıdır. Bu ilke psikologlar için de aynı biçimde geçerlidir.

Üniversitede psikolojik danışma birimi ne yapar?

Çoğu üniversitede bulunan bu birimler, öğrencilere ücretsiz bireysel görüşme, uyum desteği ve kriz yardımı sunar. Genellikle psikolojik danışmanlar ve psikologlar birlikte çalışır. Klinik tedavi gerektiren durumlarda dış kurumlara yönlendirme yapılır. Öğrenciler için ilk başvuru noktası olarak değerlidir.

Bu yazı psikolog ve psikolojik danışman meslekleri hakkında genel bilgilendirme amaçlıdır; yasal düzenlemeler değişebilir ve kişisel durumunuz için uzman görüşü gerekir. Günlük işlevi bozan belirtiler ya da kendine zarar verme düşüncesi varsa rehberlik değil klinik değerlendirme gerekir; acil durumda 112 aranmalıdır. Size ya da çocuğunuza uygun uzmanı Psikiyatri Rehberi üzerinden il ve uzmanlık alanına göre arayabilirsiniz.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.

E-posta ya da telefon istemiyoruz. Yorumunuz editör ekibimiz okuduktan sonra yayımlanır.

Kendinizi güvende hissetmiyorsanız yorum yazmak yerine hemen 112'yi arayın.

Yazan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi Yayımlanma: 8 Ekim 2026, 05:09 Nasıl hazırlıyoruz?

Kaynaklar ve ileri okuma

Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklar temel alınmıştır. Sağlığınızla ilgili kararlar için hekiminize danışın.

  1. YÖK Atlas: Psikoloji ile Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programları — Yükseköğretim Kurulu (2026)
  2. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği — Millî Eğitim Bakanlığı (2020)
  3. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun (1219 sayılı), Ek Madde 13 — Mevzuat Bilgi Sistemi (2011)
  4. Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlıkla İlgili Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik — Sağlık Bakanlığı (2014)
  5. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği Etik Kuralları — Türk PDR Derneği (2018)
  6. Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliği — Türk Psikologlar Derneği (2004)
  7. Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği — Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2012)
  8. Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (4787 sayılı), madde 5 — Türkiye Büyük Millet Meclisi (2003)

Bu yazı nasıl hazırlandı?

Bu yazı Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi tarafından; resmi ürün bilgileri, tanı sınıflandırmaları ve güncel tedavi kılavuzları esas alınarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için sizi muayene eden hekime başvurun.

Yayımlanma: 08.10.2026 Yayın ilkelerimiz Sorumluluk reddi

Tıbbi sorumluluk reddi. Bu yazı yalnız bilgilendirme amaçlıdır; profesyonel tıbbi tavsiye, tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili sorularınız için bir sağlık profesyoneline başvurun.

Acil durumda: Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.