Basit işlemlerde zorlanıyorum, hangi uzmandan yardım almalıyım?
WhatsApp kanalımızı takip edin · yeni yazılar telefonunuza gelsin
Soranın eki: "(Sorun sadece 4 işlem değil fakat karakter limitinden diğer örnekler sığmıyo)"
Matematiksel akıl yürütmesi güçlü olduğu hâlde toplama, çıkarma, çarpım tablosu gibi temel hesapları bir türlü otomatikleştirememek, çocuklukta fark edilmemiş bir özgül öğrenme güçlüğüne, yani diskalkuliye işaret edebilir. Bu durum zekâyla ilgili değildir; güçlü yönleri olan kişilerde de görülür ve çoğu zaman yıllarca gözden kaçar. Yetişkinlikte ilk başvuru yeri erişkin psikiyatri polikliniğidir; tanı için klinik psikolog ya da nöropsikologun uyguladığı testlerden yararlanılır. Dikkat eksikliği de benzer zorluklar yaratabildiği için birlikte değerlendirilir.
Neden bu kadar geç fark edilmiş olabilir?
Yorum ve problem çözme becerisi güçlü öğrenciler, zorlandıkları alanı farklı yollarla telafi eder. Siz de anlattığınıza göre işlemleri yavaş yapsanız bile soruyu yorumlama hızınızla yaşıtlarınızın önüne geçmişsiniz. Sonuçlar iyi olduğu için öğretmenler ve aileler sorunu önemsemeyebilir. Üniversitede ise işlem yükü ve zaman baskısı arttığında bu telafi yetmemeye başlar ve güçlük belirginleşir.
Diskalkulide neler görülebilir?
- Toplama, çıkarma ve çarpım tablosu gibi temel bilgileri ezberden ve hızlı getirememek, işlemleri parmakla saymak
- Sayıların büyüklüğünü bir bakışta karşılaştırmakta ve sonucu tahmin etmekte zorlanmak
- Sayıları yazarken ya da kopyalarken basamakları karıştırmak, işlem işaretlerini karıştırmak
- Para üstü, saat, ölçü birimleri ve telefon numaralarında zorlanmak
- Süre baskısı altında hataların belirgin biçimde artması
Notunuzda sorunun yalnız dört işlemle sınırlı olmadığını yazmışsınız. Değerlendirmede bu örneklerin hepsini anlatmanız tanıyı kolaylaştırır. Benzer güçlüklerin okuma ve yazmada nasıl görüldüğünü özgül öğrenme güçlüğü yazımızda anlattık.
Hangi uzmana başvurmalısınız?
- Erişkin psikiyatrist: İlk başvuru yeri burasıdır. Öykünüzü dinler; dikkat eksikliği, sınav ve matematik kaygısı gibi tabloya benzeyen ya da eşlik eden durumları ayırır, gerekirse testlere yönlendirir ve gereken raporu düzenler.
- Klinik psikolog ya da nöropsikolog: Zihinsel beceri ve akademik beceri testleriyle güçlü ve zayıf yanlarınızın ayrıntılı haritasını çıkarır. Diskalkuli tanısı bu testlerin sonuçlarıyla birlikte konur.
- Üniversitenizin engelli öğrenci birimi: Okul çağında bu değerlendirme Rehberlik ve Araştırma Merkezi üzerinden yapılırken üniversitede hastane yolu kullanılır. Rapor alındıktan sonra birçok üniversitede sınavlarda ek süre gibi düzenlemeler talep edilebilir; koşulları kendi biriminizden öğrenin.
Dikkatinizi sürdürmekte, işleri yarım bırakmakta ya da düzen kurmakta da zorlanıyorsanız bunu da söyleyin. Yetişkinlerde dikkat eksikliğinin nasıl göründüğünü yetişkinlerde DEHB yazımızda bulabilirsiniz.
Görüşmeye giderken hazırlanın
- Zorlandığınız durumları örnekleriyle bir listeye yazın; dört işlem dışındakileri de ekleyin.
- Varsa eski karnelerinizi, sınav sonuçlarınızı ve öğretmenlerinizin notlarını yanınıza alın.
- Ailede benzer güçlük, okuma güçlüğü ya da dikkat eksikliği olup olmadığını öğrenin.
- Bugüne kadar hangi yollarla telafi ettiğinizi not edin; bu bilgi değerlendirmede çok işe yarar.
Bu arada neler yardımcı olur?
- Parmakla saymak utanılacak bir şey değildir; işe yarayan bir yöntemi bırakmak zorunda değilsiniz.
- Ders ve ödevlerde izin verilen yerlerde hesap makinesi ve hesap tablolarından yararlanın.
- İşlemleri adım adım yazın, sonucu kabaca tahmin edip kontrol edin.
- Sınavlarda önce yorum gerektiren soruları çözüp işlemleri sonra kontrol edecek bir süre ayırın.
- Matematik sizde yoğun kaygı yaratıyorsa bunu da görüşmede anlatın; kaygı tek başına hata sayısını artırabilir.
Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.
