Takıntı ve Obsesyon Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ara sıra geri dönüp kapıyı kontrol etmek yaygındır ve tek başına bir hastalık göstergesi değildir. Ancak bu davranış defalarca tekrarlanıyor, zaman alıyor ve sizi rahatsız ediyorsa, obsesif kompulsif bozukluk açısından değerlendirmeye değer.

Ayırt edici ölçütler şunlar: davranış günde bir saatten fazla zaman alıyor mu, işinize ya da günlük yaşamınıza engel oluyor mu, yapmadığınızda yoğun kaygı yaşıyor musunuz, kendiniz de bunun gereksiz olduğunu düşündüğünüz hâlde durduramıyor musunuz? Bu sorulara evet diyorsanız tablo değerlendirilmelidir.

Yıllardır OKB ile mücadele etmek gerçekten yorucu ve daha önce denediğiniz yöntemlerden yeterli fayda görmemiş olmanız umudunuzu azaltmış olabilir. Ancak şunu bilmenizi isteriz: OKB için etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış tedaviler vardır ve pek çok kişi doğru tedaviyle belirgin şekilde iyileşir.

"Düşünme, aklından çıkar" neden işe yaramaz? OKB'de takıntılı düşünceleri bastırmaya çalışmak genellikle onları daha güçlü hâle getirir. Bu yüzden bu tavsiye OKB tedavisinde etkili değildir.

Anlattığın davranış saç yolma bozukluğu (trikotilomani) olarak bilinir ve sandığından çok daha fazla insanda görülür. Bu bir irade zayıflığı değil, çoğu zaman gerginlikle baş etmeye çalışan bir davranış. Ellerini meşgul edecek bir stres topu kullanmak ve saç koparmanın en çok olduğu anları fark etmek ilk adımlar olabilir. "Alışkanlığı tersine çevirme" adı verilen terapi yöntemi bu konuda çok etkilidir. Bir psikiyatristle görüşmeni, saçlı deri için de bir dermatoloğa görünmeni öneririm.

Bunu yazmanız çok cesurca. İstenmeyen, rahatsız edici düşünceler sanıldığından çok daha yaygındır ve sizi kötü bir insan yapmaz. Bu düşüncelerden bu kadar rahatsız olmanız, onların sizin değerlerinize ters düştüğünü gösterir. Bastırmaya çalıştıkça artmaları da bu durumun bilinen bir özelliğidir. Bu tablo genellikle tedavi edilebilen bir kaygı bozukluğuyla ilişkilidir. Bir psikiyatristle görüşmek size büyük rahatlama sağlayacaktır.

Günde onlarca kez el yıkamak ve engellenince kriz yaşamak obsesif kompulsif bozuklukla uyumlu görünüyor. OKB tedavi edilebilen bir durum. Kardeşinizi zorla engellemek kaygısını artırır, ama ritüellerine sürekli eşlik etmek de takıntıyı besler. Bu dengeyi kurmak zor olduğu için profesyonel destek önemli. Psikiyatrist değerlendirmesi, gerekirse ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapi çok iyi sonuç verir. Ellerindeki yaralar için bir dermatoloğa da görünebilir.

Kontrol etmeden rahatlayamamak ve bunun yüzünden zaman kaybetmek obsesif kompulsif bozuklukla uyumlu olabilir. Fotoğraf çekmek gibi yöntemler kısa süreliğine rahatlatır, ama zamanla takıntıyı besler. Bu sizin iradenizle ilgili bir sorun değil. OKB için bilişsel davranışçı terapi ve gerekirse ilaç tedavisi çok etkilidir. Bir psikiyatristle görüşmenizi öneririm. Eşinizin de sürece katılıp evde nasıl destek olacağını öğrenmesi faydalı olur.

Evet, bu tanımlanmış bir tablo olabilir: biriktirme bozukluğu. Ayırt edici özelliği, eşyaları atmakta yaşanan sürekli güçlük ve bunun sonucunda yaşam alanının kullanılamaz hâle gelmesidir.

Koleksiyonculuktan farkı nettir. Koleksiyon düzenlidir, seçilerek yapılır, sergilenir ve yaşam alanını bozmaz. Biriktirmede ise eşyalar seçilmeden birikir, düzen yoktur ve odalar asıl işlevini yitirir: mutfakta yemek yapılamaz, yatakta yatılamaz, banyo kullanılamaz hâle gelir.

Cildinizin tahriş olması, davranışın artık kendinize zarar verecek düzeye geldiğini gösteriyor. Bu tablo obsesif kompulsif bozukluğun en sık görülen biçimlerinden biridir ve tedavisi vardır.

Döngü şöyle işler. Bulaşma düşüncesi gelir: "Ellerim kirli, hastalanacağım ya da sevdiklerime bulaştıracağım." Bu düşünce yoğun kaygı ve tiksinti üretir. Yıkarsınız. Rahatlarsınız. Beyin "yıkadığım için kurtuldum" bilgisini kaydeder ve bir sonraki sefer istek daha güçlü gelir. Ayrıca yıkama biçimi zamanla ritüelleşir: belirli bir süre, belirli bir sıra, belirli sayıda tekrar; ritüel bozulursa baştan başlanır.

Hayır, kötü biri değilsiniz. Bu soruyu sorabiliyor olmanız zaten bunun kanıtı. Anlatalım.

İstenmeyen ve rahatsız edici düşünceler, insan zihninin olağan bir ürünüdür. Araştırmalar, hiçbir ruhsal tanısı olmayan kişilerin büyük çoğunluğunun zaman zaman şiddet, cinsellik ya da dine ilişkin istenmeyen düşünceler yaşadığını göstermiştir. Yani bu düşünceleri yaşamak yaygındır.