Sordena ve Fonksera (Vortioksetin) Nedir? Yan Etkileri

Sordena ya da Fonksera reçete edildiyse kutudaki vortioksetin adının ne anlama geldiğini, ilacın ne zaman etki edeceğini ve hangi yan etkilerin beklenebileceğini merak etmeniz doğaldır. Bu yazıda iki markanın ortak etken maddesini; kullanımını, yan etkilerini, etkileşimlerini, gebelikteki durumunu ve güvenli bırakma yolunu Türkiye'de onaylı ilaç belgelerine dayanarak anlatıyoruz.

Vortioksetin (Sordena, Fonksera) Nedir?

Vortioksetin, erişkinlerde depresyon tedavisi için kullanılan, reçeteyle satılan bir antidepresandır. Türkiye'de ruhsatlı markaları arasında Lundbeck firmasının Fonksera ve Eczacıbaşı'nın Sordena adlı film kaplı tabletleri bulunur; Sordena 5, 10 ve 20 mg, Fonksera ise bunlara ek olarak 15 mg güçte ruhsatlıdır.^[5] İki markada da etken madde aynıdır ve günde tek tablet kullanılır.

Kısa ürün bilgisine göre vortioksetin, serotoninin sinir uçlarına geri alınmasını azaltırken bazı serotonin reseptörlerini de doğrudan uyarır ya da engeller. Bu çok yönlü etkinin noradrenalin, dopamin, histamin, asetilkolin, GABA ve glutamat gibi başka ileti sistemlerine de dolaylı olarak yansıdığı düşünülür. Her hedefin sonuca katkısı ise henüz tam olarak bilinmiyor. Beyindeki ileti maddelerini psikiyatrik ilaçların beyindeki etkileri yazımızda anlattık.

Sordena ile Fonksera aynı ilaç mı?

Etken madde bakımından evet. Fonksera Türkiye'de 2014'ten beri ruhsatlıdır; Sordena ise 2025'te ruhsat almış bir eşdeğerdir. Tablette kullanılan etken madde bileşiğinin kimyasal biçimi iki markada farklıdır, ancak iki markanın 10 mg'lık tableti de 10 mg vortioksetine eşdeğer miktar içerir. Markayı kendi başınıza değiştirmeyin; geçişi hekiminiz ya da eczacınızla konuşarak yapın.

Brintellix Türkiye'de var mı?

Brintellix, vortioksetinin yurt dışında kullanılan ticari adlarından biridir. ABD'de bu ad, kan sulandırıcı Brilinta ile karıştırılıp reçete ve eczane hatalarına yol açtığı için 2016'da Trintellix olarak değiştirilmiş, ilacın kendisi ise aynı kalmıştır.^[8] TİTCK'nin güncel ruhsat listesinde Brintellix adıyla bir ürün yoktur; Türkiye'de vortioksetin, Fonksera ve Sordena gibi yerel ruhsatlı markalarla yer alır.

Vortioksetin SSRI mı?

Tam olarak değil: kısa ürün bilgisi vortioksetini sertralin ya da essitalopram gibi seçici serotonin geri alım inhibitörlerinden ayırarak "diğer antidepresanlar" grubunda sınıflar. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi ise ilacı serotonin düzenleyicileri adlı bir sınıfta tanımlar. Buna karşın serotonin sendromu, kanama eğilimi ve kesilme belirtileriyle ilgili uyarılar bu ilaçlarla büyük ölçüde ortaktır. Diğer antidepresan gruplarını psikiyatri ilaçları rehberimizde bulabilirsiniz.

Vortioksetin Ne İşe Yarar?

Kullanma talimatına göre vortioksetin, 18 yaş ve üzerindeki erişkinlerde majör depresif epizotların, yani belirgin ve süreğen depresyon dönemlerinin tedavisinde kullanılır.^[1] Talimat, ilacın çökkün ruh hâli, iç sıkıntısı, uyku ve iştah sorunları, dikkat toplama güçlüğü, değersizlik duygusu, keyif alamama ve yavaşlama gibi pek çok belirtide azalma sağladığını belirtir.

İngiltere'de sağlık hizmetleri için kılavuz hazırlayan ulusal kurum NICE, vortioksetini aynı depresyon döneminde iki antidepresana yeterli yanıt vermemiş erişkinler için bir seçenek olarak önermektedir.^[6] Türkiye'deki talimatta böyle bir sıra şartı yer almaz. Önceki ilaçlardan fayda görülmeyen durumlar için tedaviye dirençli depresyon yazımıza bakabilirsiniz.

Yirmi bir antidepresanı karşılaştıran geniş bir analizde bütün antidepresanlar plasebodan daha etkili bulunmuş; birbiriyle doğrudan karşılaştırılan çalışmalarda vortioksetin, hem daha etkili bulunan hem de tedaviyi yarıda bırakma oranı daha düşük olan ilaçlar arasında yer almıştır.^[9] Araştırmacılar kanıtın kesinliğini orta ile çok düşük arasında değerlendirmiştir. Bu yüzden seçim, kişinin önceki tedavileri ve yan etki beklentisi birlikte ele alınarak yapılır.

Vortioksetin kaygı ve anksiyete için kullanılır mı?

Türkiye'deki talimatta vortioksetinin tek onaylı kullanım alanı depresyondur; kaygı bozukluğu için ruhsatlı değildir. Kısa ürün bilgisine göre belirgin kaygı belirtilerinin eşlik ettiği depresyonda da etkili bulunmuştur. Depresyon olmadan yaşanan kaygıdaki seçenekleri kaygı bozukluğu ilaçları rehberimizde anlattık.

Vortioksetin dikkat ve hafıza sorunlarına iyi gelir mi?

Depresyonda dikkat dağınıklığı ve yavaş düşünme sık görülür. Kısa ürün bilgisindeki üç çalışmada vortioksetin, dikkat ve işlem hızını ölçen bir sembol eşleştirme testinde plasebodan daha iyi sonuç vermiş; ortak analizde standart etki büyüklüğü 0,35 bulunmuştur.^[4] Bu sonuçlar depresyonu olan kişilere aittir ve ilacın unutkanlık tedavisinde kullanıldığı anlamına gelmez. Depresyonla gelen zihinsel bulanıklık için beyin sisi yazımıza göz atabilirsiniz.

Vortioksetin Nasıl Kullanılır?

Kullanma talimatına göre 65 yaşın altındaki erişkinlerde önerilen doz günde bir kez 10 mg'dır. Hekim, tedaviye verdiğiniz yanıta göre dozu en fazla 20 mg'a çıkarabilir ya da 5 mg'a indirebilir; 65 yaş ve üzerinde tedaviye 5 mg ile başlanır.^[1] Tablet bir bardak suyla yutulur, aç ya da tok karnına alınabilir.

İlaç düzeyini değiştiren ilaçlar ve yaşa göre doz sınırları kısa ürün bilgisinin doz bölümünde yer alır. Dozu kendi başınıza artırmayın ya da azaltmayın.

Vortioksetin sabah mı akşam mı alınır?

Talimatta belirli bir saat şartı yoktur; önemli olan ilacı her gün aşağı yukarı aynı saatte, günde bir kez almaktır. Kısa ürün bilgisine göre klinik çalışmalarda vortioksetin, plaseboya kıyasla uykusuzluğu ya da gündüz uyku hâlini artırmamıştır. Bulantı ya da uyku sorunu yaşarsanız alım saatini hekiminizle konuşun.

Vortioksetin kaç günde etki eder?

Kullanma talimatına göre antidepresanlar etkisini genellikle iki hafta, bazen daha uzun sürede gösterir.^[1] Vortioksetinin yarılanma ömrü ortalama 66 saattir ve kandaki kararlı düzeyine yaklaşık iki haftada ulaşılır.^[4] Tam fayda birkaç haftayı bulabildiği için ilk günlerde değişiklik hissetmeseniz de ilacı bırakmayın. İlk günlerde nelerle karşılaşabileceğinizi antidepresanların ilk haftası yazımızda anlattık.

Vortioksetin ne kadar süre kullanılır?

Kullanma talimatına göre kendinizi yeniden iyi hissettikten sonra tedaviye en az 6 ay daha devam edilmelidir.^[1] Kısa ürün bilgisindeki bir nüks önleme çalışmasında plaseboya geçenlerde depresyonun geri dönme riski, vortioksetine devam edenlere göre iki kat yüksek bulunmuştur. Tedavinin toplam süresine hekiminiz sizin durumunuzu değerlendirerek karar verir.

Vortioksetinin Yan Etkileri Nelerdir?

Kullanma talimatına göre vortioksetinin en sık yan etkisi bulantıdır ve on kişiden en az birinde görülebilir. Yan etkiler çoğunlukla hafif ya da orta şiddettedir, tedavinin ilk iki haftasında başlar ve genellikle geçicidir.^[1] İshal, kabızlık, kusma, baş dönmesi, kaşıntı, alışılmadık rüyalar ve terleme de sık görülen etkiler arasındadır.

Tablodaki sıklıklar talimattaki sınıflandırmaya göre verilmiştir.^[3] Yüz, dudak, dil ya da boğazda şişme, nefes almada ya da yutmada güçlük, kurdeşen veya ani tansiyon düşmesine bağlı sersemlik gelişirse ilacı bırakın ve 112'yi arayın. Yerinde duramama hâli için akatizi yazımıza bakabilirsiniz.

Vortioksetin bulantısı ne zaman geçer?

Kısa ürün bilgisine göre bulantı genellikle hafif ya da orta şiddettedir, ilk iki haftada ortaya çıkar, çoğunlukla ilacı bırakmayı gerektirmeden geçer ve kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Günde 20 mg kullanan 65 yaş ve üzerindeki kişilerde bulantı oranı yüzde 42, daha gençlerde yüzde 27 bulunmuştur.^[4] Bulantı sürerse hekiminiz dozu düşürebilir.

Vortioksetin cinsel yan etki yapar mı?

Kısa ürün bilgisine göre günde 5–15 mg dozlarda cinsel işlev sorunları plasebodan farklı bulunmamış, 20 mg'da ise artmıştır; ilaç piyasaya çıktıktan sonra daha düşük dozlarda da vakalar bildirilmiştir.^[4] Önceki bir SSRI ile cinsel sorun yaşamış kişilerde yapılan sekiz haftalık bir çalışmada vortioksetin, essitaloprama göre daha az cinsel yan etkiyle ilişkili bulunmuştur. Karşılaştırma için Cipralex'in cinsel yan etkileri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Vortioksetin kilo aldırır mı?

Kısa ürün bilgisine göre kısa ve uzun süreli çalışmalarda vortioksetin, vücut ağırlığı, kalp hızı ve kan basıncı üzerinde plasebodan farklı bir etki göstermemiştir.^[4] Kullanma talimatının yan etki listesinde de kilo artışı yer almaz. Depresyon iştahı değiştirebildiği için belirgin kilo değişimlerini hekiminize söyleyin; diğer ilaçlarla karşılaştırma için psikiyatri ilaçları ve kilo yazımıza bakabilirsiniz.

Vortioksetin kaşıntı yapar mı?

Evet, kullanma talimatına göre tüm vücutta kaşıntı sık görülen yan etkiler arasındadır. Kaşıntıya döküntü, kurdeşen ya da yüzde şişme eşlik ederse bu bir alerji belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerekir. Yalnızca kaşıntı varsa ilacı kendiniz bırakmadan hekiminize danışın.

Vortioksetini Kimler Kullanmamalı?

Kullanma talimatına göre vortioksetine ya da tabletteki yardımcı maddelere alerjisi olanlar ve depresyon için moklobemid gibi bir MAO inhibitörü ya da antibiyotik olarak linezolid kullananlar bu ilacı almamalıdır.^[1] Etkililiği gösterilmediği için 18 yaşından küçüklerde de kullanılmaz. Aşağıdaki durumlarda ise ilaç ancak hekim yakından izleyerek verilir.

• Nöbet (sara) öyküsü olanlar: Nöbet başlar ya da sıklaşırsa tedavi kesilir
• Daha önce mani ya da hipomani geçirenler: Taşkınlık dönemine geçilirse hekim tedaviyi keser; ayrıntılar için bipolar bozukluk yazımıza bakın
• Kolay kanama ya da morarma eğilimi olanlar ve kan sulandırıcı kullananlar
• Kanında sodyum düşük olanlar ve 65 yaş üstündekiler
• Şiddetli böbrek ya da karaciğer hastalığı, siroz olanlar
• Göz tansiyonu (glokom) olanlar ya da bu riski taşıyanlar
• Aynı dönemde elektrokonvülsif tedavi (EKT) görenler

Vortioksetin intihar düşüncesini artırır mı?

Kullanma talimatına göre depresyon tedavisinin başında, ilaç etkisini göstermeden önceki haftalarda intihar düşünceleri artabilir; 25 yaşından genç erişkinlerde bu risk daha yüksektir.^[1] Bu yüzden tedavinin ilk aylarında ve doz değişikliklerinde aile ve hekim tarafından yakın izlem önerilir. Kendinize zarar verme düşüncesi olursa beklemeden 112'yi arayın; ayrıntılar için kendine zarar verme rehberimize bakın.

Vortioksetin gözleri etkiler mi?

Kısa ürün bilgisine göre vortioksetin seyrek olarak göz bebeklerini genişletebilir ve yatkın kişilerde dar açılı glokom krizini tetikleyebilir. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi, tedaviden önce göz muayenesini hekimle konuşmayı; göz ağrısı, görmede değişiklik, ışıkların çevresinde renkli halkalar ya da gözde kızarıklık ve şişlik olursa acil yardım almayı önerir.^[7]

Vortioksetin kalbi ve tansiyonu etkiler mi?

Kısa ürün bilgisine göre depresyonu olan kişilerde yapılan çalışmalarda vortioksetin, kalbin elektriksel etkinliğini gösteren EKG değerlerinde anlamlı bir değişiklik yapmamıştır. Sağlıklı gönüllülerde günde 40 mg'a kadar dozlarda da QT süresinin uzaması saptanmamıştır. Kalp hızı ve kan basıncı üzerindeki etkisi de plasebodan farklı bulunmamıştır.

Vortioksetin Hamilelikte ve Emzirirken Kullanılır mı?

Kullanma talimatına göre hekim mutlaka gerekli olduğunu söylemedikçe vortioksetin gebelikte kullanılmamalıdır. Gebeliğin son üç ayında kullanıldığında yenidoğanda nefes almada güçlük, ciltte morarma, nöbet, beslenme sorunları, titreme ve huzursuzluk görülebilir; bebekte inatçı akciğer damar basıncı yüksekliği riski de artar.^[1] Tedavi sırasında gebe kalırsanız ilacı kendiniz bırakmadan hekiminize başvurun.

Kısa ürün bilgisine göre SSRI ve SNRI grubundaki antidepresanlar doğumdan önceki son ayda kullanıldığında doğum sonrası kanama riski iki kattan az bir oranda artabilir; vortioksetin için doğrudan çalışma olmasa da bu risk göz ardı edilmez. Çocuk doğurma çağındaki kadınların tedavi süresince etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanması önerilir.

Vortioksetin kullanırken emzirebilir miyim?

Fonksera'nın 2026 tarihli kısa ürün bilgisine göre sınırlı veriler, vortioksetinin anne sütüne küçük miktarlarda geçtiğini, bebeğe ulaşan göreceli dozun yüzde 2'nin altında kaldığını ve bebeklerde zararlı bir etki görülmediğini gösteriyor.^[4] Aynı belge, verilerin sınırlı olduğunu ve bebek için riskin tamamen dışlanamadığını da vurgular. Kullanma talimatında ilacın emzirme sırasında kullanılmadığı yazar; emzirmenin mi ilacın mı bırakılacağına hekim karar verir. Doğum sonrası dönem için lohusa depresyonu yazımıza bakabilirsiniz.

Vortioksetin Hangi İlaçlarla Etkileşir?

Kullanma talimatına göre vortioksetin MAO inhibitörleriyle birlikte kullanılmaz; seçici olmayan bir MAO inhibitörü bırakıldıktan sonra en az 14 gün beklenmeden başlanmaz, vortioksetin kesildikten sonra da bu ilaçlara geçmeden 14 gün beklenir.^[1] Serotonin düzeyini artıran ilaçlar, kan sulandırıcılar ve vortioksetinin karaciğerdeki yıkımını değiştiren ilaçlar da dikkat ister.

Kısa ürün bilgisine göre rifampisin vortioksetinin kandaki miktarını yüzde 72 azaltır. Serotonin sendromunda halüsinasyon, istemsiz kas kasılmaları, hızlı kalp atışı, tansiyon yükselmesi, ateş, bulantı ve ishal görülebilir; ayrıntılar için serotonin sendromu yazımızı okuyabilirsiniz.

Vortioksetin ile alkol alınır mı?

Kullanma talimatına göre vortioksetinle birlikte alkol kullanımı önerilmez. Kısa ürün bilgisindeki tek dozluk bir çalışmada alkol ile vortioksetin birbirinin kandaki düzeyini değiştirmemiştir; yine de antidepresan tedavisi sürerken alkol önerilmez. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi de alkolün yan etkileri artırabileceğini belirtir. Ayrıntılar antidepresan ve alkol yazımızda.

Vortioksetin ile Wellbutrin birlikte kullanılır mı?

Hekim gerekli görürse birlikte reçete edebilir, ancak doz ayarı gerekebilir. Kısa ürün bilgisine göre bupropion vortioksetinin kandaki miktarını yaklaşık 2,3 kat artırır; bupropion, vortioksetin kullanan birinin tedavisine sonradan eklendiğinde yan etkiler tersi sıraya göre daha sık görülmüştür ve bu durumda daha düşük vortioksetin dozu düşünülebilir.^[4] Bupropionun nöbet eşiğini düşürme özelliği de hesaba katılır. Bupropion hakkında Wellbutrin XL yazımıza bakabilirsiniz.

Vortioksetin idrar testini etkiler mi?

Etkileyebilir. Kullanma talimatına göre vortioksetin, bazı idrar tarama yöntemlerinde kişi metadon kullanmasa bile yanlış pozitif metadon sonucuna yol açabilir. Testten önce ilacı kullandığınızı belirtirseniz sonuç daha özgül bir yöntemle doğrulanabilir.

Vortioksetin Kullanırken Araç Kullanılır mı?

Kullanma talimatına göre vortioksetinin araç ve makine kullanma becerisi üzerinde etkisi ya yoktur ya da ihmal edilebilir düzeydedir. Yine de baş dönmesi bildirildiği için tedavinin ilk günlerinde ve doz değiştirildiğinde direksiyona geçerken dikkatli olunmalıdır. Ehliyet ve sürücü raporu sorularınız için antidepresan ve ehliyet yazımıza bakabilirsiniz.

Vortioksetin Nasıl Bırakılır?

Kullanma talimatına göre vortioksetin hekimle konuşmadan kesilmemelidir. Kısa ürün bilgisi, kesilme belirtilerini önlemek için dozun kademeli azaltılmasının düşünülebileceğini, ancak belirli bir azaltma şeması önermek için yeterli veri olmadığını belirtir.^[2] Bu yüzden azaltma hızı, kullandığınız doza ve tedavi sürenize göre hekiminizle birlikte planlanır.

Bırakan bazı kişilerde baş dönmesi, baş ağrısı, özellikle başta elektrik çarpması benzeri his, uyuyamama, bulantı, sinirlilik, yorgunluk ve titreme görülebilir; bu belirtiler ilacın bırakılmasından sonraki ilk hafta içinde ortaya çıkabilir. Klinik çalışmalarda ani kesilmeden sonra bu belirtilerin sıklığı plasebodan belirgin farklı bulunmamış, ancak ilaç piyasaya çıktıktan sonra bu tür bildirimler gelmiştir.

Bırakmaya hazır olup olmadığınızı düşünmek için antidepresan bırakmaya hazır mıyım testi yol gösterebilir. Kesilme belirtilerinin nasıl yönetildiğini antidepresan bırakma süreci yazımızda anlattık.

Vortioksetin bağımlılık yapar mı?

Kullanma talimatında vortioksetin için bağımlılık ya da kötüye kullanım uyarısı yer almaz. Bırakınca görülebilen kesilme belirtileri, ilaca karşı istek duyulduğu ya da dozun kendiliğinden artırıldığı anlamına gelmez. Bu ayrımı antidepresanlar bağımlılık yapar mı yazımızda açıkladık.

Fazla Vortioksetin Alınırsa Ne Olur?

Kullanma talimatına göre reçete edilenden fazla vortioksetin alındığında, hiçbir belirti olmasa bile hemen hekime ya da en yakın acil servise başvurulmalı ve ilacın kutusu yanınızda götürülmelidir. Baş dönmesi, bulantı, ishal, mide rahatsızlığı, yaygın kaşıntı, uyku hâli ve sıcak basması görülebilir.^[1]

Kısa ürün bilgisine göre 80 mg'a kadar olan aşırı dozların çoğunda belirti olmamış ya da hafif kalmış, en sık bulantı ve kusma bildirilmiştir; önerilen doz aralığının birkaç katı alındığında ise nöbet ve serotonin sendromu bildirilmiştir.^[4] Aşırı doz şüphesinde 112'yi arayın; Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ne 114'ten ulaşabilirsiniz.

Tabletleri 25°C'nin altında, çocukların göremeyeceği ve ulaşamayacağı bir yerde, kendi ambalajında saklayın.

Sık Sorulan Sorular

Sordena mı Fonksera mı tercih edilmeli?

İki ilaçta da etken madde vortioksetindir ve önerilen dozlar aynıdır; bu iki markadan yalnızca Fonksera'nın 15 mg'lık tableti vardır. Hangi markanın kullanılacağına reçete, eczanede bulunma durumu ve hekim önerisiyle karar verilir.

Vortioksetin vücuttan ne kadar sürede atılır?

Yarılanma ömrü ortalama 66 saattir. Bir ilacın büyük ölçüde atılması genel kural olarak beş yarılanma ömrü sürdüğü için bu süre yaklaşık iki haftayı bulur.

Vortioksetin dozunu unutursam ne yapmalıyım?

Kullanma talimatına göre bir sonraki dozu her zamanki saatinde alın; unutulan dozu telafi etmek için çift doz almayın.

Vortioksetin yaşlılarda kullanılır mı?

Kullanılır, ancak tedaviye 5 mg ile başlanır. 65 yaş üstü hastalarla yapılan sekiz haftalık bir çalışmada günde 5 mg plasebodan üstün bulunmuştur; 10 mg'ın üzerindeki dozlarda dikkat gerekir.

Vortioksetin çocuklarda ve ergenlerde kullanılır mı?

Hayır. 7–11 ve 12–17 yaş gruplarındaki çalışmalarda plasebodan üstün bulunmadığı için 18 yaş altında kullanılmaz. Çocuklardaki depresyon için çocukluk depresyonu yazımıza bakabilirsiniz.

Depresyonda olup olmadığımı nasıl anlarım?

Tanı muayeneyle konur. Ön fikir edinmek için sürekli mutsuzluk ve çöküş testini yapabilir, belirtileri depresyon rehberimizde okuyabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; Sordena ya da Fonksera ile ilgili doz, marka değişikliği ve bırakma kararlarını depresyonunuzu izleyen hekimle birlikte verin. Kendinize zarar verme düşüncesi, yüzde ya da boğazda şişme veya aşırı doz şüphesi olduğunda 112'yi; ilaç zehirlenmesinde danışmak için 114'ü arayın.