Çocuğum çok az çeşit yemek yiyor, bu seçici yeme mi ARFID mi?

Seçici yeme ile ARFID arasındaki fark

Seçici yiyen bir çocuk bazı yiyecekleri reddeder ama yine de büyüme eğrisini takip eder, enerjisi yerindedir. ARFID'de ise kısıtlama o kadar belirgindir ki şu sonuçlardan biri ortaya çıkar ^[1]:

• Kilo kaybı ya da beklenen kiloyu alamama, büyümede gerileme
• Belirgin vitamin ya da mineral eksikliği
• Beslenme takviyesine ya da beslenme tüpüne bağımlı hâle gelme
• Okul, arkadaşlık ve aile hayatının yemek yüzünden belirgin biçimde etkilenmesi

ARFID'de kilo ya da beden görüntüsü kaygısı yoktur; bu yönüyle anoreksiyadan ayrılır.

ARFID'nin üç görünümü

Araştırmacılar ARFID'yi üç ana nedenle açıklar; bir çocukta birden fazlası birlikte olabilir ^[2]:

1. Duyusal hassasiyet: Belirli kıvam, koku, renk ya da sıcaklıktaki yiyeceklere yoğun tiksinti
2. Olumsuz sonuç korkusu: Boğulma, kusma ya da mide ağrısı yaşama korkusu (çoğu zaman bir boğulma deneyiminden sonra başlar)
3. Yemeğe ilgisizlik: İştahın az olması, yemeği bir yük gibi görmek

Evde neler yapabilirsiniz?

• Zorlamayın, rüşvet ya da ceza kullanmayın; yemek masası bir savaş alanına dönmesin.
• Yeni bir yiyeceği sevdiği yiyeceklerin yanında, çok küçük miktarda ve tekrar tekrar sunun.
• Ailece, ekransız ve sakin sofralar kurun.
• Çocuğu alışverişe ve yemek hazırlamaya katın; dokunmak ve koklamak kabulü kolaylaştırır.

Tedavi nasıl yapılır?

ARFID'nin tedavisi çocuğun yaşına ve belirtinin nedenine göre planlanır ve çoğu zaman bir ekip çalışmasıdır. Çocuk doktoru büyüme ve beslenme durumunu izler, gerekirse beslenme uzmanı destek verir; çocuk ve ergen psikiyatristi ya da psikolog ise korkuyu ve kaçınmayı hedefleyen terapileri uygular ^[2].

Terapide genellikle yeni yiyeceklerle küçük ve kontrollü adımlarla tanışma, boğulma ya da kusma korkusunu azaltmaya yönelik çalışmalar ve ailenin sofradaki tutumunu düzenleme yer alır. Kaygı belirginse kaygıya yönelik tedavi de eklenebilir. Erken başlanan destek, çocuğun hem büyümesini hem de yemekle ilişkisini olumlu etkiler ^[1].

Ne zaman uzmana gitmeli?

Kilo kaybı, büyüme eğrisinde düşüş, yalnızca birkaç yiyecekle beslenme, yemek sırasında öğürme ya da yoğun korku varsa çocuk doktorunuz ve bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanıyla birlikte değerlendirme yapılmalıdır. Diğer yeme sorunlarını yeme bozuklukları rehberimizde anlattık.

Yeme sorunlarıyla ilgilenen çocuk ve ergen psikiyatristlerini ilinize göre sitemizde bulabilirsiniz.