Çocuğum gece çığlık atarak uyanıyor, bu gece terörü mü kâbus mu?
Çocuğunuz gecenin ilk saatlerinde çığlık atıp gözleri açık hâlde sizi tanımıyorsa, sakinleştirmeye çalıştığınızda tepki vermiyorsa ve sabah hiçbir şey hatırlamıyorsa bu büyük olasılıkla gece terörüdür [1]. Gece terörü çocuklarda sık görülür, genellikle zararsızdır ve büyüdükçe azalır [2].
Gece terörü ile kâbus arasındaki fark
İkisi de korkutucudur ama farklı uyku evrelerinde ortaya çıkar [1]:
- Gece terörü: Uykuya daldıktan sonraki ilk 1–3 saatte, derin uykuda görülür. Çocuk çığlık atar, terler, kalbi hızlı atar; uyanık gibi görünse de sizi tanımaz ve sabah hatırlamaz.
- Kâbus: Daha çok gecenin ikinci yarısında, rüya uykusunda görülür. Çocuk korkuyla tamamen uyanır, rüyasını anlatabilir ve sizden teselli ister.
Kanada'da binlerce çocuğun yıllarca izlendiği bir çalışmada, çocukların yarısından fazlasında 1,5–13 yaş arasında en az bir kez gece terörü görülmüş; ebeveyninde uyurgezerlik öyküsü olan çocuklarda bu daha sıktır [2].
O anda ne yapmalısınız?
- Uyandırmaya çalışmayın; bu, nöbeti uzatabilir ve çocuğu daha çok şaşırtabilir.
- Yanında kalın, sakin bir sesle konuşun ve güvenliğini sağlayın.
- Yataktan kalkarsa merdiven, cam ve keskin eşyalardan uzak tutun.
- Nöbet genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer; çocuk tekrar uykuya döner.
- Sabah olayı büyütmeyin, çocuğu korkutacak şekilde anlatmayın.
Her gece aynı saatte oluyorsa
Bazı çocuklarda gece terörü her gece aşağı yukarı aynı saatte tekrarlar. Bu durumda "planlı uyandırma" yöntemi önerilebilir: nöbetin genellikle başladığı saatten 15–30 dakika önce çocuğu nazikçe hafifçe uyandırıp yeniden uyumasına izin vermek, birkaç hafta içinde uyku döngüsünü değiştirerek nöbetleri azaltabilir. Bu yöntemi uygulamadan önce bir hekimle görüşmek iyi olur.
Yeterli uyku, yatmadan önce sakin bir rutin (ılık banyo, kitap okuma, ekransız son bir saat) ve sabit yatma saati nöbet sıklığını azaltır. Ateşli hastalık dönemlerinde nöbetlerin artabileceğini bilmek ailenin daha sakin kalmasına yardım eder [1]. Kâbuslar ise farklı bir yaklaşım ister: çocuğu teselli etmek, rüyayı konuşmak ve korkutucu film ve oyunları azaltmak işe yarar.
Ne zaman doktora gitmeli?
Nöbetler çok sık oluyorsa, çocuk yaralanabilecek şekilde hareket ediyorsa, gündüz aşırı uykulu ise, yüksek sesle horlama ya da uykuda nefes durması fark ediyorsanız veya nöbetler sırasında kasılma görüyorsanız bir hekime başvurun. Ayrıntılar için gece terörü yazımıza bakabilirsiniz.
Uyku sorunlarını değerlendiren çocuk ve ergen psikiyatristlerine sitemizden ulaşabilirsiniz.
Bu konuda ücretsiz testler
Birkaç dakikada çözebilir, kendinizi daha iyi tanıyabilirsiniz. Testler tanı koymaz.
Uyku Bozuklukları Testi
Uykuya dalma, gece bölünmeleri ve gündüz etkilerini nazikçe değerlendirmenizi sağlayan bu test, uyku düze...
8 dk · ÜcretsizTesti çöz
Çocuklarıma Yeterince İlgileniyor muyum Testi?
Ebeveynlik yolculuğunda çocuklarınıza ayırdığınız zamanın ve ilginin kalitesini değerlendiren, farkındalı...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Neden Geceleri Uyuyamıyorum Testi
Geceleri yatağa girdiğinizde uykuya dalmakta zorlanıyor musunuz? Bu test, uykusuzluğun altındaki psikoloj...
5 dk · ÜcretsizTesti çöz
Kaynaklar
Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.
