Zeldox, etken maddesi ziprasidon olan ve yeni kuşak antipsikotikler arasında yer alan bir ilaçtır. Şizofreni ve benzeri psikozların tedavisinde, ayrıca bipolar bozuklukta görülen mani ya da karma dönemlerde kullanılır. Kilo üzerindeki etkisi birçok benzerine göre daha azdır, ancak kalp ritmiyle ilgili özel uyarıları vardır.
İçindekiler · 13 başlık
Bu yazıda Zeldox'un dozunu, neden mutlaka yemekle alınması gerektiğini, kalp ritmi uyarılarını ve sık yan etkilerini anlattık. Hastalığın kendisi için şizofreni nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Zeldox Ne İşe Yarar?
Zeldox'un iki onaylı kullanım alanı vardır. İlki şizofreni ve ilişkili psikozlardır; gerçekte olmayan sesler duyma, yersiz şüphe ve düşünce dağınıklığı gibi belirtileri azaltır. İkincisi, psikotik belirtilerle ya da onlarsız seyreden bipolar bozukluktaki akut mani ve karma dönemlerdir. Manide uzun süreli koruyucu etkisi kontrollü çalışmalarla gösterilmemiştir.[1]
Belirtileri tanımak için psikoz ve bipolar bozukluk yazılarımızı okuyabilirsiniz.
Zeldox Nasıl Kullanılır, Dozu Nedir?
Şizofreni ve manide yetişkinler için önerilen başlangıç dozu günde iki kez 40 mg'dır ve kapsüller yemekle birlikte alınır. Doz hastanın durumuna göre günde iki kez 80 mg'a kadar artırılabilir; en yüksek doza gerekirse tedavinin üçüncü gününde ulaşılabilir. Uzun süreli tedavide en düşük etkili doz kullanılır.[1]
| Durum | Başlangıç | Sonrası |
|---|---|---|
| Şizofreni, akut | Günde 2 kez 40 mg, yemekle | En çok günde 2 kez 80 mg |
| Bipolar mani, akut | Günde 2 kez 40 mg | 2. gün 60–80 mg'a çıkılır, sonra 40–80 mg |
| Karaciğer yetmezliği | Daha düşük doz | Ağır yetmezlikte deneyim yok |
| Böbrek yetmezliği | Doz ayarı gerekmez | Olağan doz |
Kapsüller 20, 40, 60 ve 80 mg güçlerinde bulunur. 18 yaş altında etkinliği ve güvenliği kanıtlanmamıştır.[2]
Zeldox Neden Yemekle Alınmalıdır?
Ziprasidonun bağırsaktan emilimi yiyecekle birlikte iki katına kadar artar, aç karnına alındığında ise yaklaşık yarıya düşer. Bu fark, ilacın aynı dozda bir gün işe yarayıp ertesi gün yetersiz kalmasına yol açabilir. Bu nedenle ürün bilgisi her iki dozun da öğünle birlikte alınmasını açıkça önerir.[1]
Öğün atlanan ya da oruç tutulan günlerde ilacı nasıl alacağınızı önceden hekiminize ya da eczacınıza sorun.
Zeldox Bipolar Manide Nasıl Kullanılır?
Akut mani ya da karma dönemde tedaviye yemekle günde iki kez 40 mg ile başlanır ve ikinci gün doz günde iki kez 60 ya da 80 mg'a çıkarılır. Sonraki günlerde etki ve tolerans izlenerek günde iki kez 40 ile 80 mg arasında sürdürülür. Çalışmalarda ortalama günlük doz yaklaşık 120 mg olmuştur.[1]
Üç haftadan uzun kullanımını destekleyen sistematik veri bulunmadığından, uzun tedavide yarar ve riskler hekim tarafından düzenli olarak yeniden değerlendirilir.
Zeldox Kalp Ritmini Etkiler mi?
Etkiler. Ziprasidon, kalbin elektriksel toparlanma süresini gösteren QT aralığını doza bağlı olarak hafif ile orta düzeyde uzatır. Bu nedenle QT uzaması bilinen, doğuştan uzun QT sendromu olan, yakın zamanda kalp krizi geçiren ya da dengesiz kalp yetmezliği olan kişilerde kullanılmaz. Birden çok risk etkeni olanlarda seyrek olarak tehlikeli ritim bozukluğu bildirilmiştir.[1]
Tedaviden önce kandaki potasyum ve magnezyum düşüklüğü düzeltilir, kalp hastalarında EKG çekilir. Çarpıntı, baş dönmesi, bayılma ya da nöbet olursa hemen hekime başvurulur; EKG'de QTc 500 milisaniyeyi aşarsa tedavi durdurulur.
Zeldox Hangi İlaçlarla Birlikte Kullanılmaz?
QT aralığını uzatan ilaçlarla birlikte kullanılmaz. Bunlar arasında bazı ritim ilaçları, tiyoridazin, pimozid ve sertindol gibi antipsikotikler, moksifloksasin ve sparfloksasin gibi antibiyotikler, sıtma ilacı meflokin ve mide ilacı sisaprid sayılır. Birden çok psikiyatri ilacı kullanılıyorsa, eklenen her yeni ilacın kalp ritmine etkisi hekimce gözden geçirilmelidir.[1]
Benzer bir uyarı taşıyan Ledason (lurasidon) gibi diğer yeni kuşak antipsikotiklerle farkları ilaç seçimini etkiler.
Zeldox Kilo Aldırır mı?
Ürün bilgisi, iştah artışını yüz kişiden birinden az görülen yaygın olmayan yan etkiler arasında sayar. Otuz iki antipsikotiğin karşılaştırıldığı geniş bir değerlendirmede ziprasidon, kilo artışı en az olan ilaçlar arasında yer almıştır. Bu özelliği, kilo ve şeker sorunu yaşayan hastalarda tercih nedenlerinden biri olabilir.[3][1]
Yine de bu gruptaki tüm ilaçlarda kan şekeri, kolesterol ve kilo düzenli izlenir; şeker hastalarında kontroller sıklaştırılır.
Zeldox'un Sık Görülen Yan Etkileri Nelerdir?
Çok sık görülenler uykusuzluk, uyku hâli ve baş ağrısıdır. Kaslarda kasılma, yerinde duramama hissi olan akatizi, titreme, hareketlerde yavaşlama ve baş dönmesi yaygındır. Ayağa kalkınca tansiyon düşmesi ve uyku hâli yaşlılarda düşmeye yol açabilir. Uzun kullanımda ağız ve dilde istemsiz hareketlerle seyreden tardif diskinezi gelişebilir.[1]
Yerinde duramama hissi için akatizi yazımıza bakabilirsiniz.
Zeldox Ruh Hâlini Etkiler mi?
Ürün bilgisinde mani, ajitasyon, kaygı ve huzursuzluk yaygın; panik atak, kabus, depresif belirtiler ve cinsel istekte azalma yaygın olmayan yan etkiler olarak geçer. Tedavinin başında ortaya çıkan aşırı hareketlilik, konuşkanlık ya da uyuyamama hem ilaçtan hem de hastalığın kendisinden kaynaklanabileceği için mutlaka hekime bildirilmelidir.[1]
Hangi Belirtiler Acil Değerlendirme Gerektirir?
Yüksek ateşle birlikte kas katılığı ve bilinç bulanıklığı, nöroleptik malign sendrom adı verilen nadir ama ciddi bir tablonun işareti olabilir. Ateş, döküntü ve lenf bezlerinde şişlikle seyreden ağır cilt tepkileri de ilacın hemen kesilmesini gerektirir. Böyle durumlarda 112'yi arayın.[1]
Zeldox Kullanırken Hangi Kontroller Yapılır?
Tedaviye başlamadan önce kişinin ve ailesinin kalp hastalığı öyküsü sorulur, kalp hastalarında EKG çekilir, potasyum ve magnezyum düzeylerine bakılır. Tedavi sürerken kilo, bel çevresi, kan şekeri ve kolesterol düzenli izlenir. Uzun kullanımda ağız çevresinde istemsiz hareketler gibi tardif diskinezi işaretleri yönünden muayene yapılır.[1][4]
İshal ya da kusma gibi tuz kaybettiren durumlar ritim riskini artırabileceği için bu dönemlerde hekime haber vermek önemlidir.
Zeldox Kimlerde Dikkatli Kullanılır?
Nöbet geçmişi olanlarda, karaciğer yetmezliğinde ve inme riski taşıyanlarda dikkatli kullanılır. Demansı olan yaşlılarda antipsikotiklerin inme ve ölüm riskini artırdığı bildirildiği için bu grupta kullanılmaz. Gebelikte yalnızca yarar riskten fazlaysa verilir, son aylarda kullanılırsa yenidoğanda kas sertliği ve huzursuzluk görülebilir; emzirme önerilmez.[1]
Zeldox Ne Kadar Süre Kullanılır?
Şizofrenide antipsikotik tedavi çoğu zaman aylar ya da yıllar sürer; ilacı erken bırakmak hastalığın yeniden alevlenme riskini artırır. Kılavuzlar, ilacın etkisinin ve yan etkilerinin düzenli aralıklarla değerlendirilmesini ve kararın hasta ve ailesiyle birlikte verilmesini önerir. Bırakılacaksa doz yavaş yavaş azaltılır.[5]
Sık Sorulan Sorular
Zeldox uyku yapar mı?
Bazı kişilerde uyku hâli, bazılarında ise uykusuzluk yapar; ikisi de çok sık görülür.
Zeldox ile alkol alınır mı?
Önerilmez; alkol uyku hâlini ve baş dönmesini artırır, hastalığın seyrini de olumsuz etkiler.
Zeldox kapsül açılabilir mi?
Kapsül bütün olarak yemekle yutulmalıdır; farklı bir kullanım için hekime danışın.
Belirtileri değerlendirmek için şizofreni testi, bipolar bozukluk tarama testi ve evde neden garip sesler duyuyorum testi görüşmeye hazırlık olabilir; tanı koymaz. Uzman desteği için yetişkin psikiyatrisi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; Zeldox dozunu ve EKG takibini hekiminizle planlayın.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.