Psikoloji ve psikiyatri arasındaki fark nedir?

Psikiyatri

Psikiyatri, tıbbın bir uzmanlık dalıdır. Psikiyatrist önce tıp fakültesini bitirir, ardından psikiyatri uzmanlık eğitimini tamamlar. Hastalıkları tanıma, tetkik isteme, ilaç tedavisi başlatma ve yönetme yetkisi vardır. Ruh sağlığı belirtilerinin bedensel bir nedenden (tiroit hastalığı, kansızlık, vitamin eksikliği, bir ilacın yan etkisi gibi) kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirecek kişi psikiyatristtir. Alt dalları arasında çocuk ve ergen psikiyatrisi ayrı bir uzmanlık alanı olarak yer alır; ayrıca bağımlılık, geriatrik psikiyatri, adli psikiyatri gibi ilgi alanları bulunur.

Psikoloji

Psikoloji ise bir bilim dalıdır ve tıp eğitiminden bağımsız yürür. Psikolog, psikoloji lisans eğitimini tamamlamıştır. Klinik psikolog ise bu alanda yüksek lisans ya da doktora yapmış, klinik uygulama eğitimi almış kişidir. Psikologlar görüşme yapar, psikolojik testler uygular ve yorumlar, terapi yürütür. İlaç yazamaz, reçete düzenleyemez ve kullandığınız ilacı değiştiremez.

Psikolojinin klinik dışında geniş alt alanları vardır: gelişim psikolojisi, sosyal psikoloji, bilişsel psikoloji, eğitim psikolojisi, endüstri ve örgüt psikolojisi, adli psikoloji, nöropsikoloji, spor psikolojisi. Yani her psikolog terapi yapmaz; terapi, klinik alanda uzmanlaşmayı ve ayrıca terapi eğitimlerini gerektirir.

Yöntem farkı

Yöntem farkı da vardır. Psikiyatri, belirtileri biyolojik, psikolojik ve toplumsal etkenleri birlikte ele alan bir çerçevede değerlendirir ve gerektiğinde ilaç tedavisini kullanır. Psikoloji, düşünce, duygu ve davranış örüntülerini ölçmeye ve değiştirmeye odaklanır.

Rakip değil, tamamlayıcı

Uygulamada ikisi rakip değil, tamamlayıcıdır. Orta ve ağır tablolarda en iyi sonuç genellikle ilaç ve terapinin birlikte yürütülmesiyle alınır: ilaç belirtileri geriletir, terapi örüntüyü değiştirir ve kazanımı kalıcı kılar. Bu iki uzman, gerektiğinde birbiriyle iletişim hâlinde çalışır.

Sık karışan başlıklar

Bir de sık karışan başlıkları ayıralım. Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, eğitim fakültelerinde okutulan ayrı bir alandır; okullarda rehberlik hizmetleri bu alanın mezunları tarafından yürütülür. Psikanalist, belirli bir kuramsal ekolde uzun süreli eğitim almış kişiyi tanımlar ve hekim ya da psikolog kökenli olabilir. Buna karşılık "terapist", "danışman", "koç", "yaşam koçu" gibi ifadeler tek başına korunmuş bir unvan değildir ve arkasındaki eğitimi göstermez.

Hangisine başvurmalı?

Peki siz hangisine başvurmalısınız? Belirtiler ağırsa, işlevinizi ciddi biçimde bozuyorsa, uyku ve iştah belirgin biçimde değiştiyse, bedensel şikâyetler ön plandaysa, daha önce ilaç kullandıysanız ya da gerçeklikten kopma belirtileri varsa önce psikiyatriste başvurmak doğru olur. Belirli bir konuda çalışmak istiyor ve işleviniz büyük ölçüde korunuyorsa doğrudan bir klinik psikologla başlayabilirsiniz. Hangisine giderseniz gidin, gerektiğinde diğerine yönlendirilirsiniz.

Hangi uzmanla çalışırsanız çalışın, eğitimi ve yetkisi hakkında bilgi istemek hakkınızdır; ciddi bir uzman bu soruyu olağan karşılar.