Eşim beni sürekli eleştiriyor, buna duygusal şiddet denir mi?

Eleştiri mi, duygusal şiddet mi?

Ayrımı şöyle yapabiliriz. Sağlıklı bir şikâyet davranışa yöneliktir ve bir istek içerir: "Bugün geç kaldığın için üzüldüm, haber verebilir misin?" Yıpratıcı eleştiri ise kişiliğe yöneliktir ve genelleme yapar: "Sen zaten sorumsuz birisin, hiçbir zaman değişmeyeceksin." Birincisi ilişkiyi düzeltmeye çalışır, ikincisi karşıdakini küçültür.

Duygusal şiddet sayılan davranışlar

Duygusal şiddet kapsamına giren davranışlar şunlardır:

• Sürekli aşağılama ve küçümseme
• Alay etme
• Başkalarının yanında utandırma
• Görüşlerini değersizleştirme
• Sürekli kusur bulma
• Duygularını inkâr etme ("sen abartıyorsun, öyle bir şey olmadı")
• Suçluluk yükleme
• Tehdit
• Sessiz cezalandırma yani günlerce konuşmama
• Kıskançlık gerekçesiyle kontrol
• Kimlerle görüştüğünü sınırlama
• Parayı kontrol aracı olarak kullanma
• Telefonu ve mesajları denetleme

Gerçekliğinizi sorgulatma da sık görülen bir biçimdir: olayları hatırladığınızdan farklı anlatmak, "sen deli misin, öyle bir şey demedim" demek. Bu, zamanla kişinin kendi algısına güvenini yitirmesine yol açar.

Etkileri

Etkileri fiziksel şiddet kadar ciddidir: özgüven kaybı, sürekli tetikte olma, kaygı, depresyon, uyku sorunları, bedensel şikâyetler, kendini sürekli suçlu hissetme, karar verememe, sosyal çevreden kopma.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

Durumu değerlendirmenize yardımcı olacak sorular: Eve giderken içinizde bir daralma oluyor mu? Ne söyleyeceğinizi önceden tartıyor musunuz? Kendi görüşlerinizi söylemekten vazgeçtiniz mi? Arkadaşlarınızla görüşmeniz azaldı mı? Sürekli özür diliyor musunuz? Kendinizi eskisi gibi hissetmiyor musunuz? Bu sorulara çoğunlukla evet diyorsanız, tablo ciddidir.

Ne yapabilirsiniz?

Ne yapabilirsiniz?

• Önce yaşadıklarınızı kayıt altına alın. Tarih, olay, söylenen sözler. Bu hem durumu netleştirir hem de gerekirse başvurularda işe yarar.
• Sosyal bağlarınızı koruyun. Yalnızlaştırma, bu örüntünün temel aracıdır. Görüşmeyi azalttığınız kişilerle yeniden bağ kurun.
• Sınır cümleleri kurun ve tekrarlayın: "Bu şekilde konuşulmasını kabul etmiyorum, böyle devam ederse konuşmayı bitiririm." Sonra söylediğinizi uygulayın. Tartışmayın, savunmaya geçmeyin, aynı cümleyi sakin biçimde tekrarlayın.
• Kendi ruh sağlığınız için destek alın. Bu süreçte bireysel görüşmeler hem netleşmenizi hem de gücünüzü toparlamanızı sağlar.

Çift terapisi ve değişim

Çift terapisi bir seçenek mi? Karşılıklı iletişim sorunlarında evet. Ancak tek taraflı, sistemli aşağılama ve kontrol varsa, çift görüşmesi bazen zararlı olabilir; çünkü odada söylenenler sonrasında size karşı kullanılabilir. Bu durumda önce bireysel destek alınması önerilir.

Değişim mümkün mü? Karşı taraf sorumluluğu kabul eder ve kendi üzerinde çalışmaya istekli olursa mümkündür. Ancak sorumluluk sürekli size yükleniyorsa ve "sen beni sinirlendiriyorsun" denerek davranış meşrulaştırılıyorsa, beklenti gerçekçi değildir.