Doğrusunu bildiğim halde karşımdakinin tersini söylemesi, düzeltsem de fikrini değiştirmemesi beni neden sinir ediyor?

Bu durum neden bu kadar sinir bozucu?

Bir tartışmada yalnızca bilgi alışverişi yapmayız; aynı zamanda dinlenmek, anlaşılmak ve emeğimizin karşılık görmesini isteriz. Doğru olduğunu bildiğiniz bir şeyi açıkladığınız halde karşınızdaki aynı noktada ısrar ediyorsa, zihin bunu çoğu zaman "beni dinlemiyor" ya da "beni ciddiye almıyor" diye yorumlar. Öfkeyi büyüten çoğu zaman konunun kendisi değil, bu yorumdur.

Bilişsel davranışçı yaklaşıma göre öfke, "Böyle olmamalı" ya da "Bu haksızlık" gibi katı beklentilerle güçlenir ^[3]. Karşınızdakinin yanılması sizi doğrudan etkilemese bile "doğru olan kabul edilmeli" düşüncesi bedeni alarma geçirir: kalp hızlanır, ses yükselir, sabır azalır.

Karşımızdaki neden fikrini değiştirmez?

İnsanlar inançlarını sınarken tarafsız davranmaz. Doğrulama yanlılığı denen eğilim, kişinin kendi görüşünü destekleyen bilgileri fark edip karşıt bilgileri küçümsemesine yol açar ^[1]. Motive akıl yürütme üzerine yapılan çalışmalar da insanların ulaşmak istedikleri sonuca uyan gerekçeleri çok daha kolay kabul ettiğini gösterir ^[2].

Ayrıca görüşünü değiştirmek, kişi için "yanıldım" demek anlamına gelir. Tartışma bir yarışa dönüştüğünde, özellikle başkalarının önünde, geri adım atmak bir kayıp gibi yaşanır. Bu yüzden ne kadar haklı olursanız olun, baskı arttıkça karşınızdaki daha çok direnebilir. Şu durumlar bu direnci artırır:

• Konunun kişinin kimliğiyle ilgili olması (inanç, aile, siyaset)
• Tartışmanın kalabalık içinde ya da sosyal medyada yapılması
• Düzeltmenin alaycı ya da suçlayıcı bir dille yapılması
• Yorgunluk, açlık ve gün içinde biriken stres

Ne yapabilirsiniz?

Önce tartışmanın amacını kendinize sorun: Karşınızdakini ikna etmek mi, doğru bilgiyi paylaşmak mı, yoksa ilişkiyi korumak mı istiyorsunuz? Bilgiyi bir kez açık ve sakin biçimde paylaştıktan sonra ikna etme sorumluluğunu bırakmak çoğu zaman en rahatlatıcı adımdır.

Sinirlenmeye başladığınızı bedeninizden fark edin. Sıkılan çene, hızlanan nefes ve yükselen ses erken işaretlerdir. Bu noktada birkaç yavaş nefes almak ya da "Bu konuya sonra dönelim" diyerek ara vermek, sözlerin kırıcı hale gelmesini önler. Ayrıntılı teknikleri öfke kontrolü yazımızda anlattık.

Karşınızdakinin neden öyle düşündüğünü merak ederek soru sormak da işe yarar. "Bunu nereden duydun?" ya da "Seni bu konuda ikna eden ne oldu?" gibi sorular, tartışmayı bir savaştan sohbete çevirir. İnsanlar kendilerini anlaşılmış hissettiklerinde farklı bir görüşe daha açık olur.

Son olarak "Her zaman haklı çıkmalıyım" ya da "Herkes doğruyu kabul etmeli" gibi düşüncelerinizi gözden geçirin. Bunlar bilişsel çarpıtmalar yazısında anlatılan "-meli, -malı" kalıplarına benzer ve öfkeyi gereksiz yere besler. Her konuda kusursuz doğruya ulaşma isteği mükemmeliyetçilik ile de bağlantılı olabilir.

Ne zaman destek almalıyım?

Bu tür anlaşmazlıklar sık sık bağırma, kırıcı sözler ya da günlerce süren küslüklerle bitiyorsa, öfkenizi kontrol etmekte zorlanıyorsanız ya da ilişkileriniz bu yüzden zarar görüyorsa bir uzmanla görüşmeniz yararlı olur. Bilişsel davranışçı terapi öfke yönetiminde etkili bir yöntemdir ^[3]. Sağlıklı bir konuşma dili kurmak için doğru iletişim yazımıza da göz atabilirsiniz. İlinizdeki psikologları ve psikiyatristleri sitemizde inceleyebilirsiniz.