Yakınım intihardan söz ediyor, ne yapmalıyım?

Doğrudan sorun

İlk olarak doğrudan sorun. Birçok kişi sormaktan çekinir, "aklına sokarım" diye düşünür. Bu doğru değildir; araştırmalar doğrudan sormanın riski artırmadığını, tersine kişiyi rahatlattığını gösteriyor. Şöyle sorabilirsiniz: "Kendine zarar vermeyi ya da yaşamına son vermeyi düşünüyor musun?"

Riski anlamaya çalışın

Cevap evetse riski anlamaya çalışın. Bir planı var mı? Yöntem belirlemiş mi? O yönteme erişimi var mı? Bir zaman düşünmüş mü? Daha önce girişimi olmuş mu? Bu soruların cevapları netleştikçe aciliyet de netleşir. Plan, yöntem ve erişim varsa durum acildir.

Yapılması gerekenler

• Şunları yapın. Kişiyi yalnız bırakmayın. Sakin kalın ve dinleyin; hemen çözüm sunmaya çalışmayın. Yargılamayın, panik yapmayın, tartışmayın. Duygusunu kabul edin: "Çok zorlandığını görüyorum, bunu bana söylediğin için teşekkür ederim." Yanında olduğunuzu ve bu süreçte yalnız bırakmayacağınızı söyleyin.
• Ortamı güvenli hâle getirin. İlaçları, kesici aletleri, varsa silahı erişilemeyecek bir yere kaldırın. Bunu gizlice değil, açıkça yapın.
• Profesyonel yardıma yönlendirin ve mümkünse bu adımı onunla birlikte atın. Randevuyu birlikte alın, birlikte gidin. "Bir uzmana gitmelisin" demek yeterli olmaz; süreçte fiilen yanında olmak fark yaratır.

Yapılmaması gerekenler

Şunları söylemeyin: "Böyle şeyler düşünme", "senin neyin eksik", "bunu yaparsan bizi mahvedersin", "bu günah", "dikkat çekmeye çalışıyorsun", "herkesin sorunu var". Bu cümleler suçluluk ve yalnızlık üretir, kişiyi susturur.

Sır saklama sözü vermeyin. "Kimseye söyleme" denirse şöyle cevap verin: "Seni seviyorum ve güvende olman benim için her şeyden önemli. Bunu tek başıma taşıyamam, yardım alacağız." Güvenlik, sır saklamanın önündedir.

Güvenlik planı ve bağ

Bir güvenlik planı yapın. Yazılı olsun: zorlandığı anda deneyeceği üç şey, arayacağı iki kişi, yanında kalacağı güvenli yer, acil numara. Planı görünür bir yere koyun.

Destek sürecinde bağı canlı tutun. Kısa mesajlar, düzenli aramalar, birlikte yapılan basit etkinlikler. Kriz geçtikten sonra da teması sürdürün; risk, iyileşme döneminde de devam edebilir.

Uyarı işaretleri

Uyarı işaretlerini bilin:

• Veda eder gibi konuşmak
• Eşyalarını dağıtmak
• Vasiyet benzeri şeyler yazmak
• Ani ve açıklanamayan bir rahatlama hâli
• Sosyal geri çekilme
• Alkol ve madde kullanımında artış
• Değersizlik ve yük olma düşünceleri ("bensiz daha iyi olurlar")
• Umutsuzluk
• Uyku ve iştahta ağır bozulma

Kendinizi de koruyun

Kendinizi de koruyun. Böyle bir sürece eşlik etmek ağırdır. Tek başınıza taşımayın; ailenin diğer üyeleriyle sorumluluğu paylaşın ve gerekirse kendiniz de destek alın.

Acil durumda ne yapmalı?