Çenemde istem dışı kasılma oluyor, neden olur?

Çene kasılması neden olur?

İnternette okunan bir yazıyla tanı konmaz; ama olası nedenleri bilmek hangi kapıyı çalacağınızı kolaylaştırır.

• Diş sıkma (bruksizm): Gün içinde farkında olmadan dişleri sıkmak ya da gece uykuda diş sıkıp gıcırdatmak çok yaygındır. Sabahları çene ve şakak ağrısı, baş ağrısı, dişlerde aşınma ve hassasiyet eşlik edebilir. Gündüz olan sıkma daha çok stres, yoğun dikkat ve kaygıyla ilişkilidir.
• Stres ve kaygı: Bedendeki gerginlik çoğu zaman çene, boyun ve omuz kaslarında toplanır. Sürekli tetikte olma hâli, kişinin farkında olmadan dişlerini sıkmasına yol açar. Stresin bedende yaptığı diğer belirtileri stres belirtileri yazımızda anlattık.
• İlaçlar ve uyarıcılar: Sertralin, essitalopram, fluoksetin, paroksetin ve venlafaksin gibi bazı antidepresanlar, ilaca başlandıktan ya da doz artırıldıktan sonraki haftalarda diş sıkmaya yol açabilir. Dikkat eksikliğinde kullanılan uyarıcı ilaçlar, yoğun kahve ve enerji içeceği, sigara ve bazı keyif verici maddeler de çene kasılmasını artırır. İlk haftalarda görülen yan etkiler için antidepresanların ilk haftası yazımıza bakabilirsiniz.
• Çene eklemi sorunları: Ağız açarken tıklama, çenenin bir yana kayması ya da ağzı tam açamama, çene ekleminde bir sorun olduğunu düşündürür.
• Sinir sistemi kaynaklı kasılmalar: Çene kaslarının istem dışı, tekrarlayan ve kontrol edilemeyen biçimde kasıldığı distoni gibi nörolojik durumlar da vardır. Bu ayrımı nöroloji muayenesi yapar.

Ne zaman hemen yardım almalısınız?

• Çeneniz kilitlendi ve ağzınızı açamıyorsanız,
• Kasılmaya yutma ya da nefes alma güçlüğü, dilin dışarı itilmesi, boynun ya da gözlerin bir yana kayması eşlik ediyorsa,
• Bu tablo yeni başlanan bir ilaçtan, özellikle bazı psikiyatri ilaçlarından ya da bulantı için verilen iğne ve haplardan sonra birden ortaya çıktıysa,
• Kirli bir yaralanmadan sonra çene kasılması ve vücutta katılık geliştiyse

112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Bu belirtiler hızlı tedavi gerektiren durumlara işaret edebilir.

Hangi uzmana başvurmalısınız?

1. Diş hekimi: Dişlerdeki aşınmayı ve çene eklemini değerlendirir; gerekirse gece takılan koruyucu plak hazırlar.
2. Aile hekimi ya da nöroloji: Kasılma sıkma alışkanlığına benzemiyorsa, gün içinde kendiliğinden geliyorsa ya da yüzde, boyunda veya başka kaslarda da kasılma ve seğirme varsa.
3. İlacı yazan hekim: Yakınma bir ilaca başladıktan ya da dozu değiştirdikten sonra başladıysa. İlacı kendi başınıza bırakmayın; doz ayarı, ilaç değişikliği ya da ek tedavi seçenekleri hekiminizle konuşulabilir.
4. Psikiyatri: Yoğun stres, sürekli endişe, uykusuzluk ya da panik atak eşlik ediyorsa altta yatan kaygının tedavisi çene sıkmayı da azaltabilir. Kaygının diğer belirtilerini kaygı bozukluğu yazımızda bulabilirsiniz.

Günlük hayatta neler yardımcı olur?

• Gün içinde birkaç kez kendinizi kontrol edin: dudaklar kapalı, dişler birbirinden ayrık, dil damağa hafifçe dayalı olsun. Telefonunuza hatırlatıcı kurabilirsiniz.
• Sakız çiğnemeyi, kalem ya da tırnak ısırmayı ve çok sert yiyecekleri bir süre azaltın.
• Kahve, çay, enerji içeceği ve sigarayı özellikle akşam saatlerinde azaltın.
• Çene ve şakak bölgesine 10–15 dakika ılık kompres uygulayın; çeneyi yavaşça açıp kapatan gevşetme hareketleri yapın.
• Yatmadan önce ekranı bırakın, düzenli uyku saatleri kurun; nefes egzersizleri ve kısa yürüyüşler kas gerginliğini azaltır.
• Kasılmanın ne zaman olduğunu not edin: hangi saatlerde, hangi durumlarda, ne kadar sürdüğü ve o sırada ne yaptığınız. Bu notlar muayenede çok işe yarar.