Bir şeyleri atmakta çok zorlanıyorum, ev doldu, bu bir hastalık mı?

Koleksiyonculuktan farkı

Koleksiyonculuktan farkı nettir. Koleksiyon düzenlidir, seçilerek yapılır, sergilenir ve yaşam alanını bozmaz. Biriktirmede ise eşyalar seçilmeden birikir, düzen yoktur ve odalar asıl işlevini yitirir: mutfakta yemek yapılamaz, yatakta yatılamaz, banyo kullanılamaz hâle gelir.

Neden atamayız?

Neden atamayız? Genellikle şu nedenlerden biri ya da birkaçı vardır. "Bir gün lazım olur" düşüncesi ve israf endişesi. Duygusal bağ: eşya bir anıyı, bir kişiyi ya da bir dönemi temsil eder; atmak o bağı koparmak gibi hissettirir. Karar verme güçlüğü: hangisi kalacak, hangisi gidecek sorusu felç edici olabilir. Kimlikle bağ: "bunlar benim, atarsam bir parçamı kaybederim." Bilgi kaybı korkusu: özellikle gazete, kitap ve kâğıtlarda.

Tablo genellikle yavaş ilerler ve kişi uzun süre fark etmez. Çoğu zaman bir yakının uyarısıyla ya da sağlık ve güvenlik sorunları ortaya çıktığında gündeme gelir.

Riskler

Riskler gerçektir: düşme, yangın, haşere, küf ve nem kaynaklı sağlık sorunları, hijyen bozulması, sosyal izolasyon (eve kimseyi davet edememek), aile içi çatışmalar, bazı durumlarda tahliye ya da yasal sorunlar.

Tedavi

Tedavi tarafında ne var? Bilişsel davranışçı terapinin bu tablo için uyarlanmış biçimi etkilidir. Çalışma üç kolda ilerler: karar verme becerisi kazandırmak, eşyalara yüklenen anlamları ele almak ve yeni eşya edinmeyi azaltmak. Son madde çoğu zaman atlanır ama kritiktir; giriş kapatılmadan çıkış yapılamaz.

Eşlik eden tabloları da değerlendirmek gerekir: depresyon, kaygı bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite. Ayrıca ileri yaşta başlayan biriktirmede bilişsel değerlendirme yapılmalıdır.

Kendi başınıza başlayabilecekleriniz

Kendi başınıza başlayabilecekleriniz var.

• Küçük başlayın. Bütün evi hedeflemeyin; tek bir çekmece ya da bir metrekarelik alan seçin. Bitmiş bir küçük alan, yarım kalmış büyük bir alandan çok daha motive edicidir.
• Süre koyun. Günde on beş dakika, zamanlayıcıyla. Süre bitince bırakın.
• Dört kutu yöntemini kullanın: kalacak, bağışlanacak, atılacak, kararsız. Kararsız kutusu önemlidir; karar veremediğiniz şeyi zorlamadan bir kenara koyarsınız ve bir ay sonra tekrar bakarsınız. Bir ay boyunca hiç ihtiyaç duymadığınız şeyleri bırakmak genellikle kolaylaşır.
• Fotoğraf çekin. Duygusal bağı olan ama işlevi olmayan eşyaların fotoğrafını çekmek, birçok kişide ayrılmayı kolaylaştırır.
• Girişi durdurun. Yeni eşya edinmeyi azaltmadan ilerleme kalıcı olmaz. Ücretsiz verilenleri almamak, indirim nedeniyle alışveriş yapmamak, çöpten ya da sokaktan eşya toplamamak.

Ne zaman destek almalı?

Şu durumlarda gecikmeden destek alın:

• Odalar asıl işlevini yitirdiyse
• Yangın ya da düşme riski oluştuysa
• Haşere ve küf sorunu varsa
• Eve kimseyi alamıyorsanız
• Komşu ya da yönetimle sorun yaşıyorsanız
• Aile ilişkileriniz bu nedenle bozulduysa
• Çökkünlük eklendiyse