Çocuk sesiyle konuşma ve zaman boşlukları neden olur?

Yazdıklarını nasıl anladık

Bazen kontrolün dışında konuştuğunu, bu konuşmaların çoğunlukla bir çocuğun sesine benzediğini fark ediyorsun. Bir de zaman boşlukları yaşıyorsun: kendini bilmediğin sokaklarda ya da ne zaman başladığını hatırlamadığın bir işi yaparken buluyorsun. Bunlar insanı gerçekten şaşırtan, hatta korkutan deneyimler. Fark etmen ve sorman, işin en önemli adımı.

Bu belirtiler neden olabilir?

İnternette okunan bir yazıyla tanı konmaz; ama olası nedenleri bilmek, ne yapacağını anlamana yardım eder.

• Dissosiyasyon (kopma): Zihin bazen çok yoğun stres, korku ya da geçmişte yaşanmış zor olaylar karşısında farkındalığı bölerek kendini korur. Zaman kaybı, bir yere nasıl gittiğini hatırlamamak, kendini farklı bir yaşta ya da farklı bir ses tonuyla konuşurken bulmak bu grubun belirtileri arasında sayılır. Bu tablonun ağır biçimi çoklu kişilik bozukluğu olarak bilinir; ama bu tanıyı ancak ayrıntılı bir değerlendirme koyabilir.
• Nöbetler: Bazı epilepsi nöbetleri kişinin farkında olmadan konuşmasına, amaçsızca yürümesine ve sonrasını hatırlamamasına yol açabilir. Bu yüzden doktor, beyin dalgalarını ölçen EEG gibi tetkikler isteyebilir.
• Uyku ve yorgunluk: Uzun süre az uyumak, uyurgezerliğe benzer durumlar ve aşırı yorgunluk da hafıza boşlukları yapabilir.
• Madde, alkol ya da bazı ilaçlar: Bunlar da zaman kaybına ve kontrol dışı davranışlara neden olabilir.
• Kendine yabancılaşma hissi: Bazı gençler kendini ya da çevresini gerçek dışıymış gibi algıladığını anlatır; bu his derealizasyon ve depersonalizasyon başlığında ele alınır.

Bu nedenlerin bazıları birlikte de görülebilir. Senin durumunda hangisinin olduğu ancak muayeneyle, gerekirse tetkiklerle anlaşılır.

İçindeki farklı kişiler ve sesler

İkinci mesajında kafanın içinde kendi iç sesinden farklı yedi kişinin sesi olduğunu, bu kişilerin adlarının, yaşlarının ve görünüşlerinin olduğunu yazmışsın. Zaman boşluklarında bu kişilerin senin yerine geçtiğini, bedeninin başkası tarafından yönetiliyormuş gibi olduğu anlar yaşadığını ve eşyalarının saklandığını da anlatıyorsun.

Bu tür deneyimler, kişinin kendini birden çok parçadan oluşuyormuş gibi yaşadığı dissosiyatif durumlarda anlatılabilir. Zaman boşluklarında yapılan ama sonradan hatırlanmayan şeyler, örneğin eşyaların yerinin değişmesi, bu tabloya eşlik edebilir. Öte yandan iç sesler başka psikiyatrik durumlarda da duyulabilir. Hangisi olduğunu ayırt etmek ancak seni ayrıntılı dinleyen bir çocuk ve ergen psikiyatristinin işidir.

Bunları anlatmaktan çekinme. Uzmanlar bu tür deneyimleri dinlemeye alışkındır; seni yargılamaz ya da garip bulmaz. İçindeki kişilerin adlarını, ne zaman ortaya çıktıklarını ve neler söylediklerini not etmen değerlendirmeyi kolaylaştırır. Seslerden biri sana ya da başkasına zarar vermeni söylerse beklemeden bir yetişkine anlat ve 112'yi ara.

Neden beklememelisin?

Kendini bilmediğin sokaklarda bulman, o anlarda güvende olmayabileceğin anlamına geliyor. Trafikte, kalabalıkta ya da tanımadığın yerlerde ne yaptığını bilmeden dolaşmak risklidir. Bu yüzden "geçer" diye beklemek yerine kısa süre içinde değerlendirme yaptırman önemli.

Şimdi ne yapabilirsin?

1. Güvendiğin bir yetişkine anlat: annen, baban, bir akraban ya da okuldaki rehber öğretmenin olabilir. 15 yaşında olduğun için muayeneye bir yetişkinle gitmen gerekecek. Nasıl anlatacağını bilemiyorsan bu yazıyı ona gösterebilirsin.
2. Bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvur. Gerekirse nöroloji muayenesi ve EEG de planlanır.
3. Bir not defteri tut: ne zaman oldu, öncesinde ne yaşıyordun, ne kadar sürdü, kendini nerede buldun. Yanındakiler bir şey gördüyse onlardan da not almalarını iste. Bu notlar muayenede çok işe yarar.
4. Güvenliğin için önlem al: telefonun şarjlı olsun, ailenle konum paylaşımını aç, cebinde adının ve bir yakınının telefonunun yazdığı küçük bir kart taşı.
5. Düzenli uyu; alkol ve maddeden uzak dur.

Ne zaman hemen yardım istemelisin?

• Kendini tehlikeli bir yerde bulursan, nerede olduğunu bilmiyorsan ya da yaralandıysan 112'yi ara.
• Kendine zarar verme düşüncesi aklından geçerse hemen bir yetişkine söyle ve 112'yi ara.
• Biri sana zarar veriyorsa ya da kendini evde veya okulda güvende hissetmiyorsan 112'yi ya da ALO 183'ü arayabilirsin.

Yalnız değilsin

Yaşadıkların korkutucu olabilir ama çaresiz değilsin. Stres ve zor deneyimlerle ilişkili kopma belirtileri uygun terapiyle belirgin biçimde azalabilir; altta tıbbi bir neden çıkarsa onun da tedavisi vardır. Bu soruyu sorman, iyileşmeye giden yolun ilk adımıydı.